Hai tháng cuối năm 2026 đang trở thành giai đoạn quyết định đối với tiến độ giải ngân các nguồn vốn đầu tư tại Hà Tĩnh. Trong khi một lượng vốn lớn từ các chương trình mục tiêu quốc gia vẫn chưa được giải ngân, nhiều dự án đầu tư xây dựng cũng chịu áp lực về tiến độ do vướng mắc thủ tục, thiếu vật liệu và ảnh hưởng của thời tiết. Lãnh đạo tỉnh Hà Tĩnh yêu cầu các đơn vị, địa phương rà soát từng nguồn vốn, tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy nhanh thi công và giải ngân tối đa kế hoạch được giao.

Theo báo cáo của Sở Tài chính Hà Tĩnh, tổng nguồn vốn thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia năm 2025 được phép kéo dài sang năm 2026 là hơn 244,6 tỷ đồng. Tuy nhiên, đến ngày 10/11/2026, toàn tỉnh mới giải ngân được hơn 106,5 tỷ đồng, đạt 43,5% kế hoạch. Như vậy, vẫn còn khoảng 138 tỷ đồng chưa được giải ngân.

NHIỀU ĐỊA PHƯƠNG CHẬM PHÂN BỔ

Trong ba chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi có tỷ lệ giải ngân cao nhất, đạt 58%. Chương trình giảm nghèo bền vững đạt 43,1%, trong khi chương trình xây dựng nông thôn mới đạt 42,6%.

Đáng chú ý, tiến độ giải ngân giữa các địa phương còn chênh lệch đáng kể. Một số địa phương đã đạt kết quả tích cực, nhưng vẫn còn nhiều nơi có tỷ lệ giải ngân dưới 15%; thậm chí, các xã Hương Khê, Đan Hải, Yên Hòa, Cẩm Hưng và Sơn Tây chưa phát sinh giải ngân.

Đáng lưu ý, khoảng 87,1 tỷ đồng vốn chưa giải ngân đang tập trung tại hai ban quản lý dự án cấp tỉnh, chiếm gần 64% tổng số vốn còn lại. Đây là những đơn vị cần tập trung rà soát khối lượng công việc, tiến độ thực hiện và khả năng giải ngân của từng nhiệm vụ, dự án để có phương án xử lý phù hợp.

Đối với kế hoạch vốn các chương trình mục tiêu quốc gia năm 2026, Hà Tĩnh đã được phân bổ hơn 167,6 tỷ đồng. Công tác phân bổ vốn tại cấp xã đang được triển khai, song vẫn còn một số địa phương chậm hoàn thiện thủ tục, chưa cập nhật đầy đủ thông tin về kết quả phân bổ.

Theo báo cáo của các sở, ngành, đơn vị tiến độ giải ngân chịu tác động từ quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, thay đổi chủ đầu tư và đơn vị thực hiện nhiệm vụ. Bên cạnh đó, các thủ tục lập, thẩm định, phê duyệt dự toán, lựa chọn nhà thầu và hoàn thiện hồ sơ thanh toán còn kéo dài. Một số mô hình hỗ trợ phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế cũng gặp khó khăn trong lựa chọn đối tượng thụ hưởng và huy động vốn đối ứng.

HƠN 662 TỶ ĐỒNG VÀ BÀI TOÁN VỀ ĐÍCH CỦA CÁC DỰ ÁN

Cùng với nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia, tiến độ thực hiện các dự án do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Hà Tĩnh làm chủ đầu tư cũng đang được tập trung đôn đốc.

Năm 2026, tổng nguồn vốn bố trí cho các dự án do đơn vị quản lý, bao gồm cả vốn kéo dài từ năm trước, là hơn 666,5 tỷ đồng. Đến ngày 10/11, giá trị giải ngân đạt gần 405 tỷ đồng, tương đương 61% kế hoạch.

Trong năm, Ban đã triển khai thi công và thực hiện các thủ tục quyết toán đối với 29 dự án. Đáng chú ý, 8 dự án đã cơ bản hoàn thành thi công; 6 dự án đang được tập trung đẩy nhanh tiến độ, dự kiến hoàn thành trước ngày 31/12/2026.

Riêng nhóm dự án thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, nhiều công trình đã hoàn thành, đang tổ chức nghiệm thu, bàn giao đưa vào sử dụng. Hai dự án còn lại đang thi công và được yêu cầu hoàn thành trước ngày 30/12/2026.

Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn gặp không ít khó khăn. Giá vật liệu xây dựng tăng, nguồn cung khan hiếm, thiếu hụt nhân công cùng với thời tiết bất lợi đã ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công tại một số công trình.

Đặc biệt, các dự án tiêu thoát lũ có khối lượng thi công dưới nước lớn chịu tác động rõ nét từ mưa lũ. Điển hình là dự án tiêu thoát lũ tại huyện Đức Thọ (trước đây), có tổng mức đầu tư khoảng 250 tỷ đồng, kế hoạch giải ngân năm 2026 là 48 tỷ đồng. Chủ đầu tư đang tập trung triển khai các hạng mục, đồng thời đề xuất huy động phương tiện chuyên dụng để đẩy nhanh tiến độ thi công.

Trước yêu cầu hoàn thành kế hoạch năm, Ban Quản lý dự án đang đôn đốc nhà thầu tăng cường nhân lực, máy móc, thiết bị, tổ chức thi công tăng ca, tăng kíp; đồng thời khẩn trương hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu, thanh toán khối lượng hoàn thành.

Theo kế hoạch, đến ngày 31/12/2026, Ban phấn đấu giải ngân hơn 622,3 tỷ đồng, đạt 93,37% tổng vốn được bố trí. Trong tháng 1/2027, đơn vị dự kiến tiếp tục giải ngân, hoàn thành 100% kế hoạch vốn sau khi trừ 4,5 tỷ đồng ngân sách tỉnh đề xuất chuyển trả.

Trước yêu cầu đẩy nhanh tiến độ giải ngân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh Hồ Huy Thành yêu cầu các sở, ngành, địa phương và chủ đầu tư xác định rõ trách nhiệm, tiến độ và khả năng thực hiện đối với từng nguồn vốn, nhiệm vụ, dự án.

Đối với nguồn vốn chương trình mục tiêu quốc gia được phép kéo dài, các đơn vị phải rà soát chính xác khả năng giải ngân đến ngày 31/12/2026. Những nhiệm vụ, dự án không còn khả năng thực hiện cần sớm đề xuất thu hồi, điều chuyển, tránh để vốn tồn đọng đến hết thời hạn mới xử lý.

Đối với kế hoạch vốn năm 2026, các xã, phường phải khẩn trương hoàn thiện thủ tục phân bổ, giao dự toán. Những địa phương không có khả năng triển khai cần chủ động đề xuất điều chỉnh vốn sang các địa phương có nhu cầu và đủ điều kiện thực hiện.

Lãnh đạo tỉnh Hà Tĩnh cũng yêu cầu hai ban quản lý dự án cấp tỉnh tập trung đôn đốc nhà thầu đẩy nhanh tiến độ thi công, hoàn thành các hạng mục, nghiệm thu và thanh toán khối lượng. Việc tăng tốc giải ngân phải đi đôi với bảo đảm yêu cầu kỹ thuật, chất lượng và hiệu quả đầu tư, không chạy theo tiến độ mà xem nhẹ chất lượng công trình.