Cao su tiểu điền trước yêu cầu mới của EU: Cơ hội nâng cấp chuỗi cung ứng bền vững
Chương Phượng
11/07/2025, 08:19
Diện tích cao su thuộc các hộ gia đình (cao su tiểu điền) chiếm 54% trong tổng diện tích trồng cao su của Việt Nam. Nguồn cung này đang đứng trước thách thức lớn từ Quy định chống mất rừng của EU (EUDR). Vì vậy, yêu cầu truy xuất nguồn gốc và tính hợp pháp không chỉ là rào cản, mà còn mở ra cơ hội nâng cấp toàn diện chuỗi giá trị của ngành cao su Việt Nam…
Cao su nông hộ chiếm vai trò quan trọng trong chuỗi giá trị của ngành cao su.
Chiều 10/7/2025, tại TP.HCM, Hiệp hội Cao su Việt Nam (VRA) phối hợp với Tổ chức Forest Trends tổ chức Hội thảo “Chuỗi cung cao su tiểu điền: Thực trạng và khả năng đáp ứng Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu” nhằm cung cấp thông tin về chuỗi cung cao su tiểu điền, giúp cho các doanh nghiệp ngành cao su Việt Nam và các bên liên quan chuẩn bị để đáp ứng với các yêu cầu của Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR).
Sự kiện có sự tham gia của đại diện các cơ quan trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam; các doanh nghiệp sản xuất, chế biến, xuất nhập khẩu các mặt hàng cao su; đại lý và hộ tiểu điền cao su, công ty công nghệ, cơ quan nghiên cứu, tổ chức quốc tế và các cơ quan thông tấn báo chí.
CAO SU TIỂU ĐIỀN LÀ NGUỒN CUNG NGUYÊN LIỆU QUAN TRỌNG
Hội thảo cũng đã cung cấp thông tin về Quy định của EUDR, chia sẻ thông tin về thực trạng chuỗi cung cao su tiểu điền của Việt Nam, bao gồm thông tin về một số mô hình liên kết đáp ứng các yêu cầu của EUDR. Đồng thời, đề xuất các giải pháp hướng tới đáp ứng đầy đủ các quy định của EUDR đối với chuỗi cung cao su tiểu điền nói riêng và phát triển bền vững ngành cao su Việt Nam nói chung trong tương lai.
Quang cảnh hội thảo.
Theo Hiệp hội Cao su Việt Nam (VRA), ngành sản xuất và chế biến cao su là một trong những ngành hàng xuất khẩu quan trọng nhất của Việt Nam. Năm 2024 tổng diện tích trồng cao su của cả nước đạt gần 910 ngàn ha, trong đó diện tích thuộc các hộ gia đình (còn gọi là cao su tiểu điền) chiếm 54%, và thuộc các doanh nghiệp chiếm 46%.
Cao su tiểu điền ngày càng trở thành nguồn cung nguyên liệu quan trọng đối với ngành. Diện tích tiểu điền tăng dần qua các năm và chính thức vượt qua diện tích đại điền từ năm 2017. Năm 2024 lượng cung cao su nguyên liệu từ các nông hộ đạt 819 ngàn tấn mủ, tương đương 63% trong tổng 1,3 triệu tấn (quy khô) nguyên liệu trong nước. Lượng cung cao su từ tiểu điền dự kiến sẽ tiếp tục ổn định trong những năm tới.
Diện tích vả sản lượng cao su Việt Nam. Nguồn: VRA.
Mặc dù vậy, ông Võ Hoàng An, Tổng Thư ký VRA, cho biết hiện chuỗi cung cao su từ hộ tiểu điền hết sức phức tạp, sự vận hành của chuỗi không đảm bảo việc truy xuất nguồn gốc. Chuỗi cung này chủ yếu hoạt động theo hình thức tự phát, với sự tham gia của 264.000 hộ tiểu điền, cùng nhiều cấp đại lý trung gian có vai trò kết nối hộ và các doanh nghiệp chế biến nhưng thiếu cơ chế kiểm soát truy xuất.
"Yêu cầu truy xuất nguồn gốc và tính minh bạch trong chuỗi cung ngày càng trở thành tiêu chuẩn bắt buộc tại các thị trường quốc tế. Trong bối cảnh đó, chuỗi cung cao su tiểu điền – vốn là nền tảng của ngành cao su Việt Nam và gắn liền với sinh kế của hàng trăm nghìn hộ dân, đang đối mặt với nguy cơ bị loại khỏi chuỗi giá trị toàn cầu nếu không có giải pháp hỗ trợ phù hợp".
Ông Võ Hoàng An, Tổng Thư ký Hiệp hội Cao su Việt Nam.
Về xuất khẩu, EU là thị trường lớn thứ 3 của Việt Nam đối với các mặt hàng cao su thiên nhiên và sản phẩm cao su. Năm 2024 Việt Nam xuất khẩu 627 triệu USD các mặt hàng này vào thị trường EU, tương đương 7,4% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả ngành. Hiện chưa có con số chính xác về lượng cao su nguyên liệu nguồn gốc từ tiểu điền được đưa vào chuỗi cung xuất khẩu vào EU. Tuy nhiên, chắc chắn có một lượng nguyên liệu từ nguồn này nằm trong các mặt hàng cao su thiên nhiên và sản phẩm cao su đang được xuất khẩu vào thị trường này.
EU đã ban hành Quy định không gây mất rừng và suy thoái rừng (EUDR) từ năm 2023 và sẽ chính thức được áp dụng từ ngày 30/12/2025. EUDR yêu cầu 7 nhóm mặt hàng, trong đó có cao su, khi nhập khẩu vào EU phải đảm bảo: toàn bộ chuỗi cung, từ sản xuất đến xuất khẩu tuân thủ pháp luật quốc gia nơi sản xuất, có khả năng truy xuất đầy đủ; quá trình sản xuất không gây mất rừng và suy thoái rừng kể từ sau ngày 31/12/2020.
CƠ HỘI ĐỂ NÂNG CẤP CHUỖI GIÁ TRỊ CAO SU
Đề cập những nghiên cứu về cao su tiểu điền được, các chuyên gia tại hội thảo, cho rằng trong chuỗi cung cao su tiểu điền hiện nay, hầu hết nông hộ không có sổ ghi chép hoạt động sản xuất, thông tin pháp lý về đất đai không đầy đủ. Trong khi, đại lý trung gian không lưu trữ hồ sơ giao dịch một cách có hệ thống và một số hoạt động mà không đăng ký kinh doanh, khiến việc chứng minh tính hợp pháp và không gây mất rừng là khó khả thi. Để đáp ứng các yêu cầu của EUDR và duy trì khả năng xuất khẩu sang thị trường EU, rất cần có những can thiệp để tổ chức lại chuỗi.
Việt Nam hiện đã và đang hình thành các mô hình cao su đại điền và tiểu điền đáp ứng EUDR. Doanh nghiệp đáp ứng EUDR chủ yếu là các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn. Mô hình tiểu điền đáp ứng EUDR chủ yếu là các sáng kiến của các doanh nghiệp tư nhân, như mô hình của các doanh nghiệp: Công ty Mai Vĩnh, Việt Sing… Thuận lợi, thực hiện thông qua việc liên kết các hộ tiểu điền và các đại lý, tổ chức chuỗi cung nhằm đảm bảo truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu của EUDR về tính hợp pháp và không gây mất rừng.
“Sản phẩm cao su đáp ứng EUDR từ các mô hình của chúng tôi đã được xuất khẩu sang EU với mức giá cao hơn sản phẩm thông thường từ 150 USD tới 300 USD/tấn. Nhu cầu của thị trường trong tương lai rất lớn. Chúng tôi sẽ mở rộng quy mô sản xuất để đáp ứng thị trường trong tương lai”, bà Đặng Thị Hoa Mai, Giám đốc công ty Mai Vĩnh, chia sẻ.
TS.Tô Xuân Phúc, Giám đốc Chương trình Chính sách, Tài chính và Thương mại rừng của Tổ chức Forest Trends, cho rằng doanh nghiệp chế biến cao su cần có vai trò thúc đẩy hình thành chuỗi cung tiểu điền bền vững, đặc biệt là doanh nghiệp tư nhân.
“Nguồn cung cao su nguyên liệu từ hộ tiểu điền có vai trò quan trọng không chỉ với doanh nghiệp tư nhân và cả với doanh nghiệp Nhà nước. Sự chung tay của các doanh nghiệp hỗ trợ hộ tiểu điền đáp ứng các yêu cầu minh bạch chuỗi cung và bền vững nên là một hợp phần cơ bản của mô hình kinh doanh của doanh nghiệp, nhằm xây dựng vùng nguyên liệu lâu dài và chuỗi cung có kiểm soát và bền vững”, TS.Tô Xuân Phúc nêu quan điểm.
Theo ông Võ Hoàng An, việc đáp ứng EUDR là một thách thức lớn, nhưng đồng thời là cơ hội để nâng cấp toàn bộ chuỗi giá trị theo hướng bền vững và có trách nhiệm hơn. VRA sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp, hộ tiểu điền và các bên liên quan nhằm thúc đẩy mô hình chuỗi cung minh bạch, phù hợp với xu thế của thị trường thế giới.
Giá cao su tiếp tục hồi phục và neo ở mức cao trong cuối năm, triển vọng nào cho cổ phiếu "vàng trắng"?
20:36, 30/06/2025
Đồng Nai kiến nghị Chính phủ thu hồi đất của ngành cao su để làm dự án
22:43, 23/06/2025
Thu hồi hơn 5 triệu m2 đất từ Công ty Cao su Đồng Nai
16:01, 24/04/2025
Đọc thêm
Petrovietnam - 5 "An" và 5 "Nhất"
Tại Hội nghị gặp mặt doanh nghiệp với chủ đề "80 năm doanh nghiệp đồng hành cùng đất nước" do Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chủ trì ngày 30/8, Chủ tịch HĐTV Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) Lê Mạnh Hùng đã chia sẻ về 5 "An" và 5 "Nhất" của Tập đoàn trong hành trình đồng hành cùng đất nước.
Ngăn chặn đường nhập lậu, hỗ trợ doanh nghiệp duy trì sản xuất bền vững
Theo phản ánh của Hiệp hội Mía đường Việt Nam, hiện nay ngành mía đường đang gánh chịu nhiều sức ép. Hàng tồn kho lớn khiến doanh thu doanh nghiệp sụt giảm, trong khi nông dân trồng mía chịu thiệt hại vì giá thu mua thấp. Đặc biệt, tình trạng đường nhập lậu từ các nước láng giềng khiến giá đường trong nước khó giữ ổn định, gây khó khăn lớn cho các nhà sản xuất nội địa...
Ba cảng biển Việt Nam lọt nhóm đầu cảng xử lý hàng
container lớn nhất thế giới
Ba cảng biển Việt Nam ở Hải Phòng, TP.HCM và Cái Mép lọt vào “Top” 50 cảng biển xử lý hàng container lớn nhất thế giới, theo bình chọn mới nhất của tạp chí DynaLiners Millionaires thuộc Công ty tư vấn vận tải biển DynaLiners có trụ sở tại Hà Lan...
Xe điện Trung Quốc đang định hình lại thị trường ô tô toàn cầu
Tốc độ và quy mô của cuộc cách mạng xe điện ở Trung Quốc đã khiến thế giới bất ngờ, và các nhà phân tích cho rằng xu hướng này chưa hề có dấu hiệu chậm lại...
Phấn đấu đưa kim ngạch thương mại Việt Nam - New Zealand đạt 3 tỷ USD
Tiếp Chủ tịch Quốc hội New Zealand Gerry Brownlee chiều 28/8, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh nền kinh tế Việt Nam và New Zealand có tính bổ trợ lẫn nhau, tiềm năng hợp tác giữa hai nước còn rất lớn...
Sáu giải pháp phát triển nhanh và bền vững ngành năng lượng
Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển năng lượng xanh, sạch nhằm đảm bảo an ninh năng lượng và phát triển bền vững. Ông Nguyễn Ngọc Trung chia sẻ với Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy về sáu giải pháp để phát triển nhanh và bền vững ngành năng lượng nói chung và các nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng mới nói riêng…
Nhân lực là “chìa khóa” phát triển điện hạt nhân thành công và hiệu quả
Trao đổi với Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy, TS. Trần Chí Thành, Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, nhấn mạnh vấn đề quan trọng nhất khi phát triển điện hạt nhân ở Việt Nam là nguồn nhân lực, xây dựng năng lực, đào tạo nhân lực giỏi để tham gia vào triển khai, vận hành dự án...
Phát triển năng lượng tái tạo, xanh, sạch: Nền tảng cho tăng trưởng kinh tế trong dài hạn
Quốc hội đã chốt chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế 8% cho năm 2025 và tăng trưởng hai chữ số cho giai đoạn 2026 – 2030. Để đạt được mục tiêu này, một trong những nguồn lực có tính nền tảng và huyết mạch chính là điện năng và các nguồn năng lượng xanh, sạch…
Nhà đầu tư điện gió ngoài khơi tại Việt Nam vẫn đang ‘mò mẫm trong bóng tối’
Trả lời VnEconomy bên lề Diễn đàn năng lượng xanh Việt Nam 2025, đại diện doanh nghiệp đầu tư năng lượng tái tạo nhận định rằng Chính phủ cần nhanh chóng ban hành các thủ tục và quy trình pháp lý nếu muốn nhà đầu tư nước ngoài rót vốn vào các dự án điện gió ngoài khơi của Việt Nam...
Tìm lộ trình hợp lý nhất cho năng lượng xanh tại Việt Nam
Chiều 31/3, tại Hà Nội, Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam chủ trì, phối hợp với Tạp chí Kinh tế Việt Nam tổ chức Diễn đàn Năng lượng Việt Nam 2025 với chủ đề: “Năng lượng xanh, sạch kiến tạo kỷ nguyên kinh tế mới - Giải pháp thúc đẩy phát triển nhanh các nguồn năng lượng mới”...
Thuế đối ứng của Mỹ có ảnh hướng thế nào đến chứng khoán?
Chính sách thuế quan mới của Mỹ, đặc biệt với mức thuế đối ứng 20% áp dụng từ ngày 7/8/2025 (giảm từ 46% sau đàm phán),
có tác động đáng kể đến kinh tế Việt Nam do sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang Mỹ (chiếm ~30% kim ngạch xuất khẩu).
Dưới đây là phân tích ngắn gọn về các ảnh hưởng chính: