Luẩn quẩn nội địa hóa ôtô

Đức Thọ Hiền Mai
Câu chuyện nội địa hóa trong ngành công nghiệp ôtô đang có những cách hiểu, cách làm và định hướng khác nhau
Ngay ở cách tính tỷ lệ nội địa hóa cũng đang có những bất đồng - Ảnh: Đức Thọ
Ngay ở cách tính tỷ lệ nội địa hóa cũng đang có những bất đồng - Ảnh: Đức Thọ
Câu chuyện nội địa hóa trong ngành công nghiệp ôtô đang có những cách hiểu, cách làm và định hướng khác nhau. Do đó, nó đã và đang gây khó cho con đường phát triển của công nghiệp ôtô.

Với ngành công nghiệp ôtô, nội địa hóa là một cụm từ khá mỹ miều để chỉ tỷ lệ chi tiết, linh kiện hoặc giá trị mà nhà sản xuất trong nước làm được trong một chiếc xe thành phẩm.

Mỗi người một kiểu

Chỉ riêng cách tính tỷ lệ nội địa hóa cũng đã có những bất cập khó giải quyết, thành thử đôi khi hãng ôtô trong nước nào đó đành phải chơi trò ú tim, mập mờ đánh lận con đen.

Với mong muốn doanh nghiệp trong nước có thể tự làm được trọn vẹn hoặc chí ít cũng gần như trọn ven một chiếc xe, cách tính tỷ lệ nội địa hóa của các cơ quan quản lý Nhà nước có khác biệt so với cách tính của các nhà sản xuất.

Cho đến năm 2004, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành phương pháp xác định tỷ lệ nội địa hóa đối với ôtô thông qua công văn số 981/BKHCN-PC gửi Thủ tướng Chính phủ. Theo đó về cơ bản, tỷ lệ nội địa hóa sẽ dựa trên phương pháp tính điểm.

Quan điểm của Bộ Khoa học và Công nghệ cùng nhiều chuyên gia thuộc các bộ, phương pháp này gián tiếp tạo môi trường sản xuất kinh doanh lành mạnh, bình đẳng giữa các doanh nghiệp, không phân biệt 100% vốn trong nước hay liên doanh. Linh kiện được chia thành các cụm, tiểu cụm để xác định điểm và chỉ dành một số điểm có giới hạn cho việc sơn, hàn, lắp ráp với mục tiêu thúc đẩy các doanh nghiệp sản xuất phụ tùng. Ưu điểm của phương pháp này là không phân biệt loại hình CKD và IKD khi giải quyết các vấn đề về thuế nhập khẩu linh kiện, phụ tùng ôtô mà các phụ tùng nhập khẩu này đều được áp thuế theo biểu thuế chung về nhập khẩu linh kiện, phụ tùng.

Mặt khác, nếu cần khuyến khích các doanh nghiệp sản xuất phụ tùng, linh kiện trong nước thì có thể áp dụng các biện pháp ưu đãi đầu tư mạnh và khi đó việc xác định tỷ lệ nội địa hóa sẽ là căn cứ để xét duyệt cho hưởng ưu đãi đầu tư.

Tuy nhiên, quan điểm của các nhà sản xuất ôtô, nhất là các liên doanh thuộc Hiệp hội Các nhà sản xuất ôtô Việt Nam (VAMA) lại khác. Các doanh nghiệp này muốn tính tỷ lệ nội địa hóa hoá theo phương pháp tính theo giá trị với quan điểm tất cả các giá trị giá tăng được tạo ra trong nước, dù dưới dạng hàng hoá hay dịch vụ đều được coi là nội địa hóa.

Lỗi thời?

Đến nay, mỗi khi một hãng ôtô ra mắt thị trường mẫu xe mới, cho dù tỷ lệ nội địa hóa luôn được quan tâm nhắc đến, nhưng đó đã không còn là mục tiêu hướng tới mà dường như người ta nhắc đến nó để coi như một sự tự hào rằng: ta đã tự làm được bằng ấy rồi.

Một chuyên gia kinh tế nguyên là thành viên ban nghiên cứu của Thủ tướng có lần tâm sự rằng, thực ra các doanh nhân tâm huyết với công nghiệp ôtô bây giờ chỉ còn quan tâm đến nội địa hóa để khẳng định rằng người Việt Nam hoàn toàn có thể làm được những việc được cho là khó. Tất nhiên, yếu tố kinh doanh vẫn luôn là mục tiêu hàng đầu.

Bài viết này xin nhắc đến Vinaxuki như một điển hình.

Trong một cuộc hội thảo hồi cuối tháng 8/2007, PGS.TS Phan Đăng Tuất, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Chính sách Công nghiệp (Bộ Công Thương), một chuyên gia đầu ngành trong ngành công nghiệp ôtô có gửi một thông điệp - lời khuyên là sức các doanh nghiệp Việt Nam mỏng không nên làm xe con (xe du lịch). Theo quan điểm của ông Tuất, sản xuất xe tải, xe thương mại còn dễ chứ sản xuất xe du lịch thực rất khó bởi đó chính là một ngành siêu công nghệ.

Thế nhưng, vừa mới đây ông Tổng giám đốc Vinaxuki Bùi Ngọc Huyên đã thông báo một tin: năm 2009 hãng sẽ tung ra thị trường những mẫu xe con đầu tiên mang thương hiệu Việt Nam.

Hiện tại, Vinaxuki vẫn đang ở giai đoạn xúc tiến xây dựng nhà máy. Nghĩa là thời gian chuẩn bị của vị doanh nhân già đầy tâm huyết này chỉ có 2 năm, một quãng thời gian rất ngắn đề một doanh nghiệp có thể hoàn thành mục tiêu sản xuất xe của riêng mình. Tất nhiên, thương hiệu Vinaxuki, sản phẩm của Vinaxuki song tỷ lệ linh kiện nhập khẩu trong đó vẫn ở mức xấp xỉ 50%.

Từ câu chuyện đó, kết hợp với những tìm hiểu về ngành công nghiệp ôtô thế giới, liệu có thể thấy rằng nội địa hóa thực chất không phải là câu chuyện phải quá coi trọng, dẫn đến những chính sách bảo hộ không cần thiết, chưa kể là sai lầm. Điều quan trọng là hãy tạo điều kiện và kích thích quyết tâm sản xuất ôtô cho các doanh nghiệp, để người dân được sử dụng những chiếc xe hơi Việt Nam có chất lượng và giá thấp.

Tin mới

Tesla giảm giá trên diện rộng tác động thế nào đến thị trường xe điện toàn cầu?

Tesla giảm giá trên diện rộng tác động thế nào đến thị trường xe điện toàn cầu?

Gần đây, Tesla đã thông báo giảm giá trên diện rộng, một động thái ảnh hưởng lớn cho nhà sản xuất ô tô này cũng như cho toàn ngành. Các chuyên gia trong ngành đánh giá đây là cách thông báo có hiệu ứng gợn sóng, từ tác động đối với chủ sở hữu Tesla đến những thay đổi mà nó có thể thúc đẩy trong ngành công nghiệp ô tô. Khi một công ty hàng đầu giảm giá, tất cả các đối thủ của họ đều cảm thấy áp lực phải làm theo.
Honda hé lộ chiến lược “đặt cược” vào nhiên liệu hydro

Honda hé lộ chiến lược “đặt cược” vào nhiên liệu hydro

Honda vừa công bố chiến lược tương lai cho pin nhiên liệu hydro, chủ yếu liên quan đến xe thương mại và hạng nặng. Nhà sản xuất ô tô Nhật Bản dự kiến ​​sự phát triển hơn nữa của hệ thống pin nhiên liệu được phát triển với sự cộng tác của General Motors hướng đến độ bền và giảm chi phí triệt để. Hệ thống pin nhiên liệu thực tế đã được cung cấp cho bên thứ ba từ giữa những năm 2020 trở đi.
Phát hiện vật liệu mới có thể giúp việc tái chế pin lithium-Ion rẻ hơn và ít độc hại hơn

Phát hiện vật liệu mới có thể giúp việc tái chế pin lithium-Ion rẻ hơn và ít độc hại hơn

Tái chế pin lithium-ion cho ô tô điện và thiết bị điện tử tiêu dùng là ưu tiên cấp bách do nguồn cung cấp các kim loại đắt tiền như lithium, niken và coban trên toàn cầu đang khan hiếm, nhưng nó có một nhược điểm đó là các kỹ thuật hiện tại như đốt cháy có kiểm soát có thể giải phóng các hóa chất độc hại. Tuy nhiên, các nhà khoa học tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Lawrence Berkeley, Mỹ, cho biết họ đã tìm ra một giải pháp đó là một loại vật liệu mới cho phép tái chế các tế bào lithium-ion cũ chỉ bằng nước. Nó có thể sớm làm cho việc tái chế pin trở nên rẻ hơn và an toàn hơn.
Cách gã khổng lồ ngành xe điện Tesla xác định kỷ nguyên mới cho ngành công nghiệp ô tô toàn cầu

Cách gã khổng lồ ngành xe điện Tesla xác định kỷ nguyên mới cho ngành công nghiệp ô tô toàn cầu

Sự vươn lên nhanh chóng của Tesla Inc để trở thành nhà sản xuất ô tô giá trị nhất thế giới có thể đánh dấu sự khởi đầu của một kỷ nguyên mới cho ngành công nghiệp ô tô toàn cầu, được xác định bằng cách tiếp cận phần mềm của Thung lũng Silicon vượt qua bí quyết sản xuất kiểu cũ.
#AutoNews Weekly: Sau Tết, các đại lý xe đua nhau giảm giá, khuyến mãi

#AutoNews Weekly: Sau Tết, các đại lý xe đua nhau giảm giá, khuyến mãi

Chương trình AutoNews Weekly tuần này có các nội dung đáng chú ý: Sau Tết, các đại lý xe đua nhau giảm giá, khuyến mãi; Hãng xe điện bất ngờ đệ đơn phá sản; Chạy xe ôm bằng xe máy điện; Tiêu điểm: Tầm quan trọng của hoạt động đăng kiểm xe cơ giới...