Thủ tướng Đức cùng giới chức châu Âu cũng có những tuyên bố gia tăng sức ép với Bắc Kinh trong việc giải quyết mất cân đối thương mại...

Thủ tướng Đức Friedrich Merz ngày 21/10 nói rằng Liên minh châu Âu (EU) sẽ tìm cách tránh một cuộc xung đột thương mại với Trung Quốc, ngay cả khi khối này phải tự bảo vệ mình trước tình trạng dư thừa công suất ở quy mô mới và vấn đề đồng tiền bị định giá thấp hơn so với giá trị thực.

Cùng với đó, giới chức châu Âu cũng có những tuyên bố gia tăng sức ép với Bắc Kinh trong việc giải quyết mất cân đối thương mại.

CHÂU ÂU CÂN NHẮC CÁC BIỆN PHÁP BẢO HỘ TRƯỚC LÀN SÓNG HÀNG GIÁ RẺ

“Chúng tôi không tìm kiếm xung đột”, hãng tin Bloomberg dẫn lời ông Merz phát biểu trong một phiên thảo luận tại sự kiện Berlin Global Dialogue. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh: “Chúng tôi phải sẵn sàng tự bảo vệ mình, bảo vệ nền công nghiệp của chính mình.”

Nhà lãnh đạo Đức cho biết EU có thể sẽ không cần phải sử dụng đến các công cụ mới và cứng rắn mà các nhà lãnh đạo khối thống nhất vào tuần trước nhằm ứng phó với các hành vi thương mại mang tính cưỡng ép. Các công cụ này bao gồm cả biện pháp cực đoan là đóng cửa thị trường 450 triệu người tiêu dùng của EU trước các đối thủ kinh tế như Trung Quốc.

“Một làn sóng bảo hộ mới đang gây trở ngại cho hoạt động thương mại tự do toàn cầu”, ông Merz nói và cho rằng một số quốc gia đang “cố tình biến” các mối quan hệ phụ thuộc thành vũ khí để giành lợi thế.

Vào cùng ngày, trong bài phát biểu trước Nghị viện châu Âu, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen cho biết EC sẽ đề xuất các biện pháp mới nhằm bảo vệ EU trước sự cạnh tranh không công bằng từ hàng hóa nhập khẩu giá rẻ.

Theo hãng tin Reuters, bà von der Leyen cho biết một cơ chế mới sẽ cho phép các quốc gia thành viên EU "ngay lập tức" hạn chế quyền tiếp cận thị trường chung trong trường hợp hàng hóa giá rẻ ồ ạt tràn vào, gây đe dọa cho các ngành công nghiệp châu Âu. Bà nhấn mạnh: "Năng lực cạnh tranh phụ thuộc vào việc các doanh nghiệp của chúng ta có thể cạnh tranh trên phạm vi toàn cầu với những điều kiện công bằng hay không".

Cũng theo bà von der Leyen, EC sẽ đề xuất một "gói đoàn kết" nhằm hỗ trợ các quốc gia đang phải đối mặt với những mối đe dọa thương mại cụ thể. "Trong một thế giới mà sức mạnh kinh tế ngày càng bị sử dụng như một thứ vũ khí, châu Âu phải tận dụng sức mạnh kinh tế của chính mình để cùng nhau bảo vệ các lợi ích của khối", bà khẳng định.

Trong một diễn biến khác, người đứng đầu ủy ban thương mại của Nghị viện châu Âu kêu gọi một thỏa thuận toàn diện hơn giữa EU và Trung Quốc để khôi phục các khía cạnh của một hiệp định đầu tư vốn đang bị đình trệ, đồng thời giải quyết các hành vi thương mại không công bằng của Trung Quốc trên nhiều lĩnh vực khác nhau.

Ông Bernd Lange, một chính trị gia thuộc Đảng Xã hội Đức và là Chủ tịch Ủy ban Thương mại của Nghị viện châu Âu, cho rằng EU nên tìm kiếm một thỏa thuận thương mại bao quát với Trung Quốc, có thể bao gồm cả vấn đề đầu tư, thay vì tiếp tục đàm phán riêng lẻ từng lĩnh vực. Lời kêu gọi này được đưa ra trong bối cảnh một phái đoàn gồm 12 nhà lập pháp EU chuẩn bị có chuyến thăm Bắc Kinh.

Đầu tháng này, EU và Trung Quốc đã đạt được thỏa thuận về xe hybrid, trong đó Trung Quốc đồng ý cắt giảm một nửa lượng xe hybrid xuất khẩu sang EU trong vòng 4 năm tới, nhưng EU cho rằng thỏa thuận này vẫn chưa đủ để giải quyết tình trạng mất cân bằng thương mại, khi khối này đang thâm hụt khoảng 1 tỷ euro mỗi ngày trong giao thương với Trung Quốc.

Trước đây, Brussels và Bắc Kinh từng đàm phán về Hiệp định Đầu tư Toàn diện (CAI). Tuy nhiên, Nghị viện châu Âu đã đình chỉ việc phê chuẩn hiệp định này vào năm 2021, sau khi Trung Quốc áp các biện pháp trừng phạt trả đũa đối với các động thái của EU liên quan đến vấn đề nhân quyền.

“Cần phải có một thỏa thuận toàn diện hơn. Tôi cũng ủng hộ việc sớm đạt được một thỏa thuận. Đàm phán kéo dài vô tận chẳng có ý nghĩa gì cả”, ông Lange nói với báo giới.

Ông Lange nhấn mạnh một số vấn đề khác cần được đưa vào một thỏa thuận tương lai với Bắc Kinh, bao gồm: các hạn chế xuất khẩu từ phía Trung Quốc mà theo đó Bắc Kinh áp các yêu cầu cấp phép nghiêm ngặt về cung ứng đất hiếm cho doanh nghiệp EU, các khoản trợ cấp không công bằng trong lĩnh vực hóa chất và máy móc, cùng mức phụ phí 20% áp lên các hồ sơ dự thầu của EU trong hoạt động mua sắm công.

Theo trang Euronews, EU đang phải giữ thế cân bằng mong manh trong quan hệ với Bắc Kinh: vừa thúc đẩy đối thoại, vừa thực thi các biện pháp phòng vệ thương mại để bảo vệ nền công nghiệp của mình.

PHẢN HỒI TỪ TRUYỀN THÔNG TRUNG QUỐC

Tại hội nghị thượng đỉnh của khối vào tuần trước, các nhà lãnh đạo EU đã trao cho EC thẩm quyền chính trị để áp hạn ngạch đơn phương nhằm bảo vệ ngành hóa chất và máy móc của khối trước sự cạnh tranh từ Trung Quốc. Dù vậy, một số quốc gia thành viên, chẳng hạn như Tây Ban Nha, lại ủng hộ cách tiếp cận mềm mỏng hơn đối với Bắc Kinh, với mong muốn thu hút đầu tư từ Trung Quốc.

Một bài viết quan điểm đăng trên tờ Nhân dân Nhật báo của Trung Quốc ngày 21/10 đã phản bác quan điểm của Thủ tướng Đức về tự vệ thương mại.

“Chính sách bảo hộ có thể phân bổ lại gánh nặng kinh tế nhưng không thể tạo ra khả năng cạnh tranh. Đây là mâu thuẫn cốt lõi trong chính sách thương mại của EU với Trung Quốc. EU phàn nàn rằng các nhà sản xuất Trung Quốc quá cạnh tranh, sau đó lại đề xuất các biện pháp khiến hàng hóa trở nên đắt đỏ hơn đối với người tiêu dùng và doanh nghiệp châu Âu. Thuế quan có thể bảo vệ một số nhà máy nhất định, nhưng cũng làm tăng chi phí cho các ngành công nghiệp hạ nguồn, làm chậm quá trình chuyển đổi xanh và giảm áp lực buộc các nhà sản xuất trong nước phải đổi mới”, bài báo viết.

Theo bài báo này, những khó khăn công nghiệp của châu Âu hiện nay có nguồn gốc sâu xa hơn, bao gồm năng lượng đắt đỏ, thị trường vốn phân mảnh, đầu tư trì trệ và môi trường pháp lý thường khiến việc mở rộng quy mô đổi mới trở nên khó khăn một cách không cần thiết.

“Không vấn đề nào có thể được giải quyết bằng cách hạn chế nhập khẩu từ Trung Quốc. Trên thực tế, các nhà sản xuất châu Âu phụ thuộc vào linh kiện, vật liệu và thị trường Trung Quốc. Do đó, một cuộc chiến thương mại sẽ phá vỡ chính hệ sinh thái công nghiệp mà Brussels tuyên bố đang tìm cách bảo vệ. Việc coi khả năng cạnh tranh của các sản phẩm Trung Quốc là bằng chứng của sự ‘không công bằng’ có nguy cơ biến ‘bảo vệ’ thương mại thành một khoản trợ cấp thường trực cho sự kém hiệu quả của châu Âu”, bài báo đưa ra quan điểm chỉ trích.