Chủ động tìm giải pháp chiến lược trước chính sách thuế quan của Mỹ

Sáng ngày 8/5, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU) đã tổ chức Tọa đàm Đối thoại chính sách với chủ đề “Chính sách thuế quan đối ứng của Hoa Kỳ: Tác động và điều chỉnh chiến lược cho Việt Nam” tại Hà Nội.

Tại buổi tọa đàm, các chuyên gia kinh tế đã đưa ra nhiều giải pháp chiến lược có tính thực tiễn cao, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và nền kinh tế Việt Nam chủ động thích ứng, giảm thiểu rủi ro và tận dụng cơ hội trong bối cảnh môi trường kinh tế quốc tế đang biến động nhanh chóng và khó lường.

HƯỚNG ĐI CHIẾN LƯỢC ĐỂ VƯỢT QUA THÁCH THỨC

Phát biểu tại tọa đàm, GS.TS. Nguyễn Thành Hiếu, Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU), nhận định chính sách thuế quan mới của Mỹ không chỉ gây nên nhiều tác động đến các nền kinh tế lớn như Trung Quốc, Anh, Liên minh châu Âu (EU), … mà còn đến nhiều quốc gia tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, trong đó có Việt Nam. 

Đặc biệt, với kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ chiếm tới 30% tổng giá trị xuất khẩu của cả nước, cùng với thặng dư thương mại với thị trường này tương đương hơn 20% GDP, thì việc Mỹ áp mức thuế lên tới 46% đối với hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam chắc chắn sẽ tác động sâu rộng đến hoạt động xuất nhập khẩu, gây áp lực lớn lên cán cân thương mại và ảnh hưởng trực tiếp đến các động lực tăng trưởng chủ chốt của nền kinh tế.

GS.TS. Nguyễn Thành Hiếu cũng nhấn mạnh cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ chủ yếu là hàng hóa chế biến, chế tạo thuộc các lĩnh vực điện, điện tử, linh kiện, điện thoại, dệt may, da giày, gỗ…, và phần lớn trong số đó đến từ khu vực FDI - một trong những động lực phát triển kinh tế chủ chốt của Việt Nam.

“Chính vì vậy, chính sách thuế mới của Mỹ được xem là đòn giáng trực tiếp vào khu vực xuất khẩu chiến lược, tác động tiêu cực không chỉ đến kim ngạch xuất khẩu mà còn tới dòng vốn FDI vào Việt Nam trong thời gian tới”, ông Hiểu nhận định.

Trước bối cảnh đó, các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng các chiến lược ứng phó kịp thời và phù hợp đối với Việt Nam trong bối cảnh này.

Cụ thể, PGS.TS. Phan Hữu Nghị, Phó Viện trưởng Viện Ngân hàng - Tài chính, Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU), cho rằng Việt Nam cần theo đuổi các mục tiêu như giảm thiểu tác động tiêu cực của thuế đối ứng tới doanh nghiệp xuất khẩu, đảm bảo sự ổn định của thị trường nội địa và chuỗi cung ứng trong nước, duy trì niềm tin của nhà đầu tư quốc tế; từ đó biến thách thức thành động lực cải cách để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Bên cạnh đó, Việt Nam cần đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường xuất khẩu sang các khu vực như EU, Ấn Độ, Trung Đông, Châu Phi… thông qua tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do như EVFTA, CPTPP, UKVFTA…, từ đó gia tăng tính tự chủ và giảm phụ thuộc vào một thị trường đơn lẻ.

PGS.TS. Phan Hữu Nghị cũng đề xuất Việt Nam cần chủ động rà soát lại các chính sách thu hút đầu tư nước ngoài (FDI), cân nhắc kỹ lưỡng tác động về thuế, môi trường, chuyển giao công nghệ từ các tập đoàn đa quốc gia để thu hút FDI có chọn lọc.

“Đẩy mạnh chiến lược phát triển bền vững kinh tế địa phương thông qua đầu tư hạ tầng, đào tạo lao động tại chỗ, phục hồi tài nguyên thiên nhiên và gắn kết cộng đồng địa phương, nhằm tăng cường sức chống chịu trước các cú sốc bên ngoài cũng là một trong những hướng đi rất quan trọng”, ông bổ sung thêm.

CHUYỂN ĐỔI TƯ DUY - TỪ THẾ BỊ ĐỘNG SANG CHỦ ĐỘNG

Không chỉ ứng phó với những thách thức, Việt Nam cần chủ động tận dụng cơ hội từ bối cảnh mới để tái định vị chiến lược phát triển. Trong giai đoạn tới, các chuyên gia cho rằng nhiều ngành nghề và dịch vụ truyền thống có thể bị loại bỏ do tác động của chuyển đổi số, công nghệ robot, trí tuệ nhân tạo (AI)...

Vì vậy, Việt Nam cần đẩy mạnh phát triển các lĩnh vực công nghệ cao như bán dẫn, AI, phần mềm, vật liệu mới…, đồng thời mở rộng cánh cửa cho các doanh nghiệp Mỹ tham gia sâu hơn vào thị trường trong nước.

Một hướng đi quan trọng khác là đẩy mạnh đầu tư cho nguồn nhân lực chất lượng cao, tiếp cận nhanh chóng các công nghệ mới của thế giới, và xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, công bằng, đây chính là những yếu tố then chốt để nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đặc biệt, PGS. TS. Tạ Văn Lợi, Hiệu trưởng Trường Kinh doanh, Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU), cũng kiến nghị Việt Nam cần đẩy mạnh phát triển khu vực kinh tế tư nhân - trụ cột ngày càng đóng vai trò quyết định trong việc tạo việc làm, đóng góp ngân sách và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Để làm được điều này, chính phủ cần tiếp tục cải cách thể chế, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo ra một môi trường kinh doanh bình đẳng, minh bạch và có tính cạnh tranh cao để khu vực tư nhân thực sự trở thành động lực phát triển chính của nền kinh tế.

PGS.TS. Tạ Văn Lợi cũng nhấn mạnh vai trò quan trọng của việc đầu tư ra nước ngoài như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Trung Quốc… để tìm kiếm nhân lực, công nghệ và nguyên vật liệu mới. Ông cho rằng nếu tỷ lệ doanh nghiệp Việt đầu tư ra nước ngoài ngày càng tăng thì điều này không những sẽ tạo ra lợi ích cho quốc gia sở tại mà còn có thể đem về cho Việt Nam nguồn nhân lực trình độ cao, công nghệ tiên tiến và kinh nghiệm quản trị quốc tế.

“Tư duy về thương mại và đầu tư cần được chuyển dịch từ thế bị động sang thế chủ động, từ một chiều sang hai chiều có sự cân bằng, đó mới là cách để Việt Nam đạt được lợi ích tối ưu trong môi trường kinh tế toàn cầu nhiều biến động”, PGS.TS. Tạ Văn Lợi khẳng định.