Mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp nhằm giảm đầu mối, bỏ cấp trung gian, tinh gọn tổ chức bộ máy, xây dựng chính quyền gần dân, sát dân được coi là cuộc cách mạng trong cải cách nền hành chính nước nhà...

Sáng 14/5/2025, tại Nhà Quốc hội, tiếp tục Chương trình Kỳ họp thứ 9, Quốc hội tiến hành thảo luận ở hội trường về Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013 (lần thứ nhất).

Phát biểu tại hội trường, bà Phạm Thị Thanh Trà, Bộ trưởng Bộ Nội vụ, nhấn mạnh rằng sau gần 80 năm kể từ ngày thành lập nước, việc Quốc hội xem xét và quyết định thay đổi mô hình tổ chức chính quyền địa phương từ 3 cấp sang 2 cấp là “dấu mốc lịch sử nền lập pháp Việt Nam”, “cuộc cách mạng thể chế và hành chính toàn diện”.

Trước đó, từ ngày 6/5/2025, Ủy ban sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp 2013 đã phối hợp với Chính phủ, Bộ Công an, các cơ quan có liên quan để lấy ý kiến nhân dân trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ và ứng dụng VNeID của Cơ sở dữ liệu quốc gia, nhận được hàng triệu ý kiến góp ý của nhân dân.

Đa số cử tri, người dân đồng tình, bày tỏ sự thống nhất cao với sự cần thiết phạm vi và nội dung sửa đổi Hiến pháp năm 2013.

ĐỀ XUẤT THÀNH LẬP TRUNG TÂM HÀNH CHÍNH CÔNG LIÊN KHU VỰC

Thảo luận tại nghị trường, đại biểu Nguyễn Quốc Hận, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau, cho rằng việc sửa đổi các quy định liên quan đến việc tổ chức đơn vị hành chính và mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp nhằm giảm đầu mối, bỏ cấp trung gian, tinh gọn tổ chức bộ máy, xây dựng chính quyền gần dân, sát dân phục vụ tốt hơn nhu cầu của người dân đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

“Đây có thể xem là một cuộc cách mạng trong cải cách nền hành chính nước nhà. Tôi rất đồng tình và tin tưởng vào sự thành công của cuộc cải cách mang tính lịch sử”, đại biểu phát biểu.

Theo đại biểu Nguyễn Quốc Hận, việc thay đổi này ảnh hưởng sâu rộng đến tất cả các mặt đời sống xã hội, từ kinh tế - xã hội cho đến tâm tư, nguyện vọng của người dân. Người dân băn khoăn lo lắng, địa bàn rộng, xa trung tâm hành chính của tỉnh liệu có ảnh hưởng gì đến việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân.

Đây cũng là vấn đề khiến rất nhiều đại biểu Quốc hội trăn trở. Theo đề xuất của đại biểu Phạm Văn Hòa, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp, không nên cho phép Ủy ban nhân dân cấp xã thành lập Trung tâm hành chính công mà cần thành lập Trung tâm hành chính công liên khu vực.

“Ví dụ như mô hình của Thành phố Hà Nội hiện nay là rất hay cho nên tôi nghĩ rằng nếu mỗi xã đều thành lập Trung tâm hành chính công như vậy thì sẽ rất nhỏ bé, những xã to thì được, còn có những xã rất bé và những xã không nhập mà thành lập Trung tâm hành chính công như vậy là rất lãng phí. Vì vậy, tôi đề nghị nên thành lập Trung tâm hành chính công khu vực. Ví dụ mấy xã nhập lại có một Trung tâm hành chính công và trung tâm này trực thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh hay trực thuộc Trung tâm hành chính công của tỉnh là tùy, không nên để mỗi xã đều thành lập một trung tâm”, đại biểu Phạm Văn Hòa đề xuất.

Còn theo đại biểu Trần Thị Thanh Hương, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang, định hướng của Trung ương và mục tiêu chúng ta hướng tới đó là chính quyền địa phương cấp xã sẽ tập trung vào nhiệm vụ trực tiếp phục vụ cung cấp các dịch vụ công cơ bản thiết yếu; là điểm tiếp nhận, giải quyết các thủ tục hành chính đảm bảo cho người dân không phải trực tiếp đến các cơ quan cấp tỉnh để thực hiện thủ tục hành chính.

Vì vậy, kiến nghị cần chú trọng tăng cường hơn nữa cả về số lượng, đồng thời nâng cao hơn nữa về chất lượng Trung tâm Phục vụ hành chính công trực thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã.

Qua đó, bên cạnh việc chuyển đổi số sẽ góp phần tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính nhanh hơn, hiệu quả hơn, giúp cho người dân và doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí.

“Thiết nghĩ, đây cũng chính là mấu chốt rất quan trọng, góp phần nâng cao uy tín, củng cố niềm tin, tạo sự đồng thuận trong nhân dân trong quá trình thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy, tổ chức lại các đơn vị hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp”, đại biểu Hương nói thêm.

ĐỒNG BỘ, HOÀN THIỆN HỆ THỐNG PHÁP LUẬT, LUẬT CHUYÊN NGÀNH

Đại biểu Nguyễn Thị Quyên Thanh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long, cho rằng kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều quốc gia như Pháp, Nhật, Thụy Điển đã thực hiện việc sắp xếp, thu gọn đầu mối đơn vị hành chính, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong chỉ đạo, điều hành giúp tăng cường hiệu quả quản lý, giảm chi phí hành chính mà vẫn gần dân, sát dân.

Thực tiễn ở Việt Nam cũng đã thực hiện nhập một số đơn vị hành chính trên cả nước cho thấy khả năng đảm bảo hiệu quả quản lý đối với đơn vị hành chính có quy mô lớn hơn.

Đại biểu Đỗ Thị Việt Hà, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Giang, trăn trở: để đẩy mạnh và bảo đảm việc thực hiện có hiệu quả trong quản lý nhà nước theo ngành, lĩnh vực, rất cần phải gắn kết chặt chẽ, đồng bộ với việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, nhất là các luật chuyên ngành.

Do đó, đại biểu Đỗ Thị Việt Hà đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát để có sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến phân công, phân cấp, ủy quyền cho phù hợp. Bởi nếu không rà soát hết các quy định của pháp luật chuyên ngành thì ngay kể cả khi luật này có quy định rõ về phân công, phân cấp, ủy quyền cho chính quyền địa phương nhưng nếu các luật chuyên ngành khác có liên quan không đồng bộ, không thống nhất sẽ dẫn tới khó khăn, vướng mắc, bất cập, thậm chí không thi hành được trên thực tế.

Đại biểu Trần Thị Thanh Hương, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang, cũng đề nghị, ngoài những nội dung được điều chỉnh, bổ sung trong Luật Tổ chức chính quyền địa phương, cử tri, nhất là đội ngũ cán bộ ở địa phương, cơ sở, vẫn còn nhiều luật và văn bản quy phạm dưới luật có liên quan khác cần sớm quan tâm, rà soát, kịp thời sửa đổi, bổ sung nhằm hạn chế thấp nhất những điểm nghẽn trong quá trình tổ chức thực hiện, rất mong các bộ, ngành Trung ương tiếp tục tăng cường rà soát, điều chỉnh.

Bà Phạm Thị Thanh Trà, Bộ trưởng Bộ Nội vụ, cho hay hiện nay có khoảng 177 luật là quy định thẩm quyền của các bộ trưởng, 152 luật là quy định thẩm quyền cụ thể của Thủ tướng và có 170 luật là quy định rất cụ thể về thẩm quyền của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấp huyện.

“Hiện nay, chúng tôi rà soát là có tới 474 nhiệm vụ trong 104 luật và 249 nghị định và thông tư sẽ phân cấp cho chính quyền địa phương 140 nhiệm vụ. Theo đó phân định lại thẩm quyền cho chính quyền cấp xã là 300 nhiệm vụ cùng với 90/99 nhiệm vụ trong Luật Tổ chức chính quyền hiện hành, việc này phải làm ngay”, bà Trà cho biết thêm.