Theo tờ báo Financial Times, nhà chức trách Trung Quốc đã yêu cầu các ngân hàng tạm hoãn những thương vụ niêm yết mới và các đợt bán cổ phiếu quy mô lớn nhằm vực dậy thị trường chứng khoán, trong bối cảnh chỉ số CSI 300 vừa ghi nhận tháng giảm mạnh nhất trong hơn một thập kỷ...

Theo ba nguồn tin của Financial Times, trong vài ngày gần đây, Ủy ban Quản lý Chứng khoán Trung Quốc (CSRC) đã họp với các ngân hàng đầu tư. Tại các cuộc họp này, CSRC đưa ra chỉ đạo không chính thức về việc tạm dừng các thương vụ phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Chỉ đạo này truyền đạt trực tiếp qua các cuộc gặp, không ban hành bằng văn bản.

Bên cạnh IPO, các đợt bán cổ phiếu quy mô lớn của cổ đông hiện hữu cũng tạm thời phải dừng lại cho đến khi thị trường phục hồi.

NHIỀU BIỆN PHÁP CAN THIỆP CHƯA ĐẢO NGƯỢC ĐƯỢC ĐÀ GIẢM

Động thái trên diễn ra khi thị trường chứng khoán Trung Quốc liên tục đi xuống. Trong tháng 10, chỉ số CSI 300, thước đo chính của thị trường chứng khoán Trung Quốc đại lục, đã giảm 8,5%, mức giảm theo tháng mạnh nhất trong hơn một thập kỷ. Tính từ đầu năm, chỉ số này đã mất 15%, trái ngược với mức tăng 10% của chỉ số S&P 500 tại Mỹ.

Kể từ khi đạt đỉnh vào cuối tháng 6, thị trường cổ phiếu Trung Quốc rơi vào đà suy giảm kéo dài do chịu sức ép từ các vấn đề kinh tế vĩ mô và mối hoài nghi ngày càng lớn về hoạt động đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI). Tình hình càng thêm khó khăn khi đợt siết thuế đối với thu nhập từ các quỹ tín thác ở nước ngoài khiến một số tỷ phú phải bán cổ phiếu để nộp thuế.

Trước đó, giới chức Trung Quốc đã triển khai nhiều biện pháp can thiệp. Các biện pháp này trải dài từ việc huy động các quỹ được nhà nước hậu thuẫn mua vào cổ phiếu hồi tháng 7 đến các quy định gần đây nhằm hạn chế bán cổ phiếu. Tuy nhiên, các biện pháp này đều không thể đảo ngược đà giảm.

Trên thực tế, các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc từng làm chậm tốc độ IPO trong nhiều giai đoạn thị trường đi xuống, như một phần nỗ lực duy trì thanh khoản.

Dù vậy, quyết định lần này có thể làm chững lại hoạt động huy động vốn trên thị trường cổ phiếu Trung Quốc, vốn vừa có dấu hiệu khởi sắc trở lại sau thời gian dài trầm lắng. Theo dữ liệu từ hãng tin Bloomberg, tính từ đầu năm đến nay, tổng giá trị huy động vốn từ các thương vụ IPO tại Trung Quốc đã vượt 292 tỷ nhân dân tệ (tương đương 44 tỷ USD), mức cao nhất kể từ năm 2023.

Trong số các doanh nghiệp được dự báo sẽ niêm yết trong năm nay có hãng chế tạo chip YMTC, song đến nay công ty này vẫn chưa lên sàn.

Theo các nguồn tin của Financial Times, những biện pháp mới được đưa ra để bổ sung cho hướng dẫn hồi tháng trước. Hướng dẫn đó gồm các giải pháp bình ổn như đẩy nhanh việc mua lại cổ phiếu và yêu cầu nhà đầu tư hạn chế bán ra.

Ông Thomas Mathews, Trưởng bộ phận thị trường khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại công ty nghiên cứu kinh tế Capital Economics, cho rằng các biện pháp này khó tạo ra bước ngoặt bền vững nếu không đi kèm những giải pháp xử lý trực tiếp hơn các thách thức mang tính cơ cấu.

“Điều đó đồng nghĩa với việc phải thúc đẩy tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp, mà trong ngắn hạn nhiều khả năng cần đến sự hỗ trợ từ chính sách tiền tệ hoặc tài khóa”, ông Mathews nhận định với Financial Times.

GIỚI PHÂN TÍCH CHIA RẼ VỀ TRIỂN VỌNG THỊ TRƯỜNG

Ngày thứ Hai (2/11), CSRC cùng Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (BPOC) và Cơ quan Quản lý Giám sát Tài chính Quốc gia (NFRA) cũng cho biết đã họp với các công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ để bàn về giải pháp ổn định thị trường.

Theo đó, lãi suất của chương trình tái cấp vốn hỗ trợ mua lại cổ phiếu sẽ được giảm từ 1,25% xuống 1%. Các cơ quan này cũng sẽ đẩy mạnh các hoạt động hoán đổi và khuyến khích doanh nghiệp mua lại cổ phiếu.

Trong phiên giao dịch ngày thứ Ba (3/11), thị trường chứng khoán Trung Quốc phản ứng khá dè dặt với các biện pháp này. Chỉ số CSI 300 đóng cửa giảm 0,2% và chỉ số Star 50 tập trung vào cổ phiếu công nghệ giảm 3,8%. Trong khi đó, chỉ số Hang Seng của Hồng Kông tăng 0,6%.

Theo ông Sam Konrad, Giám đốc đầu tư tại công ty quản lý tài sản Jupiter Asset Management, các biện pháp mới cho thấy thị trường cổ phiếu Trung Quốc vẫn phải dựa vào sự hỗ trợ của chính phủ để vực dậy.

“Đây là lý do vì sao về cơ bản, chúng tôi không lạc quan về triển vọng dài hạn của thị trường cổ phiếu Trung Quốc”, ông Konrad nhận định.

Ông Konrad cũng chỉ ra rằng về dài hạn, thị trường cổ phiếu Trung Quốc thuộc nhóm có mức sinh lời thấp nhất thế giới, do hệ thống kinh tế của nước này khiến tăng trưởng kinh tế không chuyển hóa được thành tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp.

Trong khi đó, ông Jason Lui, Trưởng bộ phận chiến lược cổ phiếu và phái sinh khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại ngân hàng BNP Paribas, vẫn nhìn thấy cơ hội từ các chính sách mới.

“Các chính sách này có thể chưa giúp tâm lý thị trường đảo chiều ngay lập tức như hồi tháng 9/2024, nhưng sẽ mở ra cơ hội trung hạn cho những nhà đầu tư muốn tích lũy cổ phiếu loại A của Trung Quốc”, ông Lui nhận định.

Đợt đảo chiều mà ông Lui nhắc tới diễn ra vào tháng 9 và tháng 10/2024, khi thị trường chứng khoán Trung Quốc bật tăng sau loạt biện pháp kích thích của các cơ quan quản lý. Trong số đó có hai công cụ thanh khoản của ngân hàng trung ương nhằm giúp các công ty chứng khoán và nhà đầu tư tổ chức mua cổ phiếu.

Đà tăng tiếp tục được củng cố vào đầu năm 2025, khi bước đột phá của công ty khởi nghiệp AI DeepSeek khiến nhà đầu tư toàn cầu định giá lại cổ phiếu công nghệ Trung Quốc.

Tuy nhiên, thay đổi về chính sách thuế quan của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó đã làm lung lay niềm tin của nhà đầu tư, khi Trung Quốc trở thành một trong những đối tác thương mại chịu mức thuế quan cao nhất.

Căng thẳng thương mại leo thang khiến thị trường chứng khoán Trung Quốc chao đảo. Ngày 7/4/2025, chỉ số CSI 300 giảm 7%. Cùng ngày, chỉ số Hang Seng của Hồng Kông có phiên giảm mạnh nhất kể từ năm 1997.

Trước tình hình đó, từ tháng 4/2025, Bắc Kinh phải sử dụng “đội quân quốc gia”, tức các quỹ và tổ chức nhà nước được huy động mua vào cổ phiếu nhằm ổn định thị trường, để giữ mức sàn cho thị trường chứng khoán. Ngay trong phiên 7/4/2025, công ty đầu tư nhà nước Central Huijin, một thành viên của “đội quân quốc gia”, cho biết đã mua thêm cổ phiếu thông qua các quỹ ETF.

Dù vậy, trong quý 1/2026, việc “đội quân quốc gia” nhiều lần bán ra chứng chỉ quỹ hoán đổi danh mục (ETF) và cổ phiếu đang nắm giữ đã làm dấy lên hoài nghi về tính bền vững của đà tăng.