Hơn 2,5 triệu mã số thuế vẫn cần được rà soát, chuẩn hóa, trong đó có nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã ngừng hoạt động từ nhiều năm nhưng chưa hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý thuế mà còn có thể tác động đến uy tín và môi trường đầu tư của Việt Nam…

Sáng 12/11, tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, dưới sự chủ trì và điều hành của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Quốc hội tiến hành phiên chất vấn đối với Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn về nhóm vấn đề thuộc lĩnh vực tài chính.

Một trong những nội dung được các đại biểu quan tâm là tình trạng hàng triệu mã số thuế tồn đọng kéo dài, trong đó có những doanh nghiệp đã ngừng hoạt động tại địa chỉ đăng ký từ hàng chục năm trước nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Đặt vấn đề tại phiên chất vấn, đại biểu Hoàng Ngọc Định (Tuyên Quang) dẫn báo cáo của Cục Thuế, cho biết còn hơn 2,5 triệu mã số thuế cần được rà soát, chuẩn hóa thông tin. Đại biểu muốn biết cơ quan thuế sẽ chịu trách nhiệm như thế nào đối với tình trạng kéo dài này và kế hoạch xử lý trong thời gian tới ra sao.

Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định việc làm sạch mã số thuế đối với doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký hoặc đã dừng hoạt động là yêu cầu bắt buộc. Đây không chỉ là nhiệm vụ quản lý trong nước mà còn liên quan đến việc cải thiện mức độ tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế về minh bạch và hợp tác thuế.

Bộ trưởng cho biết kể từ đầu năm, cơ quan thuế đã xử lý khoảng 777.000 mã số thuế. Dù vậy, lượng dữ liệu cần tiếp tục rà soát vẫn còn khoảng 2,5 triệu, bao gồm các trường hợp doanh nghiệp và hộ kinh doanh đã chấm dứt hoạt động trên thực tế hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.

“Một trong những nguyên nhân khiến Việt Nam bị Diễn đàn Toàn cầu và Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) đưa vào danh sách theo dõi về hợp tác thuế là chưa hoàn tất việc làm sạch dữ liệu mã số thuế”

Đây là khối lượng công việc lớn và cần được xử lý trước kỳ đánh giá của OECD dự kiến vào quý II/2028. Việc Việt Nam có được rút khỏi danh sách theo dõi hay không sẽ phụ thuộc một phần vào kết quả thực hiện nhiệm vụ này. Nếu tiếp tục bị xếp vào nhóm không hợp tác về thuế, uy tín và môi trường đầu tư của Việt Nam có thể chịu những tác động nhất định, ông Tuấn nói.

Để đẩy nhanh tiến độ, Bộ Tài chính đã báo cáo Chính phủ về các phương án điều chỉnh quy trình, thủ tục xử lý mã số thuế tồn đọng. Trọng tâm là tháo gỡ những vướng mắc về nghĩa vụ tài chính đối với các doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã ngừng hoạt động trong thời gian dài, đặc biệt là các khoản thuế môn bài, tiền phạt và tiền chậm nộp còn ghi nhận trên hệ thống.

Sau khi hoàn tất việc xử lý nghĩa vụ tài chính, cơ quan thuế sẽ thực hiện thủ tục đóng mã số thuế đối với những trường hợp không còn hoạt động. Theo Bộ trưởng, đây cũng là biện pháp hạn chế nguy cơ các mã số thuế bỏ không tiếp tục bị sử dụng để thực hiện hành vi trốn thuế hoặc phục vụ hoạt động kinh doanh trái pháp luật.

Lý giải cho số liệu đại biểu Nguyễn Duy Thanh đưa ra về số lượng lớn doanh nghiệp rút khỏi thị trường, Bộ trưởng cho rằng việc doanh nghiệp gia nhập và rời khỏi thị trường là diễn biến bình thường trong hoạt động kinh doanh.

Môi trường đầu tư thông thoáng, thủ tục thành lập doanh nghiệp đơn giản tạo điều kiện cho các chủ thể tham gia thị trường, nhưng quá trình rút lui lại phức tạp hơn do phải hoàn thành nhiều nghĩa vụ tài chính, Bộ trưởng nêu.

Ngoài nghĩa vụ thuế và bảo hiểm xã hội, doanh nghiệp còn phải giải quyết các khoản phải trả với nhà cung cấp, tổ chức cho vay và những đối tác liên quan. Vì vậy, Bộ Tài chính đang chỉ đạo rà soát, xử lý các vướng mắc về nghĩa vụ tài chính, hướng tới rút ngắn thời gian hoàn tất thủ tục chấm dứt hoạt động của doanh nghiệp xuống còn một ngày khi đã đáp ứng đầy đủ điều kiện.

Đối với đề xuất kéo dài chính sách giảm 2% thuế VAT sang năm 2027, Bộ trưởng cho biết Thủ tướng Chính phủ đang chỉ đạo nghiên cứu, đánh giá. Việc xem xét cần đặt trong bối cảnh kinh tế những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027, đồng thời theo dõi sát diễn biến thị trường, đặc biệt là giá xăng dầu và nguyên vật liệu, để có phương án điều hành phù hợp.

Theo Bộ trưởng, các giải pháp chính sách phải đồng thời đáp ứng mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 10% và kiểm soát lạm phát khoảng 4,5%.