Âm vang trống đồng Đông Sơn: Rạng danh thời đại Văn Lang
Chu Khôi
30/04/2023, 07:58
Những hình ảnh chạm khắc trên mặt trống đồng được đúc tạo từ cách đây trên dưới 2.500 năm, cho thấy người dân Văn Lang không chỉ đưa văn minh trồng lúa nước lên đỉnh cao, mà đã phát triển cực thịnh nhiều nghề tiểu thủ công nghiệp như: đúc đồng, chế tác đồ gỗ, làm mây tre đan, làm đồ gốm, trồng dâu nuôi tằm, dệt vải…
Trống đồng Ngọc Lũ hiện trưng bày ở Bảo tàng Lịch sử quốc gia.
Theo giới nghiên cứu sử học, quốc gia Văn Lang ra đời vào khoảng thế kỷ 6 trước Công nguyên, mở ra một thời đại dựng nước và giữ nước của dân tộc ta. Các sách sử xưa truyền lại (trong đó có Đại Việt sử ký toàn thư), phần ghi chép về thời kỳ hình thành nhà nước đầu tiên trên đất nước ta, viết rất sơ lược. Điều này do nguyên nhân trải qua nghìn năm Bắc thuộc, các sách sử đã bị giới cai trị phương Bắc tiêu hủy hết. Tuy vậy, sử sách cũng cho biết nước ta thuở đầu tiên có quốc hiệu Văn Lang, các triều đại đầu tiên gọi là kỷ Hùng Vương.
RỰC RỠ VĂN MINH TRỐNG ĐỒNG
Từ cách đây gần 1,5 thế kỷ, các nhà nghiên cứu người Pháp khi chứng kiến những chiếc trống đồng được phát hiện tại huyện Đông Sơn (Thanh Hóa) đã phác thảo ra một nền văn minh rực rỡ ở Đông Dương cách ngày nay hơn 2 thiên niên kỷ, đặt tên là “Nền Văn hóa Đông Sơn”. Công cuộc truy tập và nghiên cứu trống đồng được triển khai bài bản bởi Viện Viễn Đông Bác Cổ, để rồi vào những năm đầu thế kỷ 20, nhà nghiên cứu người Áo F. Heger đã xuất bản tập sách “Những trống kim khí ở Đông Nam Á”.
Heger chia trống đồng thành bốn loại chính theo thứ tự từ cổ nhất đến gần đây nhất, gồm: Heger I, Heger II, Heger III và Heger IV. Trong đó, nhóm Heger I là những trống đồng có niên đại từ thế kỷ thứ VI trước Công nguyên đến thế kỷ I trước Công nguyên, cách ngày nay 2.500 năm đến 2.000 năm - thuộc loại cổ nhất, cơ bản nhất và từ loại này mà các loại khác ra đời.
"Thống kê đến thời điểm hiện nay, trên thế giới đã phát hiện được gần 250 trống đồng Heger I. Trong đó, có 137 chiếc ở Việt Nam, 73 ở Trung Quốc (đều tập trung ở khu vực phía Nam các tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây và Vân Nam - gần với Việt Nam), 8 chiếc ở Thái Lan, 9 ở Lào, 2 ở Campuchia, 4 ở Malaysia, 12 ở Indonesia, và 5 ở Myanmar".
Thạc sỹ Lê Thị Liên, Bảo tàng Lịch sử quốc gia.
Vào tham quan Viện Bảo tàng Lịch sử quốc gia, chúng ta được chiêm ngưỡng trống đồng Ngọc Lũ - chiếc trống đồng được đánh giá là đẹp nhất, hoa văn tinh xảo nhất trên thế giới và cũng là một trong những trống đồng có kích thước lớn nhất. Trống đồng này được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia đợt 1 theo Quyết định số 1426/TTg ngày 1/10/2012.
Thạc sỹ Lê Thị Liên, hướng dẫn viên của Bảo tàng Lịch sử quốc gia, cho biết trong số 137 trống đồng Heger loại 1 được tìm thấy ở nước ta, thì có 5 trống được xếp vào Tiểu nhóm A1, tức là nhóm quý nhất (bao gồm: Ngọc Lũ, Hoàng Hạ, Sông Đà, Bản Thôm và Quảng Xương). Có 8 trống được xếp vào Tiểu nhóm A2 (gồm trống: Miếu Môn, Vũ Bị, Đồi Ro, Làng Vạc I, Làng Vạc II, Pha Long, Phú Xuyên và Quảng Trị).
Có 26 trống được xếp vào Tiểu nhóm B (bao gồm: Duy Tiên, Yên Tập, Ngọc Lũ II, Phú Duy, Núi Gôi, Việt Khê, Làng Vạc III, Làng Vạc IV, Định Công I, Định Công II, Định Công III, Cửu Cao, Mật Sơn, Thiết Cương, Phương Tú, Pắc Tà, Giải Tất, Bình Phủ, Hà Nội, Hoằng Vinh, Vĩnh Ninh, Đông Sơn I, Đông Sơn II, Đông Sơn III, Đông Sơn IV, Đào Thịnh, Phú Khánh), còn lại là các trống đồng được xếp vào các tiểu nhóm C và D.
Riêng trống đồng Heger loại I tìm thấy tại huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa có 12 chiếc, hiện đang được lưu giữ tại Bảo tàng Đông Sơn và Bảo tàng Lịch sử quốc gia.
Nói rõ hơn về xuất xứ và nơi “cư trú” hiện tại của 5 trống đồng quý nhất - Tiểu nhóm A1, bà Liên cho hay: trống đồng Hoàng Hạ được dân công đào mương dẫn nước xóm Nội, thôn làng Hoàng Hạ, huyện Phú Xuyên, tỉnh Hà Đông (Hà Nội ngày nay) tìm thấy ở độ sâu 1,6 mét trong lòng đất vào ngày 13/7/1937. Trống đồng Hoàng Hạ hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia Việt Nam. Trống đồng Sông Đà (còn có tên là trống Moulié) được quan Phó sứ tỉnh Hòa Bình (vào nửa cuối thế kỷ 19) là ngài Moulié đã lấy trống này từ người vợ góa của viên quan lang người Mường vùng sông Đà thuộc tỉnh Hòa Bình. Năm 1889, trống được mang trưng bày tại cuộc đấu xảo quốc tế ở Paris và sau đó không được trở về Việt Nam nữa. Hiện trống đồng Sông Đà trưng bày tại Bảo tàng Guimet, Paris - Pháp.
TINH XẢO TRỐNG ĐỒNG NGỌC LŨ
Trống đồng bản Thỏm tìm thấy ở bản Thỏm, xã Thôn Mòn, huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La. Hiện trống này đang đươc lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia. Trống Quảng Xương (do viên thuế quan người Pháp tên là Pajot mua ở Quảng Xương, Thanh Hóa vào năm 1934) hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia Việt Nam.
Trống đồng Ngọc Lũ được phát hiện vào khoảng những năm 1893-1894 ở làng Ngọc Lũ (Bình Lục, Hà Nam), khi người dân đắp đê tìm thấy dưới độ sâu 2 mét trên bãi cát bồi có một chiếc trống đồng. Người dân đem cúng vào đình làng Ngọc Lũ. Năm 1902, nhân cuộc đấu xảo ở Hà Nội, trống được đem ra trưng bày. Viện Viễn Đông Bác cổ đã xuất 550 đồng bạc Đông Dương mua lại và lưu trữ ở Hà Nội.
Với niên đại tạo tác cách ngày nay 2.500 năm, trống đồng Ngọc Lũ có hoa văn vô cùng tinh xảo, trở thành trống đồng đứng đầu trong những trống đồng Đông Sơn đẹp nhất hiện biết. Trống có patin màu xanh ngả xám, đường kính mặt 79,3cm, cao 63cm, nặng 86kg, thuộc loại kích thước lớn. Mặt trống đúc liền chờm ra khỏi tang. Tang trống nở phình, thân trống hình trụ đứng, chân trống hình nón cụt hơi choãi.
Bản vẽ hoa văn trên mặt trống đồng Ngọc Lũ
Trung tâm của mặt trống trang trí hình mặt trời 14 tia, giữa các tia trang trí hoa văn lông đuôi chim công. Trên mặt trống, bao quanh mặt trời là 16 vành hoa văn. Vành 1, 5, 11 và 16 là những hàng chấm nhỏ. Vành 2, 4, 7, 9, 13 và 14 là những vòng tròn chấm giữa có tiếp tuyến.
Vành 3 là những hàng chữ N gẫy khúc nối tiếp. Vành 12 và 16: là hoa văn răng cưa. Vành số 6 trang trí hình người nhảy múa, nhà cầu mái vòm, nhà sàn mái cong, người giã gạo, cảnh đánh trống đồng… đối xứng qua tâm.
Vành số 8 có 2 nhóm hươu, tổng cộng 20 con, mỗi nhóm 10 con, đực cái xen kẽ, xen kẽ giữa các nhóm là 14 con chim lạc, với hai nhóm 6 con và 8 con, hướng ngược chiều kim đồng hồ. Vành số 10 là 36 con chim, trong đó có 18 con bay và 18 con đậu, ngược chiều kim đồng hồ. Vành số 12, 15 là hoa văn răng cưa. Viền mặt trống không có hoa văn, có vết con kê hình vuông không đều nhau.
Tang trống chính là chiếc hộp cộng hưởng khuếch đại âm thanh. Tang trống có 10 vành hoa văn. Phần trên của tang trống có 6 vành hoa văn hình học. Vành 1 và 6: những đường chấm nhỏ thẳng hàng. Vành 2 và 5: văn răng cưa. Vành 3 và 4: hoa văn vòng tròn đồng tâm chấm giữa nối với nhau bằng những tiếp tuyến song song. Vành số 7 là hoa văn người hóa trang lông chim đua thuyền và chim cốc, có 6 hình thuyền đi từ trái sang phải, thuyền thứ 1 có 5 người, thuyền thứ 4 có 6 người, thuyền thứ 2, 3, 5, 6 có 7 người, các nhân vật như thuyền trưởng, thủy thủ, người cầm lái, người bắn tên, người giết tù binh...
Nội dung bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 17-2023 phát hành ngày 24-04-2023. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
Thanh long xuất khẩu sang EU chịu kiểm tra với tần suất 50% là chưa chính xác
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đưa ra vào trưa 27/3/2026, nhằm làm rõ những phản ánh chưa chính xác liên quan đến việc EU tăng mức độ kiểm soát đối với thanh long Việt Nam.
Chuyển đổi vật liệu: Cơ hội chiến lược cho ngành gỗ và xây dựng Việt Nam
Ngành kiến trúc và nội thất hiện đang chịu áp lực ngày càng lớn về giảm phát thải, sử dụng tài nguyên hiệu quả và đáp ứng các tiêu chí phát triển bền vững. Trong bối cảnh đó, việc lựa chọn vật liệu trở thành yếu tố then chốt, đặc biệt khi các xu hướng công trình xanh, kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải carbon đang ngày càng rõ nét.
Phú Thọ công bố thông tin về Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ 2026
Ngày 27/3/2026, UBND tỉnh Phú Thọ tổ chức họp báo thông tin về Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ năm Bính Ngọ 2026. Đây là sự kiện văn hóa, tín ngưỡng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ tôn vinh giá trị truyền thống mà còn là cơ hội để quảng bá hình ảnh vùng đất cội nguồn, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch và nâng cao vị thế của địa phương.
Gói chi tiêu khí hậu 8 tỷ Euro và ngã rẽ của danh tiếng “xanh” nước Đức
Chương trình chi tiêu khí hậu mới trị giá 8 tỷ Euro của Đức tập trung vào điện gió và phương tiện điện được kỳ vọng tạo cú hích cho chuyển đổi xanh. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng các biện pháp này chưa đủ mạnh để giúp nước này đạt mục tiêu phát thải đã đề ra...
Giải báo chí toàn quốc về “tam nông” lần thứ IV, mùa giải 2026
Ngày 27/3/2026, Ban Tổ chức Giải báo chí toàn quốc về “nông nghiệp, nông dân, nông thôn Việt Nam” lần thứ IV chính thức công bố thể lệ, cơ cấu giải thưởng và phát động mùa giải năm 2026. Đây là lần thứ tư liên tiếp giải được tổ chức, tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những sân chơi báo chí chuyên ngành uy tín, có sức lan tỏa sâu rộng.
Với phương châm Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để chúng ta vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng ta tròn 100 năm thành lập (1930 - 2030); hiện thực hoá tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945 - 2045).
Tổng số đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI trong cả nước là 182. Số đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử của các tỉnh, thành phố được ấn định...
VnEconomy cập nhật giá vàng trong nước & thế giới hôm nay: SJC, 9999, giá vàng USD/oz, biến động giá vàng tăng, giảm - phân tích, dự báo & dữ liệu lịch sử.
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên VnEconomy.
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là generative AI, phát triển mạnh mẽ, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã tiên phong ứng dụng công nghê để mang đến trải nghiệm thông tin đột phá với chatbot AI Askonomy...
Thuế đối ứng của Mỹ có ảnh hướng thế nào đến chứng khoán?
Chính sách thuế quan mới của Mỹ, đặc biệt với mức thuế đối ứng 20% áp dụng từ ngày 7/8/2025 (giảm từ 46% sau đàm phán),
có tác động đáng kể đến kinh tế Việt Nam do sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang Mỹ (chiếm ~30% kim ngạch xuất khẩu).
Dưới đây là phân tích ngắn gọn về các ảnh hưởng chính:
![[Interactive]: Toàn cảnh kinh tế Việt Nam tháng 2/2026](https://premedia.vneconomy.vn/files/uploads/2026/03/06/ed5df1ed91b448eab0317c050609f0f2-74021.png?w=1050&h=630&mode=crop)
