Theo dữ liệu từ tổ chức nghiên cứu năng lượng Global Energy Monitor, trong giai đoạn 1957-2025, thế giới đã ngừng vận hành 250 nhà máy điện hạt nhân với tổng công suất điện 136.823 megawatt, trong bối cảnh nguồn điện này được xem là đang tiến gần tới một giai đoạn hoàng kim mới...

Nhu cầu năng lượng toàn cầu đang tăng lên cùng với xu hướng chuyển sang dùng điện nhiều hơn trong nền kinh tế, nỗ lực tăng cường năng lực sản xuất trong nước và sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI). Do đó, giới chính trị gia ngày càng coi điện hạt nhân là một giải pháp quan trọng nhờ đặc tính phát thải carbon thấp và khả năng cung cấp điện quy mô lớn, ổn định.

Dù vậy, điện hạt nhân vẫn là chủ đề gây tranh cãi. Những lo ngại về chất thải phóng xạ, nguy cơ xảy ra thảm họa quy mô lớn và mối liên hệ với vũ khí hạt nhân tiếp tục khiến quan điểm về nguồn điện này bị chia rẽ.

Dựa trên dữ liệu của Global Energy Monitor, đồ họa thông tin dưới đây thể hiện công suất điện hạt nhân đã ngừng hoạt động theo từng nền kinh tế, đồng thời phản ánh số lượng nhà máy hạt nhân đã bị đóng cửa.

Nhật Bản - nơi xảy ra thảm họa Fukushima - là quốc gia có công suất điện hạt nhân ngừng hoạt động lớn nhất thế giới, với 35.284 megawatt tại 44 nhà máy. Sau thảm họa hạt nhân năm 2011, nước này đã tạm dừng hoạt động hầu hết các nhà máy điện hạt nhân và đến nay mới chỉ đưa một phần trở lại vận hành.

Tại Đức, ở thời đỉnh cao, điện hạt nhân từng chiếm tới 29,5% nguồn cung điện. Tuy nhiên, nước này hiện đã đóng cửa toàn bộ lò phản ứng, tương đương 36 tổ máy với tổng công suất 27.862 megawatt. Quyết định loại bỏ điện hạt nhân được đưa ra sau thảm họa Fukushima, dù lò phản ứng cuối cùng của Đức chỉ mới ngừng hoạt động vào năm ngoái.

Mỹ đứng thứ ba về tổng công suất điện hạt nhân đã ngừng hoạt động, ở mức 23.311 megawatt. Tuy nhiên, đây lại là quốc gia có số nhà máy đóng cửa nhiều nhất.

Tại Ukraine, điện hạt nhân tiếp tục thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế khi cuộc xung đột với Nga làm gia tăng lo ngại về mức độ an toàn của Zaporizhzhia - nhà máy điện hạt nhân lớn nhất châu Âu, với công suất 6.000 megawatt. Nga đã kiểm soát cơ sở này từ năm 2022 và đến nay vẫn nắm quyền kiểm soát.

Ukraine mới chỉ đóng cửa 4 nhà máy, với tổng công suất 3.800 megawatt. Quốc gia này có nhà máy Chernobyl - nơi xảy ra thảm họa tan chảy lò phản ứng vào năm 1986. Công suất vận hành thông thường của nhà máy này là 1.000 megawatt.

Một điểm đáng chú ý là Trung Quốc chưa ngừng bất kỳ dự án điện hạt nhân nào. Nước này đang theo đuổi mục tiêu nâng công suất điện hạt nhân lên 150 gigawatt, tương đương 150.000 megawatt, vào năm 2035 nhằm đa dạng hóa cơ cấu nguồn điện.

Dù thế giới đã chứng kiến nhiều lò phản ứng ngừng hoạt động trong vài thập kỷ qua, điện hạt nhân hiện đang được quan tâm trở lại khi nhu cầu điện toàn cầu tăng nhanh. Đà phát triển của AI, nhu cầu sử dụng điện cho phương tiện giao thông và sản xuất đang buộc nhiều quốc gia phải xem xét lại vai trò của nguồn điện này như một lựa chọn ổn định, quy mô lớn và phát thải ít carbon.

Trong một số trường hợp, ngay cả những cơ sở từng ngừng hoạt động cũng đang được tính tới phương án khôi phục. Tại Mỹ, địa điểm Three Mile Island - nơi gắn với sự cố tan chảy một phần lõi lò phản ứng năm 1979 - đang được lên kế hoạch hỗ trợ cung cấp điện cho các trung tâm dữ liệu của tập đoàn công nghệ Microsoft.