Cần luật hoá nghị quyết của Quốc hội?

Theo nhận định của nhiều đại biểu Quốc hội, những chỉ tiêu kinh tế, xã hội mà Quốc hội quyết định mới thiên về số lượng

Tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội đã điều chỉnh một số chỉ tiêu quan trọng.
Tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội đã điều chỉnh một số chỉ tiêu quan trọng.

Gần hai tháng nữa, kỳ họp thứ 6, Quốc hội khoá 12 sẽ diễn ra. Lựa chọn và định ra những chỉ tiêu thế nào để phản ánh được đúng chất lượng của sự phát triển kinh tế - xã hội chính là vấn đề mà Uỷ ban Kinh tế của Quốc hội đang tập trung nghiên cứu với hy vọng sớm tìm ra được những câu trả lời thoả đáng nhất.

Hiện nay, theo nhận định của nhiều đại biểu Quốc hội, những chỉ tiêu kinh tế, xã hội mà Quốc hội quyết định thường chỉ mới phản ánh vấn đề ở khía cạnh số lượng, chưa phản ánh thích đáng mặt chất lượng của sự phát triển.

Chủ nhiệm Ủy Kinh tế Hà Văn Hiền đặt vấn đề, đã đến lúc phải xem xét thật thấu đáo về hiệu lực các nghị quyết của Quốc hội về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tính chất bắt buộc về mặt pháp lý, tính chất định hướng, chủ trương trong các mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao trong Nghị quyết.

Phía sau những chỉ tiêu “vênh” nhau

Chẳng hạn như về chỉ tiêu việc làm, TS. Trần Du Lịch, Uỷ viên Uỷ ban Kinh tế của Quốc hội nhận định: “Đó là một chỉ tiêu mà Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng Chính phủ trình ra Quốc hội rồi Quốc hội biểu quyết thông qua nhưng chỉ tiêu đó không nói lên được nền kinh tế đó mỗi năm tạo việc làm mới là bao nhiêu, cũng không lý giải được tỷ lệ thất nghiệp như thế nào, về kinh tế vĩ mô nó không giải quyết được gì”.

Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Võ Hồng Phúc cũng thừa nhận: “Chúng ta đưa ra chỉ tiêu mà không đo đếm được. Khi chúng tôi làm kế hoạch hàng năm với Bộ Lao động, Thương binh và xã hội và chỉ tiêu này được xác định theo căn cứ báo cáo của bộ này, nhưng cũng thấy bất hợp lý nên hỏi Tổng cục Thống kê, thì Tổng cục cũng bảo con số này là con số... phỏng đoán, dự đoán thôi”.

Hay như quyết định của Quốc hội về ngân sách nhà nước cũng đang tồn tại khá nhiều bất cập. TS Đặng Văn Thanh, nguyên Phó chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế phân tích: trong các quyền quyết định của Quốc hội về tài chính - ngân sách thì đầu tiên phải nhắc đến là quyền quyết định dự toán ngân sách Nhà nước.

Dự toán Ngân sách Nhà nước được Quốc hội quyết định không phải là kế hoạch tài chính bình thường mà là quyết định mang tính pháp lý. Cần phải hiểu và làm sao để quyết định của Quốc hội về ngân sách nhà nước có giá trị như một văn bản luật, đòi hỏi và bắt buộc các cơ quan, các tổ chức, cá nhân phải tuân thủ.

“Nhưng giữa thực tế thực hiện ngân sách Nhà nước với dự toán hiện nay có sự chênh lệch đáng kể, thậm chí có trường hợp chênh nhau rất lớn. Có nghĩa là dự toán mà Quốc hội đã quyết định, hoặc không được tuân thủ, hoặc chưa sát với thực tế”, ông Thanh nhận xét.

Còn Phó chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế Lê Quốc Dung nhận xét hiện nay một số chỉ tiêu thể hiện chưa phù hợp, chưa chuẩn mực, không cần thiết, một số chỉ tiêu mang tính thông tin nhiều hơn là tính pháp lệnh làm cho hiệu lực các chỉ tiêu chưa cao hoặc mang tính hình thức nên chưa được chú trọng giám sát. “Chẳng hạn như chỉ tiêu tổng vốn đầu tư xã hội mang tính thông tin nhiều hơn pháp lệnh”, ông Dung dẫn chứng.

Cần luật hoá nghị quyết?

Thực tế cho thấy, giữa mục tiêu kế hoạch và chính sách kinh tế không gắn liền với nhau, chính vì thế trong những năm qua đã xảy ra tình trạng Quốc hội biểu quyết thông qua rồi lại phải biểu quyết để điều chỉnh.

Như tháng 11/2008, Quốc hội thông qua chỉ tiêu tăng trưởng năm 2009 là 6,7%. Sau đó, đến tháng 6/2009 lại phải biểu quyết để điều chỉnh chỉ tiêu này xuống còn 5%.

Tương tự, năm 2007, Quốc hội thông qua chỉ tiêu tăng trưởng năm 2008 là 8,5% GDP, cuối cùng phải điều chỉnh còn 7% nhưng GDP thực tế chỉ đạt được 6,3%. Vì vậy yêu cầu rất bức thiết hiện nay đặt ra là phải đổi mới căn bản công tác lập kế hoạch trong đó bao gồm các khâu như công tác phân tích, dự báo; tách biệt mục tiêu và phương tiện thực hiện...

Hiện nay, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm vẫn bao gồm 23 chỉ tiêu chủ yếu như GDP theo giá so sánh, GDP bình quân hàng năm, GDP bình quân đầu người... Ngoài ra, trong quá trình xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2011- 2015 cũng có chỉ số phát triển con người...

Theo Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng, cần cải tiến quy trình chuẩn bị và ban hành quyết định của Quốc hội theo hướng quy phạm hóa, lượng hóa để nâng cao giá trị và tính ràng buộc pháp lý của các nghị quyết; đề cao vai trò thẩm tra của các cơ quan Quốc hội và tinh thần trách nhiệm của các đại biểu Quốc hội trong việc nghiên cứu, phân tích, đánh giá và đưa ra quyết định.

Thúc đẩy hợp tác kinh tế, đầu tư, công nghệ với các đối tác

Trong khuôn khổ Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 tại Philippines, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã có các cuộc gặp, trao đổi với lãnh đạo Brazil, Canada, Lào, Philippines, Singapore và Australia, tập trung thúc đẩy hợp tác kinh tế, đầu tư, năng lượng, công nghệ và triển khai các thỏa thuận cấp cao.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề xuất thúc đẩy hợp tác kinh tế số, đổi mới sáng tạo trong không gian Pháp ngữ

Tại Diễn đàn Doanh nghiệp đổi mới, sáng tạo Pháp ngữ 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề xuất tăng cường hợp tác khoa học, công nghệ, kinh tế số; thúc đẩy kết nối nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo (AI) an toàn, tin cậy.

Thúc đẩy hợp tác kinh tế, đầu tư với các đối tác tại Hội nghị cấp cao Pháp ngữ

Trong khuôn khổ Hội nghị cấp cao Pháp ngữ lần thứ 20 tại Campuchia, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có các cuộc gặp với lãnh đạo Lào, Romania, Senegal, Cộng hòa Dân chủ Congo và Thụy Sĩ, tập trung thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học – công nghệ và kết nối hạ tầng chiến lược.

Việt Nam – Campuchia thúc đẩy kết nối hạ tầng chiến lược, tháo gỡ vướng mắc cho các dự án hợp tác

Tại cuộc hội kiến Chủ tịch Đảng Nhân dân Campuchia, Chủ tịch Thượng viện Campuchia Hun Sen, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Chủ tịch Hun Sen nhất trí tăng cường kết nối hai nền kinh tế, ưu tiên hạ tầng giao thông chiến lược, thương mại biên giới và tháo gỡ khó khăn cho các dự án hợp tác trọng điểm.

Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội 10 tháng đầu năm 2026 ghi nhận nhiều con số kỷ lục. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lần đầu tiên vượt mốc 1.000 tỷ USD, vốn FDI đăng ký đạt mức cao nhất kể từ năm 2009 đến nay (54,85 tỷ USD), vốn FDI thực hiện cũng đạt mức cao nhất trong 5 năm qua (24,08 tỷ USD). Cùng với sự phục hồi mạnh mẽ của sản xuất công nghiệp, bán lẻ và du lịch, nền kinh tế Việt Nam đang chứng tỏ đà tăng trưởng vững chắc…

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI dự kiến kéo dài 28 ngày bắt đầu từ 17/10/2026. Kỳ họp với khối lượng công việc lớn, dự kiến xem xét, thông qua 43 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật và quyết định...

Việt Nam: Khát vọng quốc gia biển mạnh

Việt Nam: Khát vọng quốc gia biển mạnh

Yêu cầu cốt lõi mà Nghị quyết 20 đặt ra là phải biến nước ta từ một quốc gia có biển thành một quốc gia biển mạnh, với kinh tế biển phát triển hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, đồng thời giữ vững...

VnEconomy Interactive

VnEconomy Interactive

Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...

VnEconomy
VnEconomy