
Trong bối cảnh chủ nghĩa bảo hộ có xu hướng gia tăng, dòng thương mại toàn cầu đang dịch chuyển để thích nghi. Năm 2023, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa toàn cầu đạt 23,8 nghìn tỷ USD, giảm 5% so với năm trước.
Tuy nhiên, bất chấp rào cản thuế quan, xuất khẩu của Trung Quốc vẫn duy trì sức chống chịu tốt. Năm 2023, kim ngạch xuất khẩu của nước này gần chạm mức cao nhất mọi thời đại. Trung Quốc xuất khẩu 500 tỷ USD hàng hóa sang Mỹ trong năm ngoái, nhưng con số này được dự báo sẽ giảm đáng kể dưới chính quyền của Tổng thống đắc cử Donald Trump 4 năm tới.
Đồ thị thông tin dưới đây gồm 30 nền kinh tế xuất khẩu lớn nhất thế giới dựa trên số liệu từ Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO):
Tính chung, trong top 30 nền kinh tế xuất khẩu lớn nhất, 20 nơi chứng kiến kim ngạch xuất khẩu giảm trong năm ngoái. Một trong những nguyên nhân có thể kể tới là số lượng rào cản thương mại trên toàn cầu tăng lên gần 3.000 rào cản trong năm 2023, gấp gần 5 lần so với năm 2015.
Nền kinh tế xuất khẩu lớn nhất là Trung Quốc với kim ngạch 3,4 nghìn tỷ USD trong năm ngoái, cao hơn gần 1,4 nghìn tỷ USD so với Mỹ.
Lần gần đây nhất Mỹ là nước xuất khẩu lớn nhất thế giới là vào năm 1979. Nhưng từ đó đến nay, nước này chứng kiến thâm hụt thương mại ngày càng lớn. Dù vậy, xuất khẩu năng lượng – mặt hàng xuất khẩu lớn nhất của Mỹ – đã chuyển từ thâm hụt sang thặng dư trong thập kỷ qua. Năm 2023, thặng dư thương mại ròng của mặt hàng năng lượng Mỹ là 65 tỷ USD. Sản lượng năng lượng nội địa tăng đáng kể đã giúp nền kinh tế lớn nhất thế giới tránh được các cú sốc giá dầu như cú sốc xảy ra do chiến tranh Nga-Ukraine.
Đức là nền kinh tế xuất khẩu lớn thứ ba thế giới, với kim ngạch năm 2023 tăng 1% so với năm trước dù tăng trưởng kinh tế âm. Nền kinh tế phụ thuộc lớn vào công nghiệp này chịu tác động nặng nề khi giá dầu tăng. Nhiều doanh nghiệp thậm chí phải dừng sản xuất.
Năm 2023, Đức xuất khẩu 160 tỷ USD hàng hóa sang Mỹ – thị trường xuất khẩu lớn nhất của nước này. Tuy nhiên, con số này có thể giảm tới 15% nếu các đề xuất tăng thuế quan của ông Trump có hiệu lực. Trong đó, ngành ô tô và dược phẩm sẽ bị tác động lớn nhất, với kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ được dự báo sẽ lần lượt giảm 32% và 35%.
Việt Nam cũng nằm trong top 30 nền kinh tế xuất khẩu lớn nhất thế giới với vị trí 23. Năm 2023, Việt Nam xuất khẩu 354 tỷ USD hàng hóa, chiếm tỷ trọng 1,5% toàn cầu.
Tại thời điểm lập đáy, giá vàng chịu áp lực cộng hưởng từ đồng USD tăng giá và bán tháo trên thị trường trái phiếu chính phủ toàn cầu khiến lợi suất tăng mạnh...
Ngân hàng Trung ương Ấn Độ (RBI) vừa tăng lãi suất cho vay chủ chốt lần đầu tiên kể từ năm 2023, với lý do lạm phát tăng, giá năng lượng toàn cầu leo thang và đà tăng trưởng mạnh mẽ của nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất thế giới...
Pháp và Đức kêu gọi thiết lập một công cụ "phản ứng mang tính hệ thống" mới của Liên minh châu Âu (EU) cho phép Brussels hành động nhanh chóng nhằm ứng phó với các hành vi bóp méo thị trường do Trung Quốc thúc đẩy, đồng thời lên kế hoạch ứng phó với sự trả đũa và cải tổ các công cụ phòng vệ thương mại...
Gánh nặng nợ và chi phí vay gia tăng đang đẩy Pháp tới nguy cơ khủng hoảng tài chính, trong khi những chia rẽ chính trị khiến nỗ lực chấn chỉnh ngân sách liên tục bế tắc…
Trung Quốc đã duy trì động cơ xuất khẩu mạnh mẽ thông qua sự kết hợp giữa chính sách hoàn thuế và đồng nội tệ yếu, qua đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong nước và tạo ra một làn sóng hàng hóa giá rẻ từ nước này ra thị trường quốc tế...
Việt Nam đã vươn lên thành một trong những “cường quốc xuất khẩu” trên thế giới. Tuy nhiên, đằng sau kim ngạch hàng trăm tỷ USD và những dòng hàng hóa đã đi khắp các thị trường, thương hiệu Việt vẫn đang đối mặt với bài toán định vị và nâng cao giá trị trên bản đồ toàn cầu.
Tăng trưởng nhanh sẽ kéo theo những thay đổi lớn. Nếu người dân không được lắng nghe, doanh nghiệp thiếu niềm tin và các nhóm chịu tác động không được hỗ trợ thích đáng, chi phí xã hội của quá trình cải cách sẽ tăng lên.