Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Chính phủ ủng hộ mạnh mẽ việc phân cấp, phân quyền cho các đại học quốc gia; đồng thời yêu cầu xây dựng cơ chế đầu tư đặc thù, vượt trội, thúc đẩy đào tạo nhân tài, làm chủ công nghệ chiến lược và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước.

Chiều 13/10, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự và phát biểu tại lễ khai khóa năm 2026 của Đại học Quốc gia TP.HCM, với chủ đề “Đại học Quốc gia TP.HCM với khát vọng tự chủ công nghệ chiến lược bằng nhân tài Việt Nam”.

Phát biểu tại buổi lễ, Thủ tướng nhấn mạnh giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, có vai trò quyết định đối với tương lai dân tộc. Trong đó, giáo dục đại học giữ vai trò nòng cốt trong phát triển nguồn nhân lực trình độ cao, bồi dưỡng nhân tài, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Thủ tướng cho biết Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, xác định nâng cao chất lượng giáo dục đại học là trọng tâm của đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Đáng chú ý, hệ thống phòng thí nghiệm dùng chung đang được triển khai với tổng kinh phí gần 1.900 tỷ đồng; gần 400 nhiệm vụ hợp tác đã được thống nhất triển khai với 9 địa phương cùng nhiều doanh nghiệp, tập đoàn lớn.

TẬP TRUNG NGUỒN LỰC LÀM CHỦ CÔNG NGHỆ CHIẾN LƯỢC

Thủ tướng yêu cầu Đại học Quốc gia TP.HCM đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương thức quản trị, xây dựng môi trường học thuật tôn trọng sáng tạo, lấy hiệu quả đầu ra làm thước đo; hướng tới trở thành hạt nhân đào tạo, nghiên cứu và phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số hàng đầu đất nước theo tinh thần Nghị quyết số 71 và Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị.

Mục tiêu đặt ra là đến năm 2030, Đại học Quốc gia TP.HCM thuộc nhóm 100 cơ sở giáo dục hàng đầu châu Á; đến năm 2045 trở thành hệ thống đại học nghiên cứu hàng đầu châu Á, có ít nhất 4 ngành thuộc nhóm 50 trong các bảng xếp hạng quốc tế uy tín.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Thủ tướng yêu cầu Đại học Quốc gia TP.HCM tập trung đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng đào tạo nhân tài, phát triển nghiên cứu khoa học và làm chủ công nghệ chiến lược, đồng thời tăng cường liên kết với doanh nghiệp để thúc đẩy chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Trước hết, Đại học Quốc gia TP.HCM phải trở thành nơi phát hiện, đào tạo và quy tụ nhân tài hàng đầu đất nước; xây dựng hệ sinh thái kết nối học sinh, sinh viên xuất sắc, nghiên cứu sinh, nhà khoa học trẻ và các chuyên gia hàng đầu, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học cơ bản và công nghệ chiến lược.

Cùng với đó, phát huy vai trò trung tâm trí tuệ, tư vấn và phản biện chính sách, cung cấp luận cứ khoa học phục vụ hoạch định chủ trương, chính sách và các quyết sách phát triển của đất nước, vùng và địa phương.

Thủ tướng yêu cầu nhà trường thực sự trở thành một đại học thống nhất về chiến lược và sức mạnh, thay vì chỉ là phép cộng cơ học các trường thành viên. Đối với những nhiệm vụ lớn của đất nước, cần hình thành các nhóm nghiên cứu liên ngành mạnh, dùng chung nhân lực, phòng thí nghiệm và cơ sở dữ liệu, có người chịu trách nhiệm về sản phẩm cuối cùng.

Đặc biệt, phải kết nối đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo thành một chuỗi thống nhất, tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp vào quá trình đào tạo và nghiên cứu, nhất là các lĩnh vực bán dẫn, lượng tử, hàng không vũ trụ.

Thủ tướng nhấn mạnh không dàn trải nguồn lực, không chỉ dừng ở công bố khoa học mà phải xác định rõ công nghệ cần làm chủ, sản phẩm phải tạo ra, đối tượng sử dụng và thời điểm có kết quả.

Mục tiêu không chỉ là làm chủ công nghệ mà còn hình thành năng lực công nghệ nội sinh, phát triển công nghệ lõi, tạo ra các sản phẩm có khả năng cạnh tranh và mang thương hiệu Việt Nam.

Đồng thời, phát huy vai trò kết nối Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp; hoàn thiện cơ chế thúc đẩy chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực.

XÂY DỰNG CƠ CHẾ ĐẦU TƯ ĐẶC THÙ, PHÂN CẤP MẠNH CHO CÁC ĐẠI HỌC QUỐC GIA

Về cơ chế, chính sách, Thủ tướng đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các bộ, ngành khẩn trương xây dựng đề án triển khai cơ chế đầu tư mạnh và chính sách đặc thù, vượt trội để phát triển đại học tinh hoa theo mô hình đại học nghiên cứu đẳng cấp thế giới, đào tạo nhân tài quốc gia.

Trong đó, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho các đại học quốc gia về mô hình quản trị, tổ chức bộ máy, mở ngành, phương thức đào tạo, sử dụng nhân tài và nguồn lực, gắn với trách nhiệm giải trình, công khai và đánh giá độc lập.

Thủ tướng khẳng định Chính phủ ủng hộ mạnh mẽ việc phân cấp cho các đại học quốc gia để phát triển thành những đại học tinh hoa, đóng góp vào hoạch định chính sách, phát triển công nghệ chiến lược, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng cao và bền vững.

Theo đó, cần phát triển Đại học Quốc gia TP.HCM, Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Bách khoa Hà Nội trở thành các trung tâm của hệ sinh thái nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết số 19 của Trung ương.

Thủ tướng giao Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu cơ chế giao kinh phí trọn gói cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tại các tổ chức khoa học, công nghệ công lập thuộc những đại học trọng điểm.

Đồng thời, hoàn thiện cơ chế, chính sách để kết quả nghiên cứu có thể vượt qua khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến thị trường, tạo điều kiện cho các trường chủ động sử dụng nguồn lực phục vụ nghiên cứu và phát triển.

Đối với TP.HCM và các địa phương vùng Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long, Thủ tướng đề nghị nghiên cứu cơ chế đặt hàng trực tiếp, hỗ trợ đầu tư hạ tầng dùng chung tại Đại học Quốc gia TP.HCM để đào tạo nhân lực chất lượng cao, triển khai các đề tài nghiên cứu, phát triển sản phẩm khoa học, công nghệ đáp ứng nhu cầu thực tiễn.

Qua đó, thúc đẩy Đại học Quốc gia TP.HCM trở thành đô thị đại học hiện đại, điểm đến hấp dẫn đối với sinh viên và các nhà khoa học quốc tế.

Tại lễ khai khóa, Đại học Quốc gia TP.HCM công bố lộ trình phát triển công nghệ chiến lược với mục tiêu đến năm 2030 đạt 100 sáng chế quốc tế, phát triển 10 sản phẩm công nghệ chiến lược, làm chủ 15 công nghệ lõi và hình thành 20 nhóm nghiên cứu mạnh.

Các doanh nghiệp, đối tác cũng trao tài trợ cho hoạt động phát triển nhà trường với tổng trị giá hơn 160 tỷ đồng, trong đó có nguồn lực phục vụ nghiên cứu trí tuệ nhân tạo, đào tạo nhân lực chất lượng cao và phát triển tài năng.

Kết thúc bài phát biểu, Thủ tướng bày tỏ tin tưởng Đại học Quốc gia TP.HCM sẽ tiếp tục phát huy vai trò đầu tàu trong giáo dục đại học, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, góp phần nâng cao năng lực tự chủ công nghệ, sức cạnh tranh quốc gia và phát triển đất nước nhanh, bền vững.