Tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đề xuất ba định hướng chiến lược nhằm tăng cường hợp tác khu vực, đồng thời đưa ra sáng kiến “Không gian vì phát triển và khả năng chống chịu”, mở rộng hợp tác về dữ liệu không gian và kinh tế vũ trụ.

Theo Chinhphu.vn, sáng 15/11 tại Manila (Philippines), Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cùng lãnh đạo các nước ASEAN và các đối tác tham dự lễ khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các hội nghị cấp cao liên quan.

Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr., Chủ tịch ASEAN năm 2026 và Phu nhân đón Thủ tướng Lê Minh Hưng dự lễ khai mạc.

Hội nghị có chủ đề “Cùng chèo lái tương lai chung”, diễn ra trong bối cảnh ASEAN bước vào năm đầu tiên triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, đồng thời đối mặt với nhiều thách thức từ căng thẳng địa chính trị, bất ổn kinh tế, biến đổi khí hậu và các mối đe dọa xuyên quốc gia.

Phát biểu khai mạc, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr., Chủ tịch ASEAN năm 2026, nhấn mạnh đoàn kết, tin cậy và trách nhiệm chung là nền tảng giúp ASEAN vượt qua thách thức, duy trì hòa bình, ổn định và thúc đẩy phát triển.

Tại lễ khai mạc, các nhà lãnh đạo chứng kiến công bố biểu tượng mới của ASEAN sau khi Timor-Leste chính thức trở thành thành viên thứ 11; nghi thức nộp lưu chiểu Hiệp định khung ASEAN về Kinh tế số (DEFA) và trao Giải thưởng ASEAN 2026.

TỪ HÒA BÌNH, AN NINH ĐẾN NHỮNG KHÔNG GIAN PHÁT TRIỂN MỚI

Phát biểu tại phiên toàn thể, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhận định ASEAN đang đứng trước những cơ hội chiến lược để bứt phá, song cũng đối mặt với nhiều thách thức, đòi hỏi các nước thành viên nâng cao đoàn kết, bản lĩnh và tầm nhìn chiến lược chung. Trên tinh thần đó, Thủ tướng đề xuất ba định hướng chiến lược nhằm tăng cường hợp tác ASEAN.

Thứ nhất, kiến tạo môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển. Thủ tướng nhấn mạnh ASEAN cần tăng cường đối thoại, xây dựng lòng tin, phát huy các nguyên tắc và chuẩn mực ứng xử chung để giải quyết bất đồng.

Thủ tướng đề nghị đẩy mạnh hợp tác quốc phòng, an ninh và pháp luật; triển khai hiệu quả Diễn đàn Cố vấn pháp lý ASEAN về công pháp quốc tế (AFLA), sớm xây dựng Quy tắc điều phối và thông tin về ứng phó với khủng hoảng khẩn cấp của Hội đồng Điều phối ASEAN.

Nhân dịp này, Thủ tướng cảm ơn các nước đã ủng hộ Tuyên bố ASEAN về nâng cao vai trò của cơ quan thực thi pháp luật trong ứng phó và cứu trợ thảm họa khẩn cấp do Việt Nam đề xuất.

Thứ hai, kiến tạo sự phát triển chung năng động, sáng tạo, tự cường. Thủ tướng đề nghị ưu tiên triển khai hiệu quả Hiệp định khung ASEAN về Kinh tế số (DEFA), thu hút đầu tư chất lượng cao và tăng cường tham gia các chuỗi cung ứng khu vực, toàn cầu.

Nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết bảo đảm an ninh kinh tế, nhất là chuỗi cung ứng, năng lượng và lương thực, Thủ tướng khẳng định Việt Nam sẵn sàng đóng góp tích cực vào việc triển khai kết nối Lưới điện ASEAN (APG) và Sáng kiến Năng lượng Manila (MEI).

Thủ tướng đề xuất sáng kiến “Không gian vì phát triển và khả năng chống chịu”, hướng tới ba mục tiêu: chia sẻ, khai thác dữ liệu không gian phục vụ phát triển; nâng cao năng lực bảo đảm không gian an toàn, bền vững; kết nối nghiên cứu, đào tạo, doanh nghiệp và đầu tư để phát triển kinh tế vũ trụ trong khu vực.

Thứ ba, phát huy bản sắc để xây dựng Cộng đồng ASEAN gắn kết bền vững. Thủ tướng đề nghị ASEAN đầu tư phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là kỹ năng số; tạo thuận lợi cho di chuyển lao động trong khu vực và bảo đảm an sinh xã hội.

Thủ tướng hoan nghênh nỗ lực hoàn tất đàm phán Hiệp định thành lập Trung tâm ASEAN về các Tình huống y tế khẩn cấp và dịch bệnh mới nổi (ACPHEED), khẳng định Việt Nam sẽ phối hợp chặt chẽ với Indonesia, Thái Lan và các nước thành viên để sớm đưa Trung tâm vào hoạt động.

Đồng thời, Thủ tướng đề xuất ASEAN đi tiên phong trong triển khai Nghị quyết “Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì sự phát triển bền vững” của Liên hợp quốc, ưu tiên phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo.

THÚC ĐẨY LIÊN KẾT KINH TẾ, NÂNG CAO NĂNG LỰC TỰ CƯỜNG ASEAN

Tại phiên toàn thể, các nhà lãnh đạo đánh giá cao những kết quả hợp tác của ASEAN trong năm 2026, đặc biệt là nỗ lực duy trì hòa bình, ổn định khu vực và thúc đẩy liên kết kinh tế trong bối cảnh tình hình quốc tế diễn biến phức tạp.

Trong lĩnh vực kinh tế, ASEAN đạt những bước tiến quan trọng về tăng cường năng lực tự cường, chủ động ứng phó với các cú sốc bên ngoài. Liên kết thương mại khu vực tiếp tục được thúc đẩy với việc hoàn tất nâng cấp Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA) và ký kết Hiệp định khung ASEAN về Kinh tế số (DEFA).

Các nhà lãnh đạo nhất trí ASEAN cần ưu tiên chuyển hóa các chính sách, mục tiêu thành kết quả cụ thể, có thể đo lường được, nhất là trong triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.

Trước những biến động địa chính trị và kinh tế toàn cầu, ASEAN cần tiếp tục củng cố đoàn kết, giữ vững vai trò trung tâm, đồng thời nâng cao khả năng ứng phó chủ động với các cú sốc thông qua thuận lợi hóa thương mại, khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) hiện có và nghiên cứu khả năng ký kết các FTA mới với những đối tác tiềm năng.

ASEAN đồng thời cần tăng cường ứng phó với các thách thức an ninh xuyên quốc gia, nhất là lừa đảo trực tuyến, buôn bán người và ma túy trái phép.

Các ưu tiên hợp tác còn bao gồm bảo đảm chuỗi cung ứng, an ninh năng lượng, an ninh lương thực và an ninh nguồn nước, gắn với phát triển nông nghiệp bền vững.

Trong quan hệ đối ngoại, các nhà lãnh đạo nhất trí ASEAN cần duy trì cách tiếp cận cân bằng, chủ động với các đối tác, thúc đẩy hợp tác thực chất, cùng có lợi trên cơ sở luật pháp quốc tế và vai trò trung tâm của ASEAN; đồng thời tăng cường tham vấn, đối thoại, xây dựng lòng tin và ngoại giao phòng ngừa vì hòa bình, ổn định khu vực.

Kết thúc phiên họp, các nhà lãnh đạo đã thông qua và ghi nhận 87 văn kiện định hướng hợp tác trên cả ba trụ cột Cộng đồng ASEAN.

Các văn kiện tập trung vào những lĩnh vực quan trọng như quản lý thương mại chiến lược, thúc đẩy tăng trưởng của doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI), tăng cường an ninh nguồn cung dầu, nâng cao năng lực tự cường và khả năng ứng phó với thảm họa khẩn cấp.

Trong đó có sáng kiến do Việt Nam đề xuất về phát huy vai trò của cơ quan thực thi pháp luật ASEAN trong công tác sẵn sàng ứng phó và cứu trợ thảm họa khẩn cấp.