“Ma trận” sở hữu chéo: Hạn chế thế nào?

Bản dự thảo một nghi định có những quy định quá chung chung, tối nghĩa về sở hữu chéo

Chúng ta mới chỉ nhìn thấy, hạn chế được sở hữu chéo trực tiếp trong khi sở hữu chéo gián tiếp mới nảy sinh nhiều tiêu cực.
Chúng ta mới chỉ nhìn thấy, hạn chế được sở hữu chéo trực tiếp trong khi sở hữu chéo gián tiếp mới nảy sinh nhiều tiêu cực.

Thời điểm Luật Doanh nghiệp sửa đổi có hiệu lực (1/7/2015) đang đến gần nhưng tới nay, dự thảo nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Doanh nghiệp vẫn còn khá nhiều vướng mắc chưa thể thông qua.

Một trong những vướng mắc lớn nhất là các quy định về sở hữu chéo giữa các công ty.

Trong cuộc hội thảo lấy ý kiến cho dự thảo nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Doanh nghiệp vừa diễn ra tại Hà Nội, luật sư Trần Hữu Huỳnh, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam thẳng thắn, doanh nghiệp nội, nhất là khu vực tư nhân khó phát triển được là do chính các quy định pháp lý còn khá mập mờ, doanh nghiệp phải lần mò mà đi.

Theo ông Huỳnh, tại điều 189 Luật Doanh nghiệp 2014 quy định, hạn chế sở hữu chéo giữa các công ty và cần thiết phải được hướng dẫn cụ thể tại nghị định, song trong điều 3 của dự thảo nghị định, dù đã cụ thể một số nội dung về vấn đề này, nhưng lại rất khó hiểu. Nếu giữ nguyên quy định như thế sẽ khiến rất nhiều lãnh đạo doanh nghiệp bị khởi tố oan...

Theo ông Vũ Phương Đông, Giảng viên Khoa Luật Kinh tế - Đại học Luật Hà Nội, tại khoản 1 điều 3 dự thảo nghị định quy định: “Công ty con theo quy định tại khoản 2 điều 189 Luật Doanh nghiệp là công ty đối với công ty mẹ trong các trường hợp quy định tại khoản 1 điều 189 Luật Doanh nghiệp” và tại khoản 3 điều 3 định nghĩa: “Sở hữu chéo là việc đồng thời hai hoặc nhiều doanh nghiệp có sở hữu phần vốn góp, cổ phần của nhau”.

Đây là những quy định quá chung chung, tối nghĩa, không cụ thể vấn đề, nên ông Đông kiến nghị, dự thảo cần quy định cụ thể sở hữu chéo trực tiếp của hai doanh nghiệp, sở hữu chéo gián tiếp của nhiều doanh nghiệp.

Ông chỉ ra: “Sở hữu chéo trực tiếp là hình thức công ty A sở hữu cổ phần, phần vốn góp của công ty B và ngược lại. Còn sở hữu chéo gián tiếp của nhiều doanh nghiệp là hình thức công ty A sở hữu cổ phần, phần vốn góp của công ty B, công ty B sở hữu cổ phần, phần vốn góp của công ty C, công ty C lại sở hữu cổ phần, phần vốn góp của công ty A...”.

Phải cụ thể như vậy người dân mới hiểu mà tránh vi phạm luật, không thể đưa ra quy định chung chung rồi từ đó quy tội.

Luật sư Bùi Thanh Lam, Đoàn luật sư Hà Nội bổ sung thêm, quy định như trong dự thảo mới chỉ dừng lại việc chống sở hữu chéo vốn chủ sở hữu của nhau còn trong thực tế, có nhiều hình thức mà xét về bản chất dòng tiền là sở hữu chéo, nhưng hình thức giao dịch lại không phải là sở hữu chéo.

Chúng ta mới chỉ nhìn thấy, hạn chế được sở hữu chéo trực tiếp trong khi sở hữu chéo gián tiếp mới nảy sinh nhiều tiêu cực.

Luật sư Lam dẫn chứng: “Công ty A là công ty mẹ góp vốn hoặc mua cổ phần trên 50% vào công ty B là công ty con của A. Sau đó công ty A thông qua việc đầu tư vào các quỹ đầu tư để mua cổ phần hoặc góp vốn của công ty B. Vậy trường hợp này có bị tính là sở hữu chéo không? Trong dự thảo chưa quy định trường hợp này nhưng thực tế là đang tồn tại rất nhiều, đặc biệt là tại các ngân hàng, công ty tài chính...”.

Một ví dụ khác cũng được vị luật sư này đưa ra: “Công ty A là công ty mẹ góp vốn hoặc mua cổ phần trên 50% vào công ty B là công ty con của A. Công ty B ủy thác đầu tư cho công ty quản lý quỹ để đầu tư vào các cổ phiếu niêm yết hoặc OTC trên thị trường và trong đó có cổ phiếu của công ty A. Đây đang được xem là hoạt động kinh doanh, đầu tư chứng khoán thông thường nhưng liệu có bị tính là sở hữu chéo không thì nghị định cũng chưa đề cập đến...”.

Theo luật sư Trần Đăng, Trưởng phòng Thủ tục pháp lý, Tập đoàn Vingroup, nghị định cần bổ sung quy định: “Các doanh nghiệp không có cổ phần hoặc phần vốn góp do Nhà nước sở hữu 100% thực hiện góp vốn, mua cổ phần trước ngày 1/7/2015 không phải thực hiện quy định tại khoản 2 điều 189 Luật Doanh nghiệp. Các doanh nghiệp này có quyền tái cấu trúc theo nhu cầu của doanh nghiệp song không được tăng tỷ lệ sở hữu chéo”.

Bên cạnh đó, quy định “Công ty mẹ mà Nhà nước có sở hữu từ 65% vốn điều lệ trở lên và các công ty con của công ty này không được cùng nhau góp vốn thành lập doanh nghiệp” trong dự thảo lại mâu thuẫn với Nghị định 69/2014/NĐ-CP vì nghị định này cấm hoàn toàn hoạt động đầu tư góp vốn vào nhau giữa các công ty trong tập đoàn kinh tế, tổng công ty.

Nếu 2 nghị định cùng song hành tồn tại thì các doanh nghiệp mà Nhà nước có sở hữu dưới 65% vốn điều lệ sẽ áp dụng quy định nào?

Nói về quy định “cho phép các công ty không có vốn nhà nước đã thực hiện thì được phép duy trì sở hữu chéo đã thực hiện trước ngày 1/7/2015 nhưng không làm tăng tỷ lệ sở hữu chéo”, luật sư Bùi Thanh Lam đặt câu hỏi: “Không tăng tỷ lệ sở hữu chéo ở đây là về tỷ lệ số lượng giao dịch hay tăng về tỷ lệ giá trị tiền, vốn của các giao dịch góp vốn, mua cổ phần đã thực hiện? Nếu cấm tăng về giá trị tiền của các giao dịch là không khả thi vì nó biến thiên theo giá cả thị trường... Điều này ban soạn thảo cần quy định cụ thể hơn”.

Gỡ nút thắt vốn cho doanh nghiệp Việt trước chuẩn mực xuất khẩu mới

Tỷ trọng xuất khẩu của khu vực doanh nghiệp trong nước liên tục thu hẹp, trong khi nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa khó tiếp cận nguồn vốn để đầu tư công nghệ, nâng cấp năng lực sản xuất và đáp ứng tiêu chuẩn của các nhà mua hàng quốc tế. Bài toán đặt ra không chỉ là bổ sung vốn, mà còn là xây dựng những cơ chế tài chính gắn với năng lực cung ứng và đơn hàng thực tế...

Rosatom mở rộng hợp tác công nghệ cao với Việt Nam

Không chỉ dừng lại ở lĩnh vực sản xuất điện hạt nhân, Tập đoàn Năng lượng nguyên tử quốc gia Nga (Rosatom) hướng tới mở rộng hợp tác với Việt Nam trong các công nghệ lò phản ứng tiên tiến, khoa học hạt nhân, ứng dụng công nghệ bán dẫn và sản xuất công nghiệp. Ông Dmitry Raspopin, Giám đốc Văn phòng đại diện của Rosatom tại Việt Nam, chia sẻ với Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy về định hướng hợp tác này.

Đưa hàng trăm nghìn tỷ đồng vốn đầu tư vào thực tiễn, Hà Tĩnh hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số

Với đà tăng trưởng GRDP 9 tháng năm 2026 đạt 12,36% – đứng thứ hai cả nước, Hà Tĩnh đang tập trung gỡ vướng mặt bằng, đẩy mạnh cơ chế “luồng xanh” trong giải quyết thủ tục để sớm đưa dòng vốn hàng trăm nghìn tỷ đồng vào vận hành thực tế, tạo lực đẩy cho mục tiêu tăng trưởng hai con số cả năm. …

Từ vụ tái cấu trúc chuỗi cung ứng của ECCO: Góc độ pháp lý và chiến lược thu hút FDI mới của Việt Nam

Trước thông tin thương hiệu giày dép ECCO (Đan Mạch) quyết định đóng cửa nhà máy sản xuất tại Việt Nam từ tháng 11/2026, nhiều ý kiến băn khoăn về tác động của động thái này đến môi trường đầu tư. Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã có cuộc trao đổi với Luật sư Bùi Văn Thành, Trưởng Văn phòng Luật sư Mặt Trời Mới, xung quanh câu chuyện tái cấu trúc chuỗi cung ứng của ECCO và những bài toán thực chất hơn về môi trường đầu tư và hỗ trợ đầu tư trong giai đoạn tới.

Lãnh đạo Bộ Xây dựng xác nhận, Luật Nhà ở (sửa đổi) được chỉnh lý, bổ sung nhằm bảo đảm người thu nhập thấp có khả năng tiếp cận được nhà ở thông qua việc thể chế hóa rõ nhóm các đối tượng được hưởng chính sách về nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân; quy định cụ thể các điều kiện về nhà ở, thu nhập và thứ tự ưu tiên xét duyệt đối với từng loại hình chính sách.

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI dự kiến kéo dài 28 ngày bắt đầu từ 17/10/2026. Kỳ họp với khối lượng công việc lớn, dự kiến xem xét, thông qua 43 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật và quyết định...

Việt Nam: Khát vọng quốc gia biển mạnh

Việt Nam: Khát vọng quốc gia biển mạnh

Yêu cầu cốt lõi mà Nghị quyết 20 đặt ra là phải biến nước ta từ một quốc gia có biển thành một quốc gia biển mạnh, với kinh tế biển phát triển hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, đồng thời giữ vững...

VnEconomy Interactive

VnEconomy Interactive

Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...

VnEconomy
VnEconomy