Năm 2023, các kênh dẫn vốn từ thị trường chứng khoán, thị trường trái phiếu doanh nghiệp và thị trường bảo hiểm vẫn tắc nghẽn. Nguyên nhân nào khiến dòng vốn trên các kênh dẫn vốn trung và dài hạn vẫn ách tắc, sự phát triển của các thị trường này năm vừa qua đáp ứng nhu cầu vốn ra sao, thưa Bộ trưởng?

Năm 2023, nền kinh tế toàn cầu nói chung và nền kinh tế trong nước nói riêng vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Những yếu tố không thuận lợi đó ảnh hưởng đến kinh tế - xã hội nước ta, trong đó có thị trường bảo hiểm, chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp.

Về thị trường bảo hiểm, năm 2023, thị trường bảo hiểm tăng trưởng khả quan với tổng tài sản tăng 11,1%, đầu tư trở lại nền kinh tế tăng 12,8%, chi trả quyền lợi bảo hiểm tăng 31,3%. Thời gian qua, hoạt động phân phối sản phẩm bảo hiểm nhân thọ qua ngân hàng phát triển nhanh chóng và đóng góp nhất định vào tổng doanh thu của thị trường bảo hiểm Việt Nam. Tuy vậy, việc phát triển nhanh cũng dẫn đến một số bất cập trong việc quản lý chất lượng dịch vụ bảo hiểm qua kênh ngân hàng.

Tính đến ngày 30/11/2023, tổng giá trị đăng ký phát hành cổ phiếu và trái phiếu qua Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đạt 103.697 tỷ đồng, tăng 59% so với mức đăng ký cùng kỳ năm 2022; tổng giá trị thực tế phát hành đạt 77.362 tỷ đồng, tăng 13% so với cùng kỳ năm 2022. Chúng tôi cho rằng dư địa huy động vốn của doanh nghiệp qua thị trường chứng khoán vẫn còn lớn, các doanh nghiệp chưa tận dụng được hết tiềm năng huy động vốn trên thị trường chứng khoán.

Riêng đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, trong giai đoạn từ năm 2017 đến 2022, thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát triển nhanh với quy mô tăng trưởng bình quân khoảng 33%/năm, đáp ứng nhu cầu huy động vốn dài hạn cho nền kinh tế, phát triển cân bằng giữa thị trường tín dụng và thị trường trái phiếu nhằm giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng.

Tuy nhiên, từ cuối năm 2022 đến đầu năm 2023, thị trường tài chính trong và ngoài nước gặp nhiều biến động, một số vụ việc vi phạm pháp luật tác động tiêu cực đến thị trường trái phiếu doanh nghiệp, niềm tin của nhà đầu tư suy giảm, doanh nghiệp hạn chế phát hành trái phiếu đặc biệt trong giai đoạn quý 1/2023. Đây cũng là nguyên nhân chính khiến thị trường trái phiếu doanh nghiệp thời gian qua gặp khó khăn trong việc phát huy vai trò huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Thị trường vốn vẫn có nhiều biến động, ách tắc. Trong năm 2023, Bộ Tài chính triển khai những giải pháp nào để các thị trường được tháo gỡ khó khăn, dọn đường để tiếp tục phát huy vai trò kênh dẫn vốn trung, dài hạn cho doanh nghiệp và nền kinh tế?

Các thị trường tài chính tiếp tục được củng cố, tháo gỡ, xử ký kịp thời khó khăn vướng mắc để ngày càng phát triển lành mạnh, công khai, minh bạch.

Đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, để hỗ trợ thị trường có thêm thời gian điều chỉnh trước các khó khăn của thị trường tài chính, tiền tệ, Bộ Tài chính trình Chính phủ ban hành Nghị định số 08/2023/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung và ngưng hiệu lực thi hành một số điều tại các Nghị định quy định về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ tại thị trường trong nước và chào bán trái phiếu doanh nghiệp ra thị trường quốc tế có hiệu lực thi hành từ ngày 5/3/2023.

Tại nghị định này, một số quy định của Nghị định số 65/2022/NĐ-CP về nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp, xếp hạng tín nhiệm, thời gian phân phối trái phiếu được tạm ngưng hiệu lực thi hành; đồng thời, cho phép doanh nghiệp đàm phán với nhà đầu tư trên tinh thần “lợi ích hài hòa, khó khăn chia sẻ”.

Các chính sách tại Nghị định số 08 được các bộ, ngành, các hiệp hội đánh giá cao, góp phần ổn định tâm lý nhà đầu tư, giãn áp lực trả nợ trái phiếu đáo hạn. Đây cũng là văn bản pháp lý tiền đề làm cơ sở để các bộ, ngành tiếp tục ban hành các văn bản nhằm tháo gỡ khó khăn ngắn hạn của thị trường tài chính.

Đối với thị trường chứng khoán, chúng tôi tiếp tục hoàn thiện các đề án lớn về chiến lược phát triển, cơ cấu lại thị trường chứng khoán, thành lập sàn giao dịch vốn cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo... Đồng thời, tích cực làm việc với các tổ chức xếp hạng thị trường như FTSE Russell và MSCI nhằm tiếp tục đẩy nhanh quá trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính tiếp tục tăng cường công tác quản lý, giám sát, thanh tra, kiểm tra các công ty đại chúng và tổ chức kinh doanh chứng khoán, phát hiện, xử lý kịp thời các trường hợp vi phạm, thao túng giá... nhằm đảm bảo sự phát triển lành mạnh của thị trường.

Để giúp các thị trường này hoạt động minh bạch, hiệu quả hơn thời gian tới, Bộ Tài chính tiếp tục triển khai các giải pháp gì, thưa Bộ trưởng?

Để tiếp tục ổn định và phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp, Bộ Tài chính báo cáo Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành triển khai đồng bộ các giải pháp về hoàn thiện pháp luật, quản lý giám sát để vừa ổn định, khôi phục niềm tin của thị trường trái phiếu doanh nghiệp, vừa chấn chỉnh, xử lý nghiêm các sai phạm để thị trường phát triển minh bạch, hiệu quả.

Các chính sách tại Nghị định số 08/2023/NĐ-CP được Chính phủ ban hành góp phần ổn định tâm lý nhà đầu tư, giãn áp lực trả nợ trái phiếu đáo hạn. Đây cũng là văn bản pháp lý tiền đề làm cơ sở để các bộ, ngành tiếp tục ban hành các văn bản nhằm tháo gỡ khó khăn ngắn hạn của thị trường tài chính. Bên cạnh đó, Bộ Tài chính cũng tăng cường thanh tra, giám sát, đẩy mạnh việc chấn chỉnh, xử lý nghiêm các sai phạm để lành mạnh hóa thị trường.

Công tác tuyên truyền về thị trường trái phiếu doanh nghiệp cũng được Bộ Tài chính tích cực triển khai trên các phương tiện thông tin đại chúng. Nhờ đó, các chủ thể tham gia thị trường tăng cường tính tuân thủ pháp luật, minh bạch hơn trong hoạt động. Những sự thay đổi này sẽ góp phần phát triển thị trường theo chiều sâu, đảm bảo thị trường phát triển an toàn, hiệu quả hơn.

Trong bối cảnh nền kinh tế bắt đầu có dấu hiệu phục hồi, doanh nghiệp tăng nhu cầu tiếp cận vốn để đầu tư, việc phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp là rất cần thiết để cung ứng nguồn vốn dài hạn, bên cạnh kênh tín dụng ngân hàng.

Với các giải pháp quyết liệt của Chính phủ và các bộ, ngành, hiện nay thị trường trái phiếu doanh nghiệp bước đầu hồi phục và đạt một số kết quả tích cực. Năm 2023, tổng giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp được ghi nhận là 311.240 tỷ đồng, gồm 37.071 tỷ đồng trái phiếu phát hành ra công chúng và 275.028 tỷ đồng phát hành riêng lẻ.

Các doanh nghiệp tích cực bố trí nguồn lực thanh toán trái phiếu doanh nghiệp đến hạn và thực hiện đàm phán với nhà đầu tư cũng như tái cơ cấu và gia hạn trái phiếu doanh nghiệp nhằm giảm áp lực trả nợ gốc, lãi khi trái phiếu doanh nghiệp đáo hạn. Tính đến ngày 22/12/2023, tổng giá trị trái phiếu đã được các doanh nghiệp mua lại trước hạn đạt hơn 231.000 tỷ đồng, tăng 8,5% so với cùng kỳ năm 2022; có 103 doanh nghiệp chậm thanh toán gốc, lãi trái phiếu, chiếm tỷ lệ gần 19% tổng dư nợ toàn thị trường, 70% là của nhóm doanh nghiệp bất động sản.

Bên cạnh đó, để nâng cao vai trò của thị trường chứng khoán trong huy động vốn cho nền kinh tế, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục chỉ đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước rà soát tổng thể khung pháp lý về chứng khoán và thị trường chứng khoán để tạo điều kiện cho doanh nghiệp huy động vốn qua thị trường chứng khoán. Tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trên thị trường. Chúng tôi cũng đang phối hợp với các đơn vị liên quan tiếp tục khẩn trương triển khai các giải pháp để sớm nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam theo lộ trình đặt ra nhằm hỗ trợ tâm lý của nhà đầu tư và thu hút sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài.

Để chấn chỉnh những bất cập của thị trường bảo hiểm, chúng tôi thực hiện nhiều giải pháp quyết liệt, trong đó, tập trung vào việc hoàn thiện cơ chế, chính sách và đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát. Đến nay, Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15 ngày 16/06/2022 và các văn bản hướng dẫn thi hành và đang tiếp tục được hoàn thiện đồng bộ, kỳ vọng tạo cơ sở pháp lý cho thị trường bảo hiểm phát triển ổn định, minh bạch, hướng tới chất lượng hơn.

VnEconomy 12/03/2024 16:00

Nội dung đầy đủ của bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 11-2024 phát hành ngày 11/03/2024. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:  

https://postenp.phaha.vn/chi-tiet-toa-soan/tap-chi-kinh-te-viet-nam