Trong khi Chính phủ, các bộ ngành đang đẩy mạnh phát triển ngành dược liệu để sản xuất cây thuốc và các thực phẩm chức năng phục vụ việc chăm sóc sức khỏe cho người dân thì thực tế vẫn còn rất nhiều vấn đề. Thị trường thực phẩm chức năng của chúng ta hiện nay đang chịu áp lực cạnh tranh lớn từ các sản phẩm ngoại nhập. Điều này đặt ra câu hỏi là có cách làm sáng tạo nào để ngày càng tôn vinh được sự đa dạng phong phú về các nguồn thảo dược của Việt Nam?

Nguồn dược liệu Việt Nam rất đa dạng phong phú

Cần phát huy lợi thế

Trên thị trường Việt Nam hiện nay, người tiêu dùng thực phẩm chức năng vẫn thấy có hai dòng, thứ nhất về thực phẩm nhập ngoại với đầy đủ thông tin về tác dụng thành phần, các thông tin dài về kết quả nghiên cứu, được sản xuất bởi các thương hiệu có tiếng và được bán với giá rất cao. Thứ hai là sản phẩm sản xuất trong nước ( chiếm trên 57% so với tổng số sản phẩm chức năng có mặt trên thị trường), với những thông tin ít minh bạch hơn về thành phần, nhiều công dụng hơn, nhiều diễn giải về các nghiên cứu liên quan, sản xuất bởi những cơ sở chưa tên tuổi và bán với giá thấp hơn. Vì thế, chúng ta đã mất đi thương hiệu, để mua những sản phẩm dược liệu Việt, người tiêu dùng phải trả tiền cao hơn cho cùng mức chất lượng.Từ phản ánh của nhà nghiên cứu khoa học cho thấy chất lượng thuốc hiện tại rất đáng lo ngại. Bắt đầu từ nguồn dược liệu khi trồng phải đảm bảo đất đủ tiêu chuẩn, điều kiện chăm bón phải đảm bảo như thuốc trừ sâu loại nào, bao lâu mới thu hoạch, lúc nào cây thuốc cho hàm lượng các chất tốt nhất. Thứ 2 là sau khi thu hoạch phải phơi sấy ngay để men không bị phân hủy. Trong khi các thầy lang không biết chuyện đó, dẫn tới dược liệu làm thuốc mua về không chữa được bệnh. Bên cạnh đó, việc nhập khẩu nguyên liệu không rõ nguồn gốc, thậm chí là " rác" dược liệu, rất đáng báo động, nhưng cũng có những nguồn dược liệu đảm bảo thì lại có giá rất đắt, đó là thách thức của chúng ta. Theo những chuyên gia nghiên cứu dược liệu, đây là vấn đề thuộc quản lý nhà nước. Để tôn vinh dược liệu Việt trong nước và quốc tế, chúng ta không phải có một ý tưởng nào đó sáng tạo mà cần phải có những chính sách mang tính hệ thống, đồng bộ giữa cách ngành, cơ quan và địa phương. Trước tiên chúng ta phải áp dụng chính sách có liên quan đến tích tụ đất nông nghiệp và chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang dược liệu, ưu đãi cho đầu tư nông nghiệp, tín dụng và bảo hiểm nông nghiệp đảm bảo tài sản của đất nông nghiệp.

Và những điểm sáng...

Với thực tiễn trong quản lý nhà nước, chúng ta đã có những thành công như công ty Dược phẩm Bình Minh, Dược khoa của trường đại học Dược Hà Nội, quy hoạch tổng thể phát triển dược liệu của tỉnh Hà Giang... Một loạt kết quả của chế độ chính sách sẽ điều chỉnh toàn bộ lại hoạt động của sản xuất và nuôi trồng chế biến dược liệu, làm sao để không khủng hoảng thừa thiếu, một ranh giới rất mong manh đặc thù của ngành dược liệu.Như trước đây, chúng ta có vùng trồng hàng trăm tấn tinh dầu, lúc đó đã thành lập tổ nghiên cứu tinh dầu của Chính phủ. Sự phân công giữa bộ ngành và chính quyền địa phương rất rõ ràng nhưng khi thực hiện còn rất nhiều bất cập. Việc phối hợp đồng bộ trên cơ sở thực tiễn rất quan trọng. Vì việc nuôi trồng không chỉ có ngành y tế mà cần có nông nghiệp, công việc chế biến không chỉ có nông nghiệp mà cần có y tế, sản phẩm tạo ra cần Bộ Công thương lưu hành và đặc biệt, đặc thù dược liệu với y tế là việc khám chữa bệnh phải thanh toán qua qua bảo hiểm y tế. Nhà nước cần có dịch vụ kiểm tra dược liệu, hệ thống các phòng thí nghiệm cung cấp cho thương vụ mua dược liệu.Trong quá trình chuyển đổi nền kinh tế thị trường, có rất nhiều doanh nghiệp vươn lên làm chủ, tạo ra sản phẩm nâng cao sức khỏe người dân và tạo việc làm. Như Đông trùng hạ thảo là một điển hình, các sản phẩm của họ được các cơ quan đầu ngành đánh giá cao. Với lợi thế có vùng trồng nguyên liệu, họ mời những giáo sư đầu ngành đồng hành cùng doanh nghiệp và họ có sản phẩm tốt trên thị trường. Có thể nói, đấy là hình mẫu để nhân lên phát triển.