Toyota là nhà sản xuất ô tô lớn nhất thế giới, và cũng là hãng xe dự kiến sẽ chịu thiệt hại nhiều nhất trong năm nay do cuộc chiến thương mại của Tổng thống Mỹ Donald Trump...

Theo hãng tin Bloomberg, thuế quan 25% mà ông Trump áp lên ô tô và linh kiện ô tô nhập khẩu đã khiến hãng xe Mỹ General Motors (GM) cắt giảm tới 5 tỷ USD trong dự báo lợi nhuận cả năm nay. Hãng Ford, một “ông lớn” ô tô khác của Mỹ, dự báo lợi nhuận cả năm giảm 1,5 tỷ USD vì thuế quan.

Trong khi đó, Toyota dự báo lợi nhuận giảm 1,2 tỷ USD chỉ trong vòng 2 tháng. Tuy hãng xe Nhật này chưa đưa ra con số thiệt hại lợi nhuận dự báo cả năm, hãng dự kiến lợi nhuận hoạt động trong năm tài khóa 2025 chỉ đạt 3,8 nghìn tỷ yên, tương đương 26,1 tỷ USD, thấp hơn nhiều so với con số dự báo 4,7 nghìn tỷ yên mà các nhà phân tích đưa ra.

Toyota đã tăng sản lượng xe sản xuất tại Mỹ tới mức chiếm hơn một nửa doanh số bán xe của hãng tại thị trường Mỹ. Tuy nhiên, hãng vẫn phụ thuộc vào việc nhập khẩu linh kiện và một số mẫu xe cho thị trường Mỹ, với lượng tương đương khoảng 1,2 triệu xe mỗi năm. Nhà Trắng đã để ý đến việc này và ông Trump đã nhắc đến tên Toyota khi công bố kế hoạch thuế quan đối ứng hôm 2/4, phàn nàn về “1 triệu chiếc ô tô sản xuất ở nước ngoài” mà Toyota bán ở Mỹ mỗi năm.

Mức dự kiến thiệt hại lớn do thuế quan phản ánh quyết định của Toyota giữ nguyên giá niêm yết bán xe tại các đại lý và sản lượng xe tại 11 nhà máy của hãng ở nước này trong lúc cuộc đàm phán thương mại Mỹ - Nhật đang được tiến hành. Đến nay, các nhà đàm phán cấp cao Mỹ và Nhật Bản đã có 3 cuộc gặp kể từ khi ông Trump công bố thuế đối ứng, nhưng hiện chưa rõ tới khi nào hai bên có thể đạt thỏa thuận.

“Khi nói về thuế quan, các chi tiết còn rất khó đoán định. Rất khó để có các biện pháp ứng phó hay giảm bớt ảnh hưởng”, CEO Koji Sato của Toyota nói vào tuần trước.

Phát biểu hôm 30/4, ông Ryosei Akazawa - nhà đàm phán thương mại cấp cao nhất của Nhật Bản nói rằng một hãng xe Nhật Bản đang chịu thiệt hại khoảng 1 triệu USD mỗi giờ đồng hồ vì thuế quan, nhưng không nói rõ đó là hãng xe nào. Con số này không chênh lệch nhiều so với khoản lỗ 1,2 tỷ USD mà Toyota đang ước tính nếu chia cho 730 giờ mỗi tháng.

Ông Akazawa bày tỏ hy vọng Nhật Bản sẽ đạt được thỏa thuận thương mại với Mỹ vào tháng 6, với vòng đàm phán tiếp theo có thể diễn ra vào cuối tháng 5.

Hầu hết ô tô nhập khẩu vào Mỹ đều chịu mức thuế quan 25% kể từ ngày 3/4, còn hầu hết linh kiện ô tô sẽ bị áp mức thuế đó từ ngày 3/5. Có một số sắc lệnh của ông Trump nhằm ngăn việc áp thuế quan chồng chéo, nhưng xét tới việc Mỹ là thị trường lớn nhất đối với cả 5 hãng xe lớn nhất của Nhật Bản, ngay cả khi thuế quan tăng nhẹ cũng đã đủ có ảnh hưởng lớn đến kết quả kinh doanh của họ.

Hôm 8/5, Anh đạt thỏa thuận thương mại với Mỹ. Tuy nhiên, Mỹ có thặng dư thương mại hàng hóa 11,9 tỷ USD với Anh vào năm ngoái, mà lại có thâm hụt thương mại hàng hóa 68,5 tỷ USD với Nhật Bản. Thực tế này khiến Nhật khó đạt thỏa thuận với Mỹ hơn nếu không có sự nhượng bộ quan trọng nào.

“Nhật Bản gặp trở ngại lớn để được Mỹ giảm thuế quan ô tô, mà ngành công nghiệp ô tô quá quan trọng đối với Nhật Bản để nước này có thể thuận theo tất cả các yêu cầu của Mỹ”, chiến lược gia Hiroshi Namioka của công ty T&D Asset Management Co. nhận định với Bloomberg.

Một số hãng xe Nhật đã phản ứng với môi trường thương mại khắc nghiệt hơn bằng cách thay đổi dấu ấn sản xuất toàn cầu. Hãng Nissan đã dừng nhập xe SUV sản xuất tại Mexico vào Mỹ, trong khi hãng Honda dịch chuyển sản xuất dòng xe Civid hybrid từ Nhật Bản sang Mỹ. Do thuế quan trả đũa Mỹ của Canada, hãng Mazda đã dừng xuất khẩu từ Mỹ sang Canada một mẫu xe sản xuất tại một nhà máy liên doanh giữa hãng với Toyota ở bang Alabama.

Toyota đã đầu tư nhiều vào sản xuất tại Mỹ, bao gồm chi 13,9 tỷ USD để xây dựng một nhà máy pin mới ở North Carolina. Tuy nhiên, hãng này vẫn cam kết duy trì hoạt động sản xuất quy mô lớn trong nước. Chủ tịch Tokyo, ông Akio Toyoda, liên tục nhắc lại cam kết duy trì sản lượng trong nước ít nhất 3 triệu xe mỗi năm. Trong năm ngoái, Toyota sản xuất 3,1 triệu xe trong nước, chiếm khoảng 1/3 tổng sản lượng toàn cầu của hãng.

Toyota bán được 10,8 triệu xe trên toàn cầu trong năm ngoái, gần 1/4 số này là doanh số tại thị trường Mỹ. Trong số xe mà Toyota bán được tại Mỹ, có khoảng một nửa được sản xuất tại chỗ, 30% nhập khẩu từ Canada và Mexico, cùng khoảng 281.000 xe nhập khẩu từ Nhật Bản.

Thị phần lớn tại Mỹ đặt Toyota vào vị trí bị chính quyền Trump 2.0 đặc biệt để ý, và cũng đồng nghĩa rằng vận may của hãng sẽ tùy thuộc nhiều vào kết quả đàm phán thương mại Mỹ - Nhật. Khi bị ông Trump chỉ trích, Toyota không phản ứng ra mặt mà chỉ đưa ra tuyên bố thông qua một người phát ngôn rằng từ năm 2020 đến nay, hãng đã cam kết đầu tư khoảng 21 tỷ USD vào Mỹ. Con số này lớn gần gấp đôi mức cao kết mà hãng đưa ra trong nhiệm kỳ trước của ông Trump. Hãng cũng nói đã tăng số lượng việc làm sản xuất trực tiếp tại Mỹ lên 31.000 công nhân, từ 25.000 công nhân và năm 2016.

Một vấn đề của Toyota hiện nay là hãng không có được sự linh hoạt tại các cơ sở sản xuất tại Mỹ - điều khiến hãng khó dịch chuyển sản xuất từ các nước khác tới Mỹ. Nhà máy Toyota ở Georgetown, Kentucky - nhà máy lâu năm nhất và lớn nhất của hãng ở Mỹ - không còn dư công suất để sản xuất thêm mẫu xe mới vì đã chạy hết công suất từ cuối tháng 4.