“Xin cứ yên tâm, thuế quan sẽ không biến mất”, Bộ trưởng Bộ Thương mại Mỹ Howard Lutnick nói...

Các cố vấn kinh tế cấp cao nhất của Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 1/6 đồng loạt bày tỏ quan điểm tin tưởng rằng “thuế quan sẽ không biến mất”, trong bối cảnh thuế quan đối ứng - một trụ cột trong chương trình nghị sự kinh tế của ông Trump - đang vấp phải trở ngại lớn về mặt pháp lý.

“Xin cứ yên tâm, thuế quan sẽ không biến mất”, Bộ trưởng Bộ Thương mại Mỹ Howard Lutnick phát biểu trong chương trình Fox News Sunday.

Hôm thứ Tư tuần vừa rồi, Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ (CIT) ra phán quyết vô hiệu hóa thuế quan đối ứng, cho rằng việc ông Trump ban hành thuế quan này là vượt quá thẩm quyền của tổng thống được quy định trong Hiến pháp.

Ngay lập tức, Nhà Trắng kháng cáo và một tòa án phúc thẩm sau đó đã chấp nhận đề nghị của chính quyền ông Trump tạm dừng phán quyết của CIT.

Tuy nhiên, quyết định này của tòa phúc thẩm chỉ mang tính tạm thời và Chính phủ Mỹ đang bước vào một cuộc chiến pháp lý được dự báo là đầy khó khăn để bác bỏ hoàn toàn phán quyết vô hiệu hóa thuế đối ứng.

Giới phân tích nhận định cuộc đấu pháp lý này có thể được đẩy tới Tòa án Tối cao Mỹ và đang gia tăng sự bất định vốn dĩ đã lớn xung quanh chính sách thuế quan của ông Trump. Kế hoạch thuế đối ứng áp dụng với hơn 180 quốc gia và vùng lãnh thổ được công Trump công bố vào hôm 2/4 đã gây ra đảo lộn trên thị trường tài chính và nền kinh tế toàn cầu.  

Tuy nhiên, các cố vấn của ông Trump khẳng định thuế quan đối ứng sẽ được duy trì bất chấp thách thức pháp lý, hoặc chính quyền sẽ tìm ra những phương thức mới để thuế quan này được thực thi.

Cùng ngày 1/6, Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Mỹ (NEC) Kevin Hassett nói ông “rất tin tưởng” rằng các thẩm phán của tòa án cấp cao nhất sẽ ủng hộ thuế quan của ông Trump. “Chúng tôi rất tin tưởng rằng các thẩm phán sẽ giữ nguyên thuế này. Tôi nghĩ đó là kế hoạch A. Tôi rất chắc chắn là kế hoạch A là tất cả những gì chúng tôi cần”, ông Hassett nói trong một chương trình của kênh ABC News.

Tuy nhiên, vị cố vấn cũng nói thêm rằng nếu thuế quan đối ứng thực sự bị chặn, “chúng tôi sẽ có các lựa chọn thay thế khác để đảm bảo rằng chúng tôi sẽ đưa thương mại của Mỹ trở lại với sự bình đẳng”, ông phát biểu nhưng không cho biết cụ thể hơn, chỉ nói là “có nhiều phương thức để theo đuổi những gì chúng tôi đang làm”.

Trong phán quyết đưa ra vào buổi tối ngày thứ Tư, CIT - một tòa án liên bang ở Manhattan - nói rằng Đạo luật Thẩm quyền kinh tế quốc tế khẩn cấp (IEEPA) mà ông Trump viện dẫn để áp thuế quan đối ứng - không trao cho tổng thống Mỹ quyền áp thuế quan phủ khắp lên hàng hóa nhập khẩu. Lập luận về tính hợp pháp của kế hoạch thuế quan này, ông Trump nói rằng “thâm hụt thương mại hàng hóa lớn và dai dẳng của Mỹ” cấu thành một tình huống khẩn cấp quốc gia.

Theo nhận định của trang Politico, hiện chưa rõ Tòa án Tối cao Mỹ có thể đưa ra phán quyết như thế nào về thuế đối ứng, nhưng không có gì đảm bảo chắc chắn tòa án với các thẩm phán thuộc phái bảo thủ chiếm ưu thế này sẽ tự động đứng về phía ông Trump.

Nhà Trắng đã lập luận rằng việc một tòa án ra phán quyết chặn kế hoạch thuế quan đối ứng của ông Trump sẽ làm suy yếu vị thế của Mỹ trong đàm phán với các quốc gia khác. Một phán quyết như vậy “sẽ có ảnh hưởng lan rộng tới tất cả các lĩnh vực mà các công cụ kinh tế được sử dụng để đạt hiệu ứng chiến lược”, ông Lutnick phát biểu hồi tháng 5 vừa qua.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social vào ngày 1/6, ông Trump viết nếu các tòa án ra phán quyết chống lại thuế quan Mỹ, việc đó sẽ “cho phép các quốc gia khác bắt Mỹ làm con tin bằng thuế quan mà họ dùng để chống lại chúng ta. Như thế đồng nghĩa với sự suy vong kinh tế của nước Mỹ”.