Động thái này diễn ra trước thềm chuyến công du Trung Quốc của Tổng thống Donald Trump trong tuần này, nhằm ngăn việc lách các hạn chế tiếp cận công nghệ nhạy cảm của Mỹ thông qua dịch vụ điện toán từ xa tại nước thứ ba.
Theo tờ New York Times, nhiều quan chức tại Washington coi đây là lỗ hổng giúp doanh nghiệp Trung Quốc né lệnh cấm mua con chip AI tiên tiến nhất của Mỹ. Dù không thể trực tiếp mua chip, các doanh nghiệp này vẫn có thể thuê năng lực tính toán từ những con chip đó một cách hợp pháp tại các trung tâm dữ liệu ở Đông Nam Á và nhiều nơi khác.
BỘ THƯƠNG MẠI MỸ CHỊU SỨC ÉP SAU VỤ BÊ BỐI TẠI NVIDIA
Theo quy định mới, các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài phải xin giấy phép của Chính phủ Mỹ trước khi cung cấp “lượng lớn năng lực tính toán” cho doanh nghiệp có trụ sở tại một nhóm quốc gia mà Washington coi là có rủi ro cao, gồm Trung Quốc, Nga và Iran. Các trung tâm này cũng phải tăng cường kiểm tra khách hàng để xác định mối liên hệ với những nước trên.
Ngoài ra, việc xuất khẩu chip tiên tiến sang Indonesia, Malaysia, Singapore, Thái Lan và Brazil cũng phải được cấp phép, do chính quyền Mỹ đánh giá nguy cơ chuyển lậu chip qua 5 nước này cao hơn bình thường. Quy định có thể có hiệu lực sớm nhất từ ngày 19/11. Các trung tâm dữ liệu đang phục vụ khách hàng thuộc diện kiểm soát có 90 ngày kể từ khi quy định có hiệu lực để xin giấy phép.
Theo tờ New York Times, việc bán chip cho các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài trở thành tâm điểm chú ý sau những thông tin về Megaspeed, công ty trung tâm dữ liệu có trụ sở tại Singapore. Bà Alice Huang, một lãnh đạo của Megaspeed, được cho là có quan hệ tình cảm với ông Jensen Huang, người vừa từ chức CEO công ty chế tạo chip Nvidia tuần trước.
Giới chức Mỹ cho rằng bà Alice Huang có liên quan đến các cơ quan tình báo Trung Quốc và đang điều tra Megaspeed về cáo buộc buôn lậu chip sang Trung Quốc. Quan chức Trung Quốc phủ nhận bà là điệp viên của nước này.
Thông cáo của Bộ Thương mại Mỹ nêu rõ quy định mới do Bộ Tài chính và Hội đồng An ninh Quốc gia soạn thảo, chỉ đạo ban hành. Theo New York Times, Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick từng thúc đẩy một phiên bản quy định có phạm vi hẹp hơn, nhằm giảm gánh nặng cho Nvidia và khách hàng của công ty.
Trong khi đó, suốt nhiều tháng qua, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, Bộ trưởng Ngoại giao Marco Rubio và Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer liên tục yêu cầu khôi phục các hạn chế rộng hơn đối với các trung tâm dữ liệu.
Ngày 13/11, trả lời phỏng vấn trên truyền hình, ông Bessent chỉ trích Bộ Thương mại chưa trừng phạt Megaspeed. Ông cho biết các bộ, ngành khác đã thúc đẩy biện pháp này, nhưng Bộ Thương mại là cơ quan nắm quyền quyết định. Ông cũng cho rằng Nvidia cần chịu trách nhiệm nếu chưa hành động đủ để ngăn chip bị buôn lậu sang Trung Quốc.
Theo tờ Wall Street Journal, Megaspeed từng nằm trong diện cân nhắc đưa vào danh sách đen thương mại, nhưng Bộ Thương mại đã không thực hiện. Một số quan chức cho biết cơ quan này e ngại làm Bắc Kinh phật ý trong lúc hai bên đang đàm phán thương mại.
Ngày 16/11, khi được hỏi về phát biểu của ông Bessent, Tổng thống Trump nói đây chỉ là “hai quan điểm khác nhau”. Một bên không muốn làm Trung Quốc phật lòng, bên còn lại muốn hành động dứt khoát. Ông cho rằng không thể nói quan điểm nào đúng hay sai.
Ông Trump nói rằng ông Lutnick có thể đã trì hoãn các biện pháp nhằm vào Megaspeed vì nếu không trì hoãn thì có thể xảy ra xung đột lớn với Trung Quốc. Ông cũng nhận định ông Huang đã “học được bài học lớn” và ông không phản đối nếu ông Huang trở lại vị trí CEO Nvidia.
Ông Lutnick và ông Bessent đều tháp tùng ông Trump trong chuyến công du Trung Quốc tuần này. Theo hãng tin Reuters, Tổng thống Mỹ dự kiến gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngày 19/11 tại Thâm Quyến, nơi diễn ra hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC).
Giới phân tích cho rằng nhận định quy định mới có thể làm gia tăng căng thẳng giữa hai nước trong bối cảnh ông Trump đang tìm cách duy trì thỏa thuận đình chiến thương mại mong manh với Trung Quốc.
Tuy nhiên, một quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ cho biết Washington nhận định Trung Quốc sẽ không đáp trả. Một quan chức khác khẳng định kiểm soát xuất khẩu là vấn đề an ninh quốc gia và không nằm trong nội dung đàm phán thương mại.
THỊ TRƯỜNG VÀ NGÀNH AI TRUNG QUỐC CHỊU TÁC ĐỘNG
Ngày 16/11, cổ phiếu ngành chip đồng loạt giảm mạnh. Giá cổ phiếu Nvidia mất gần 4%, Intel giảm gần 7%, Micron giảm hơn 6%, còn chỉ số Philadelphia Semiconductor mất hơn 4%. Cổ phiếu CoreWeave và Nebius, hai doanh nghiệp cung cấp dịch vụ đám mây thế hệ mới (neocloud), cũng cùng giảm hơn 6%.
Theo ông Chris McGuire, nhà nghiên cứu cấp cao tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR) và từng làm việc trong chính quyền Mỹ, nếu được thực thi, quy định mới “về cơ bản sẽ xóa sổ” hoạt động kinh doanh của những doanh nghiệp neocloud như Megaspeed. Neocloud là tên gọi chung của các doanh nghiệp trung tâm dữ liệu ở Đông Nam Á, chuyên cho doanh nghiệp Trung Quốc thuê quyền truy cập từ xa đối với năng lực tính toán AI quy mô lớn.
Theo tờ Nikkei Asia, tổ chức nghiên cứu Institute for Progress ước tính năng lực tính toán được cung cấp qua hình thức truy cập từ xa như vậy sẽ chiếm 1/4 tổng năng lực tính toán AI mà Trung Quốc có thể tiếp cận, tính lũy kế đến cuối năm nay. Tỷ lệ này được dự báo tăng lên 1/3 vào cuối năm 2027.
Công ty nghiên cứu Gavekal tại Hồng Kông nhận định rủi ro lớn nhất đối với ngành AI Trung Quốc là Mỹ tiếp tục siết kiểm soát xuất khẩu chip và thiết bị sản xuất chip, có thể ngay trong năm nay.
Gavekal dự báo Washington sẽ tìm cách bịt các lỗ hổng bằng những điều khoản bổ sung vào Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng hoặc thông qua luật mới trong năm 2027. Kể từ khi ông Huang từ chức, các thượng nghị sĩ Mỹ đã bày tỏ ủng hộ hai dự luật, gồm MATCH Act, yêu cầu các đồng minh phối hợp siết xuất khẩu thiết bị sản xuất chip, và Chip Security Act, nhằm ngăn chặn việc buôn lậu chip AI.
Tại Trung Quốc, DeepSeek dự kiến sử dụng chip Ascend 950 của Huawei để huấn luyện mô hình V5 vào năm 2027. Trong khi đó, nhiều tập đoàn công nghệ lớn khác vẫn chủ yếu dựa vào hệ sinh thái CUDA của Nvidia.
“Hai quý tới có thể gặp nhiều trở ngại, khiến việc phát triển mô hình tại Trung Quốc khó khăn hơn. Nhưng trong 3-5 năm tới, tình hình sẽ dần cải thiện”, ông Alex Yao, đồng trưởng nhóm nghiên cứu công nghệ, truyền thông và viễn thông châu Á - Thái Bình Dương tại ngân hàng JPMorgan Chase, nhận định.
Thị trường chứng khoán Mỹ giảm điểm mạnh trong phiên giao dịch ngày thứ Hai (16/11), dẫn đầu là nhóm cổ phiếu công nghệ, khi nhà đầu tư tiếp tục phản ứng tiêu cực với những thông tin liên quan tới Nvidia...
Các yếu tố bất lợi cho giá vàng vẫn áp đảo, trong khi sự hỗ trợ dường như vắng bóng trong ngắn hạn...
Giá cổ phiếu Nvidia đã giảm 12,7% trong tuần trước, kéo dài chuỗi giảm giá lên 6 tuần liên tiếp, dài nhất trong 14 năm. Báo cáo kết quả kinh doanh ngày 17/11 sẽ là phép thử tiếp theo đối với hãng chip Mỹ, trong lúc công ty chưa tìm được người kế nhiệm cựu CEO Jensen Huang...
Giá uranium theo hợp đồng dài hạn đã lên mức cao kỷ lục khi nhu cầu điện từ các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) và lo ngại về an ninh năng lượng do khủng hoảng Trung Đông thúc đẩy nhiều nền kinh tế quay lại với điện hạt nhân...
Nền kinh tế Nhật Bản bất ngờ suy giảm trong quý 3 năm nay, phản ánh tình ảm đạm của nhu cầu tiêu dùng, do chi phí sinh hoạt tăng cao buộc các hộ gia đình phải thắt chặt ngân sách...
Lãnh đạo Bộ Xây dựng xác nhận, Luật Nhà ở (sửa đổi) được chỉnh lý, bổ sung nhằm bảo đảm người thu nhập thấp có khả năng tiếp cận được nhà ở thông qua việc thể chế hóa rõ nhóm các đối tượng được hưởng chính sách về nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân; quy định cụ thể các điều kiện về nhà ở, thu nhập và thứ tự ưu tiên xét duyệt đối với từng loại hình chính sách.
Với trọng tâm của Hội nghị COP31 tập trung vào các giải pháp thực thi hành động khí hậu, thu hẹp khoảng cách giữa cam kết và kết quả thực tế, Việt Nam kỳ vọng những kinh nghiệm thực tiễn triển khai tại Việt Nam sẽ mang lại những giá trị hữu ích cho các quốc gia. Việt Nam tiếp tục tìm kiếm các đối tác tài chính, công nghệ phù hợp với các chiến lược ưu tiên trong giai đoạn phát triển mới.