Hải Phòng sẽ có Khu thương mại tự do với nhiều cơ chế đặc thù vượt trội

Với đa số đại biểu có mặt biểu quyết tán thành, ngày 27/6, Quốc hội thông qua Nghị quyết về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Tp. Hải Phòng. Nghị quyết đưa ra 6 nhóm chính sách đặc thù cho Hải Phòng, gồm: quản lý đầu tư; quản lý tài chính, ngân sách nhà nước; quản lý quy hoạch, đô thị, tài nguyên và môi trường; quản lý khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo; cơ chế ưu đãi về thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức thuộc thành phố quản lý; thành lập và các cơ chế, chính sách trong Khu thương mại tự do tại thành phố.

ĐỂ THÀNH PHỐ CÓ THÊM NGUỒN LỰC ĐỂ PHÁT TRIỂN

Trước khi các đại biểu Quốc hội bấm nút, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng đã báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết, làm rõ thêm một số nội dung.

Về đề xuất cho phép thí điểm chính sách: “Hằng năm, ngân sách trung ương bổ sung có mục tiêu cho ngân sách Thành phố 70% số tăng thu ngân sách trung ương từ hoạt động xuất, nhập khẩu (không bao gồm thuế giá trị gia tăng)”, Bộ trưởng cho biết những năm gần đây, Tp.Hải Phòng đã triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp tăng thu, chống thất thu, xử lý nợ đọng thuế và tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp.

Việc đề xuất ngân sách trung ương bổ sung có mục tiêu cho Thành phố từ số tăng thu hoạt động xuất, nhập khẩu (không bao gồm thuế giá trị gia tăng) về bản chất là khoản thưởng vượt thu từ hoạt động xuất, nhập khẩu so với dự toán Thủ tướng Chính phủ giao nhằm động viên khuyến khích địa phương phấn đấu tăng thu đóng góp lớn hơn cho ngân sách Trung ương.

Đồng thời, tạo điều kiện cho thành phố có thêm nguồn lực để thực hiện đầu tư các dự án, công trình kết cấu hạ tầng khu kinh tế, khu công nghiệp, Khu thương mại tự do và kết cấu hạ tầng kinh tế- xã hội của đảo Bạch Long Vĩ.

Do đó, “việc quy đinh tỷ lệ 70% tại dự thảo Nghị quyết sẽ giúp cho Thành phố có thêm nguồn lực để hoàn thiện kết cấu hạ tầng kinh tế- xã hội trên địa bàn, đồng thời tạo động lực cho địa phương trong việc cắt giảm thủ tục hành chính, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi để khuyến khích các doanh nghiệp đẩy mạnh sản xuất kinh doanh, xuất khẩu tạo nguồn thu đóng góp lớn hơn cho ngân sách nhà nước”, ông Thắng nêu rõ.

Việc đề xuất cho phép Thành phố áp dụng chính sách “ngân sách trung ương bổ sung có mục tiêu cho Thành phố 70% số tăng thu từ hoạt động xuất, nhập khẩu (không bao gồm thuế VAT)” là cần thiết.

Nghị quyết cũng quy định việc thí điểm cơ chế tài chính thực hiện biện pháp giảm phát thải khí nhà kính theo các cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon.

Theo đó, tín chỉ carbon hình thành từ các chương trình, dự án theo các cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon đầu tư từ nguồn vốn của ngân sách Thành phố được giao dịch với các nhà đầu tư trong nước, quốc tế. UBND Thành phố phối hợp với các Bộ: Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường, Xây dựng, Tài chính, xác định tỷ lệ đóng góp về lượng giảm phát thải, hấp thụ khí nhà kính trên địa bàn Thành phố cho mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính của quốc gia trước khi giao dịch tín chỉ carbon;

UBND Thành phố ban hành trình tự, thủ tục và quyết định việc lựa chọn nhà đầu tư. Nguồn thu từ giao dịch tín chỉ carbon là nguồn thu ngân sách Thành phố được hưởng 100%; các khoản thu này không tính vào số thu cân đối ngân sách địa phương;

HĐND Thành phố quyết định việc sử dụng nguồn thu từ giao dịch tín chỉ carbon cho các chương trình, dự án ứng phó với biến đổi khí hậu, phát triển kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn trên địa bàn Thành phố.

THU HỒI ĐẤT XÂY DỰNG TRUNG TÂM LOGISTICS VÀ KHU THƯƠNG MẠI TỰ DO

Về chính sách thu hồi đất xây dựng trung tâm logistics, thu hồi đất xen kẹt, thu hồi đất xây dựng Khu thương mại tự do Hải Phòng khác với quy định của Luật Đất đai, dự thảo Nghị quyết đề xuất với Quốc hội bổ sung các trường hợp thu hồi đất nêu trên theo quy định khoản 32 Điều 79 Luật Đất đai là phù hợp với thẩm quyền Quốc hội ban hành theo quy định của Luật Đất đai, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Tại văn bản số 15538-CV/VPTW ngày 21/6/2025 của Văn phòng Trung ương Đảng, Bộ Chính trị đồng ý đề xuất quy định về 3 trường hợp thu hồi đất khác với quy định của Luật Đất đai theo hướng đây là chính sách thí điểm, được thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định và trên địa bàn cụ thể.

Việc cho phép áp dụng thí điểm các chính sách này sẽ tạo điều kiện cho Thành phố chủ động, tận dụng nguồn lực về đất đai, nâng cao sức cạnh tranh để thu hút đầu tư, tạo động lực phát triển kinh tế- xã hội TP. Hải Phòng góp phần hoàn thành mục tiêu tăng trưởng cao của vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước nói chung trong giai đoạn 2026-2030.

Theo nghị quyết của Quốc hội, khu thương mại tự do là khu vực có ranh giới địa lý xác định, được thành lập để thực hiện thí điểm các cơ chế, chính sách đặc thù vượt trội, mang tính đột phá nhằm thu hút đầu tư, tài chính, thương mại, du lịch, dịch vụ chất lượng cao thúc đẩy xuất khẩu, công nghiệp, hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.

Khu Thương mại tự do được tổ chức thành các khu chức năng, bao gồm: Khu sản xuất, khu cảng và hậu cần cảng, trung tâm logistics, khu thương mại- dịch vụ và các loại hình khu chức năng khác theo quy định của pháp luật. Các khu chức năng trong Khu đáp ứng điều kiện khu phi thuế quan theo quy định của pháp luật được bảo đảm hoạt động kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan của cơ quan hải quan và hoạt động quản lý nhà nước theo lĩnh vực tương ứng của các cơ quan có liên quan theo quy định của pháp luật.

Khu sẽ do UBND Thành phố quyết định thành lập và điều chỉnh địa giới gắn với Khu kinh tế Đình Vũ- Cát Hải và Khu kinh tế ven biển phía Nam Hải Phòng.

Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng trực thuộc UBND TP.Hải Phòng thực hiện quản lý Nhà nước trực tiếp với khu thương mại tự do; quản lý và tổ chức thực hiện chức năng cung ứng dịch vụ hành chính công và dịch vụ hỗ trợ khác có liên quan đến hoạt động đầu tư và sản xuất, kinh doanh cho doanh nghiệp trong khu thương mại tự do.

Nghị quyết của Quốc hội cũng nêu rõ, các chính sách ưu đãi về thủ tục hành chính, tiền thuê đất, mặt nước và ưu đãi thuế…

Về ưu đãi tiền thuê đất, thuê mặt nước và ưu đãi thuế, các dự án đầu tư trong Khu được miễn toàn bộ tiền thuê đất, thuê mặt nước cho cả thời hạn thuê, trừ các dự án xây dựng nhà ở thương mại, đất thương mại dịch vụ;

Thu nhập của doanh nghiệp từ thực hiện dự án đầu tư mới, dự án đầu tư mở rộng phát sinh tại địa bàn Khu thuộc ngành, nghề, lĩnh vực quy định tại điểm a khoản 1 Điều 10 của Nghị quyết này được áp dụng mức thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 30 năm, miễn thuế 04 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 09 năm tiếp theo; sau thời hạn ưu đãi được áp dụng thuế suất 15%.

Thu nhập của doanh nghiệp từ thực hiện dự án đầu tư mới, dự án đầu tư mở rộng phát sinh tại địa bàn Khu không thuộc ngành, nghề, lĩnh vực quy định tại điểm a khoản 1 Điều 10 của Nghị quyết này được áp dụng mức thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 15 năm miễn thuế 04 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 09 năm tiếp theo; sau thời hạn ưu đãi được áp dụng thuế suất 15%.

Việc xác định thời điểm áp dụng thuế suất ưu đãi, thời điểm được miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp quy định tại khoản này thực hiện theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp;

Doanh nghiệp được tính vào chi phí được trừ để xác định thu nhập chịu thuế đối với hoạt động R&D bằng 200% chi phí thực tế của hoạt động này khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Chi phí R&D thực tế được xác định theo quy định của pháp luật về kế toán;

Nghị quyết cũng quy định giảm 50% thuế thu nhập cá nhân trong 10 năm cho chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng đặc biệt, nhà quản lý, người lao động có trình độ cao có thu nhập từ tiền lương, tiền công phát sinh do thực hiện công việc tại Khu;

Quốc hội cũng đồng ý miễn thị thực và cấp thẻ tạm trú 10 năm cho người nước ngoài là chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng đặc biệt và thành viên gia đình (vợ, chồng, con dưới 18 tuổi) làm việc tại doanh nghiệp có trụ sở chính trong Khu…

Ngoài cơ chế đặc thù cho Khu thương mại tự do Hải Phòng, nghị quyết vừa được Quốc hội thông qua còn quy định nhiều cơ chế đặc thù khác cho thành phố.

Thành phố được thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm từ ngân sách để đầu tư vốn vào các doanh nghiệp công nghệ cao, khởi nghiệp sáng tạo.