Xây dựng và thực thi pháp luật phải là một chỉnh thể thống nhất; kết quả phải được đo bằng những “điểm nghẽn” được tháo gỡ, chi phí tuân thủ giảm, nguồn lực được khơi thông, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp được bảo đảm.

Sáng 28/9, tại Hà Nội, Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật tổ chức Phiên họp tháng 9/2026. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo, chủ trì Phiên họp.

Tham dự Phiên họp có Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo; Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo; cùng các thành viên Ban Chỉ đạo và lãnh đạo một số ban, bộ, ngành Trung ương.

Kết luận Phiên họp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh xây dựng pháp luật và thực thi pháp luật phải là một chỉnh thể thống nhất. Kết quả phải được đo bằng những “điểm nghẽn” được tháo gỡ, chi phí tuân thủ giảm, nguồn lực được khơi thông, kỷ luật, kỷ cương được tăng cường; quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp được bảo đảm; kinh tế - xã hội phát triển, đời sống nhân dân được cải thiện, niềm tin và năng lực cạnh tranh quốc gia được nâng cao.

ƯU TIÊN GỠ NHỮNG QUY ĐỊNH CẢN TRỞ ĐẦU TƯ, SẢN XUẤT, KINH DOANH

Về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng, tiến độ và trách nhiệm, tập trung xử lý những vấn đề cản trở đầu tư, sản xuất, kinh doanh hoặc làm tăng chi phí tuân thủ.

Đối với các văn bản đã xác định rõ nội dung bất cập và có đầy đủ cơ sở, các cơ quan cần chủ động xử lý theo thẩm quyền hoặc tham mưu cấp có thẩm quyền xử lý, không chờ kết quả tổng rà soát cuối cùng.

Kết quả rà soát phải gắn với đổi mới thể chế, hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật và khơi thông nguồn lực phát triển. Đảng ủy Quốc hội được đề nghị phối hợp với Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan liên quan hoàn thành báo cáo kết quả tổng rà soát và giải pháp xử lý tổng thể, trình Ban Chỉ đạo tại Phiên họp thứ hai, dự kiến tháng 12/2026.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ mỗi kiến nghị phải xác định cụ thể quy định bất cập, tác động, nguyên nhân và phương án xử lý, đồng thời đối chiếu với phản ánh của người dân, doanh nghiệp và thực tiễn tư pháp. “Vướng ở quy định thì sửa, yếu ở khâu thực thi thì phải chấn chỉnh”; chú trọng xử lý khoảng trống pháp lý và những chủ trương chưa được thể chế hóa đầy đủ.

Những vấn đề cản trở đầu tư, sản xuất kinh doanh, vận hành bộ máy mới và thực hiện quyền của người dân phải được ưu tiên. Các vướng mắc liên ngành cần xử lý đồng bộ, tránh tình trạng mỗi cơ quan sửa một phần nhưng công việc vẫn ách tắc. Việc đã rõ, đủ căn cứ phải giải quyết theo thẩm quyền, không chờ kết thúc đợt rà soát.

Việc tinh gọn văn bản phải bảo đảm hệ thống pháp luật thống nhất, dễ tiếp cận, giảm chi phí tuân thủ; việc bãi bỏ, thay thế, tích hợp phải đúng quy định chuyển tiếp, không tạo khoảng trống pháp lý.

Đối với Đề án “Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới”, Thường trực Ban Chỉ đạo cơ bản thống nhất cách tiếp cận hoàn thiện hệ thống pháp luật trong tổng thể hệ sinh thái thể chế phát triển.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu xác định rõ mục tiêu đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 với các tiêu chí có thể đo lường.

Đến năm 2030 phải tạo chuyển biến rõ nét trong thực thi pháp luật, sớm khắc phục căn bản tình trạng thực thi pháp luật được xem là khâu yếu; xử lý dứt điểm tình trạng chậm, nợ văn bản quy định chi tiết; đồng thời hoàn thành các nhiệm vụ lớn về định hướng lập pháp và tổng kết Hiến pháp năm 2013.

Đến năm 2045 hướng tới hệ thống pháp luật hiện đại, vận hành trên nền tảng dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo; nền tư pháp dân chủ, liêm chính, chuyên nghiệp.

Thường trực Ban Chỉ đạo cơ bản thống nhất ba đột phá gồm đổi mới tư duy xây dựng và thực thi pháp luật; đột phá về thực thi pháp luật; đột phá về nguồn nhân lực pháp luật.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh pháp luật phải đủ ổn định để người dân, doanh nghiệp yên tâm đầu tư, dự liệu được quyền và nghĩa vụ; đồng thời đủ linh hoạt để đáp ứng yêu cầu phát triển, hội nhập quốc tế, thích ứng với tiến bộ khoa học - công nghệ, mô hình kinh doanh mới và những vấn đề phát sinh trong thực tiễn. Việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm phải dựa trên tiêu chuẩn, dữ liệu, quản lý rủi ro và trách nhiệm giải trình.

KHẮC PHỤC TRIỆT ĐỂ TÌNH TRẠNG CHẬM, NỢ VĂN BẢN

Về tổ chức thi hành pháp luật và xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước xác định đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng nhằm khắc phục khâu yếu, “điểm nghẽn” trong thực thi pháp luật.

Các cơ quan liên quan được yêu cầu hoàn thiện quy định về tổ chức thi hành pháp luật, nghiên cứu tiêu chí đánh giá hiệu quả văn bản sau ban hành; xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật, đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo, hoàn thiện hạ tầng số và dữ liệu phục vụ tổ chức thi hành.

Tổ chức thi hành phải trở thành trách nhiệm xuyên suốt từ xây dựng chính sách đến đánh giá kết quả. Cơ quan quản lý ngành, lĩnh vực, địa bàn và người đứng đầu chịu trách nhiệm chính; cơ quan tư pháp, pháp chế thực hiện vai trò tham mưu, hướng dẫn, theo dõi.

Mỗi chính sách phải xác định rõ người thực hiện, nguồn lực, điều kiện và kết quả cần đạt được; khắc phục triệt để tình trạng chậm, nợ văn bản, quy định chi tiết. Việc giải thích, hướng dẫn áp dụng phải thống nhất, đúng thẩm quyền; phản ánh, kiến nghị phải được trả lời theo thời hạn, theo dõi đến khi giải quyết; không dùng văn bản hành chính để đặt thêm điều kiện, nghĩa vụ.

Văn hóa tuân thủ phải bắt đầu từ sự gương mẫu của cơ quan công quyền, cán bộ, đảng viên; chấn chỉnh tình trạng nhũng nhiễu, tùy tiện, né tránh; bảo vệ người làm đúng, xử lý công bằng vi phạm. Đồng thời, tăng cường hỗ trợ người dân sử dụng pháp luật để bảo vệ mình, hỗ trợ người yếu thế, doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Về sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự năm 2015 và Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Đảng ủy Công an Trung ương lãnh đạo, chỉ đạo Bộ Công an phối hợp với các bộ, ngành hoàn thiện hồ sơ các dự án luật trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ hai.

Việc sửa đổi phải bảo đảm thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng về chính sách hình sự, phòng, chống tội phạm, phòng, chống tham nhũng; bảo vệ quyền con người, quyền công dân; khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Đối với cơ chế xử lý vi phạm hành chính, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh mục tiêu cao nhất là làm cho pháp luật được chấp hành tốt hơn, vi phạm ít đi, đồng thời giữ vững trật tự, kỷ cương và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Theo đó, cần rà soát tổng thể cơ chế xử lý vi phạm hành chính, hoàn thiện hồ sơ dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi); chuyển trọng tâm từ “phát hiện vi phạm để xử phạt” sang “quản lý rủi ro, phòng ngừa vi phạm, hướng dẫn và nâng cao tuân thủ pháp luật”, gắn với chuyển đổi số và quản trị dựa trên dữ liệu.

Về giải quyết tranh chấp dân sự, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu giảm chi phí, rút ngắn thời gian giải quyết tranh chấp, bảo đảm công bằng, khách quan, kịp thời, hiệu quả, phù hợp với yêu cầu cải cách tư pháp, thông lệ quốc tế và điều kiện thực tiễn Việt Nam.

Các cơ quan cần khẩn trương nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Trọng tài thương mại; nghiên cứu xây dựng Luật Hòa giải thương mại; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và quản trị dựa trên dữ liệu trong giải quyết tranh chấp và thi hành án dân sự.

Về tổ chức thực hiện, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu các cơ quan tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm thống nhất và đúng tiến độ. Việc đã rõ, đủ căn cứ phải triển khai ngay; việc còn khác nhau phải có phương án báo cáo cấp có thẩm quyền.

Mỗi nhiệm vụ phải rõ sản phẩm, thời hạn và trách nhiệm; kết quả phải thể hiện ở việc vướng mắc được tháo gỡ, quyền được bảo vệ, nguồn lực được khơi thông và niềm tin của nhân dân đối với hệ thống pháp luật, tư pháp được củng cố.