Đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng, thực phẩm nhập khẩu tươi sống ngày càng trở nên phổ biến. Các mặt hàng chủ yếu trên thị trường hiện nay là cá hồi, thịt bò, một số loại hải sản quý hiếm, hoa quả tươi…

Thời gian gần đây, cua nâu siêu gạch nhập khẩu từ Na Uy đang được chị em nội trợ săn lùng nhờ mức giá "rẻ chưa từng có". Hiện loại hải sản này được bán giá 200.000 - 300.000 đồng/kg cho loại trọng lượng 0,8 - 1 kg/con. So với mức giá khoảng 400.000 đồng/kg của cua đông lạnh thì đây mà mức giá rẻ nhất từ trước đến nay của mặt hàng này kể từ khi có mặt tại Việt Nam. 

Tại các chợ online và hệ thống cửa hàng hải sản nhập khẩu, mặt hàng này liên tục được cập nhật trạng thái "cháy hàng". Theo chia sẻ của một đầu mối bán nông sản online ở phường Long Biên (Hà Nội), cua nâu Na Uy xuất hiện tại thị trường Việt đã nhiều năm nay. Đặc điểm của loại cua này là kích thước lớn, thịt chắc, gạch nhiều nên dù là hàng đông lạnh, khách vẫn rất ưa chuộng.

Nguồn cung dồi dào từ Na Uy kết hợp ưu đãi thuế nhập khẩu 0% nhờ Hiệp định EVFTA giúp giá cua nâu siêu gạch trở nên cạnh tranh. "Ngoài ra, do Trung Quốc kiểm soát chặt dư lượng kim loại nặng trong nội tạng cua nên việc xuất khẩu sang nước này chững lại, khiến hàng dồn nhiều về Việt Nam", chủ cửa hàng cho  biết. 

Tương tự, thời gian gần đây, hàu vàng Trung Quốc vào Việt Nam với số lượng lớn, giá bán sỉ chỉ khoảng 30.000 - 47.000 đồng một kg, mẫu mã bắt mắt nên rất hút khách. Tại các các chợ ở miền Bắc hoặc trên mạng xã hội, loại hàu này được các tiểu thương đánh giá là "thịt béo đầy, 10 con như một" với vỏ vàng nhạt, ruột to tròn, được người tiêu dùng ưa chuộng hơn cả hàu sữa và hàu đại dương.

Ông Nguyễn Xuân Hiệp, đầu mối bán hàu lớn tại Móng Cái, Quảng Ninh cho biết loại hàu vàng 4-10 con một kg nếu khách mua từ một tấn trở lên, giá chỉ 30.000 đồng/kg. "Loại này ruột đều, thịt to, nên quán ăn, nhà hàng thích mua vì chế biến lời gấp 3 lần so với loại khác", ông Hiệp thông tin. Theo ông, mỗi ngày có vài xe container lạnh chở hàu được thông quan qua Vân Đồn, Cẩm Phả trước khi vận chuyển đi các tỉnh.

Trên mạng xã hội, hàu vàng được bán rầm rộ, không chỉ đóng thùng 50 kg mà còn được tách ruột chia nhỏ thành hộp 1 kg để bán lẻ. Dẫu vậy, nhiều hệ thống phân phối lớn tỏ ra thận trọng với mặt hàng này. Ông Trần Văn Trường, Tổng giám đốc chuỗi Hải sản Hoàng Gia, cho biết gần đây có một số thương lái liên hệ chào bán hàu vàng Trung Quốc, tuy nhiên doanh nghiệp từ chối nhập.

"Đây là hàng không có giấy tờ chứng minh xuất xứ nên không thể kiểm soát quy trình nuôi, điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm của loại hàu này”, ông Trường nói.

Trước đó, mặt hàng đuôi tôm hùm Úc cũng đã đổ bộ chợ Việt với giá rẻ bất ngờ. So sánh với Tôm hùm Úc có giá lên tới 1,7 - 1,8 triệu đồng/kg loại nguyên con tươi sống, thì đuôi tôm hùm Úc loại 2 - 3 đuôi/kg thường được các cửa hàng bán với giá trên dưới 3 triệu đồng/kg. Tuy nhiên, thời gian gần đây, đuôi tôm hùm Úc đổ bộ thị trường, được bán chỉ với gia 340.000 - 350.000 đồng/kg cho loại 3 - 5 đuôi/kg.

Dù giá rẻ nhưng các đầu mối đều quảng cáo đây là hàng “thượng hạng”, bởi tôm hùm Úc đánh bắt được cắt phần đuôi đưa vào cấp đông ngay nên đảm bảo thịt tươi ngon, đanh chắc và thơm ngọt. Do đó, không ít chị em nội trợ háo hức đặt mua về ăn.

Tuy nhiên sau đó, các cửa hàng nhận được khá nhiều tin nhắn phản hồi về chất lượng đuôi tôm hùm Úc đông lạnh. Một số người tiêu dùng cho biết những đuôi tôm to, thịt vẫn chắc đanh, còn đuôi tôm nhỏ thì phần thịt khá bở. Phần thịt tôm cũng không trắng như thịt của tôm tươi sống mang đi hấp. Trung bình trong số 10 đuôi tôm, chỉ có 2 - 3 đuôi khi ăn cảm nhận được vị ngọt của hải sản, số còn lại thịt tôm pha chút ngăm đắng.

Theo anh Nguyễn Tuấn Huy, chủ một cửa hàng hải sản ở Hoàn Kiếm (Hà Nội), hải sản cao cấp bán giá rẻ có rất nhiều nguyên nhân, như vào mùa cao điểm đánh bắt, hay bị một quốc gia nào đó ngừng nhập khẩu... Riêng phần đuôi tôm hùm Úc đông lạnh bán trên thị trường hiện nay có thể là hàng sắp hết hạn sử dụng, hoặc hàng bị lỗi (tôm chết, ngất) được cắt đuôi đem cấp đông. 

Anh Huy cũng nhấn mạnh, tại nước ngoài, hải sản đánh bắt được đem đi cấp đông rất phổ biến. Sau khi đánh bắt, hàng được xử lý và cấp đông đúng tiêu chuẩn với công nghệ hiện đại thì chất lượng tôm cá sẽ đảm bảo. Còn nếu là hàng lỗi, tôm cá chết rồi mới cấp đông thì chất lượng sẽ kém hơn rất nhiều. Do đó, người tiêu dùng cần cẩn trọng hơn khi mua những mặt hàng hải sản giá rẻ bất thường.

Ông Trần Văn Trường cho biết vừa cùng đoàn công tác của Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Mỹ, ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác với một số nhà cung cấp hải sản tại đây. Nhờ thuế nhập khẩu sắp được điều chỉnh giảm, doanh nghiệp dự kiến sẽ đưa về Việt Nam nhiều loại hải sản cao cấp như tôm hùm, ốc vòi voi, cua hoàng đế (King Crab) với mức giá dễ tiếp cận. 

Các doanh nghiệp kỳ vọng khi thuế nhập khẩu tiếp tục giảm, giá nhiều loại đặc sản Mỹ sẽ còn cạnh tranh hơn, qua đó thúc đẩy sức mua trên thị trường nội địa. Đây cũng được xem là cơ hội để nhà phân phối mở rộng danh mục sản phẩm, đồng thời đa dạng hóa lựa chọn cho người tiêu dùng Việt Nam với các mặt hàng nhập khẩu chính ngạch trong thời gian tới. 

Thực tế hiện nay, tại các khu chợ dân sinh hay “chợ mạng”, không khó để bắt gặp nhiều loại trái cây hay thực phẩm gắn mác "hàng nhập khẩu" nhưng không hề có tem truy xuất hay bao bì rõ ràng. Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường), trái cây hay thực phẩm nhập khẩu chính ngạch đều phải qua kiểm dịch thực vật, kiểm tra dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, chất bảo quản...

Tuy nhiên, hàng hóa nhập tiểu ngạch thường "đi vòng" qua các lối mòn, kho hàng nhỏ lẻ, lại không chịu bất kỳ quy trình kiểm tra nào. Việc vận chuyển không đúng điều kiện bảo quản cũng khiến nguy cơ hư hỏng, nhiễm khuẩn, tồn dư hóa chất càng tăng cao, gây ảnh hưởng đến gan, thận, hệ thần kinh...

Vì vậy, người dân nên ưu tiên lựa chọn mua bán tại các điểm bán hàng uy tín, các kênh siêu thị, nơi trái cây được ghi rõ nguồn gốc, xuất xứ, được kiểm soát chất lượng trước khi thông hành tại Việt Nam; đồng thời, nên cẩn trọng trước những lời chào mời giá rẻ, không đánh đổi sức khỏe để tiết kiệm vài chục nghìn đồng.