“Xanh hoá” ở các địa phương chưa đồng đều

Vũ Khuê

14/05/2024, 07:36

Chỉ số Xanh cấp tỉnh 2023 (PGI) cho thấy, bức tranh “xanh hoá” ở 63 tỉnh, thành Việt Nam được triển khai chưa đồng đều, nơi sáng – nơi tối, nơi cấp thiết- nơi chậm chạp…

Nhà máy Jakob nằm cách trung tâm TP HCM 50 km - một công trình xanh được thiết kế vừa tiết kiệm đất, vừa thân thiện với môi trường...

Chỉ số Xanh cấp tỉnh 2023 (PGI) vừa được Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố cùng với Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2023.

Đây là năm thứ 2 PGI được công bố, dựa trên 4 chỉ số thành phần gồm: Giảm thiểu ô nhiễm môi trường và thiên tai; đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường; thúc đẩy thực hành xanh; chính sách khuyến khích và dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp trong bảo vệ môi trường.

Theo đó, Quảng Ninh dẫn đầu bảng xếp hạng, tiếp theo là Đà Nẵng, Đồng Nai, Hưng Yên và Thành phố Hồ Chí Minh.

Với chỉ số “giảm thiểu ô nhiễm môi trường và thiên tai”, nghiên cứu cho thấy, hơn một nửa số doanh nghiệp trên toàn quốc (56,5%) đánh giá chất lượng môi trường tại địa phương là tốt hoặc rất tốt, nhưng tỷ lệ này xét theo vùng lại có sự khác biệt đáng kể.

Tại Hà Nội chỉ có khoảng 21,8% doanh nghiệp có đánh giá tích cực về môi trường địa phương so với 82% doanh nghiệp có đánh giá tương tự tại tỉnh miền núi phía Bắc Bắc Kạn.

Tỷ lệ trung bình doanh nghiệp cả nước cho biết mức độ ô nhiễm tại địa phương là “không ô nhiễm” hoặc “hơi ô nhiễm” là 29% doanh nghiệp; điểm số trong chỉ tiêu này dao động từ thấp là 17% đến cao là 42%.Có 62% số doanh nghiệp trên cả nước đồng ý với nhận định doanh nghiệp là nguồn gây ô nhiễm môi trường phổ biến tại địa phương.

Đáng chú ý là gần 84% doanh nghiệp tham gia khảo sát tại Vĩnh Long đồng ý với nhận định trên. “Tỷ lệ doanh nghiệp phản ánh hiện tượng tiêu cực này càng cao có nghĩa là chất lượng quản trị môi trường của địa phương hạn chế hơn”, báo cáo nhận định.

Đo chỉ số “đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường” thấy, gần 73% doanh nghiệp đồng ý với nhận định “chính quyền địa phương có giải pháp hiệu quả để phòng ngừa tình trạng ô nhiễm môi trường”. 71% doanh nghiệp nhận định “sự cố ô nhiễm môi trường được chính quyền địa phương khắc phục nhanh chóng”.

Bên cạnh đó, 74% doanh nghiệp trên toàn quốc tin tưởng chính quyền địa phương nghiêm túc xử phạt các vụ việc vi phạm. Vĩnh Long đứng đầu trong chiều cạnh này với 92% doanh nghiệp đồng ý với nhận định “chính quyền địa phương nghiêm túc xử phạt doanh nghiệp gây ô nhiễm”.

Ở chiều ngược lại, khoảng 60% doanh nghiệp tại Bắc Ninh có đánh giá không mấy tích cực trong chỉ tiêu này, mức thấp hơn nhiều so với trung vị toàn quốc.

Tuy nhiên, trong xử lý doanh nghiệp gây ô nhiễm, trung bình chỉ có 2,4% doanh nghiệp phản hồi họ biết doanh nghiệp gây ô nhiễm đã bị xác định vi phạm quy định môi trường và bị xử phạt. Phú Yên là tỉnh có tỷ lệ doanh nghiệp bị xử phạt thấp nhất - gần 0%, song tại Kon Tum, tỷ lệ này lên tới 12,5% doanh nghiệp.

Hơn nữa, 46% doanh nghiệp cho biết đã tiếp cán bộ thanh, kiểm tra môi trường một lần trong năm vừa qua. Trung bình cả nước, chỉ có 22% số doanh nghiệp cho biết đã chi trả chi phí không chính thức cho cán bộ thanh tra, kiểm tra. Song lại có sự vênh khá lớn giữa điểm số của một số địa phương. Tại Trà Vinh không có doanh nghiệp nào phản ánh có trả chi phí không chính thức khi tiếp đón cán bộ thanh, kiểm tra môi trường, trong khi hơn 3/4 doanh nghiệp tại Ninh Thuận cho biết có chi trả chi phí này.

Chỉ 17,4% doanh nghiệp tại Quảng Ngãi đánh giá việc kiểm tra của cơ quan môi trường là công bằng trong khi tỷ lệ này ở Kon Tum là 51,5%. Chưa tới 30% doanh nghiệp cả nước đồng tình với câu hỏi “việc thanh, kiểm tra của cơ quan môi trường là công bằng với doanh nghiệp”.

Còn với chỉ số “thúc đẩy thực hành xanh” thông qua việc cơ quan nhà nước tại các địa phương ưu tiên mua hàng hoá, dịch vụ từ các doanh nghiệp đang thực hành “xanh”, tính trung bình, 70% doanh nghiệp đồng ý với câu hỏi này, nhưng có sự khác biệt tương đối giữa phản hồi doanh nghiệp ở các địa phương khác nhau. Tỷ lệ doanh nghiệp đồng ý với nhận định này tại Bắc Giang tương đối thấp (53%) song tỷ lệ này tại Thừa Thiên Huế lên tới 89%.

Khảo sát cũng cho thấy, để thúc đẩy xanh, “cơ quan nhà nước tại một số tỉnh sẵn sàng chấp nhận giá cao hơn khi mua hàng hóa hoặc dịch vụ từ các doanh nghiệp đang thực hành sản xuất xanh” nhưng phản hồi doanh nghiệp ở các tỉnh có sự khác nhau.

Mức độ đồng ý là thấp nhất ở tỉnh Bắc Giang, chưa đến 1/2 doanh nghiệp (47,5%) chọn đồng ý. Tỷ lệ cao nhất là ở Lào Cai, với 83,9% doanh nghiệp tại tỉnh cho rằng các cơ quan nhà nước của tỉnh sẵn sàng trả giá cao hơn cho hàng hóa, dịch vụ “xanh”.

Đáng chú ý, mức chi ngân sách trung bình toàn quốc cho bảo vệ môi trường là 0,7% cho thấy công tác bảo vệ môi trường tại các địa phương chưa được ưu tiên, so với mức chi ngân sách 5% cho y tế. Đà Nẵng là tỉnh có tỷ lệ chi ngân sách nhiều nhất cho bảo vệ môi trường, 4,1% song đây chỉ là ngoại lệ. Tỉnh trung vị là Quảng Ngãi chỉ dành 0,2% tổng ngân sách cho công tác bảo vệ môi trường.

“Chính sách khuyến khích và dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp trong bảo vệ môi trường” vẫn chưa phổ biến. Đo lường của PGI cho thấy, trung bình 33% số doanh nghiệp đã triển khai thực thành xanh được ưu đãi thuế, giãn thuế hoặc giảm thuế. Tại Điện Biên, tỷ lệ này đặc biệt cao, với 56% trong tổng số 66 doanh nghiệp tại địa phương đã triển khai một số hoạt động nâng cấp cho biết đã được hưởng ưu đãi thuế.

Ở chiều ngược lại, tại Nam Định, chỉ có 14% trong tổng số 57 doanh nghiệp đã thực hiện nâng cấp được hưởng ưu đãi thuế.

Điểm đáng lưu ý, có 14% doanh nghiệp trên toàn quốc đã không thực hiện nâng cấp vì lý do thiếu nguồn lực. Con số này đặc biệt cao ở một số địa phương, ví dụ, tại Bình Định, khoảng 40% số doanh nghiệp được khảo sát cho biết đã không đầu tư cho quy trình vận hành xanh do hạn chế về nguồn lực.

Ngoài ra, tỷ lệ trung bình số doanh nghiệp trên cả nước đã được tiếp cận dịch vụ tư vấn và dịch vụ đào tạo để cải thiện công tác môi trường lần lượt là 38% và 36%. Tỷ lệ này ở Điện Biên là khá cao, 61%. Đắk Nông cũng là một điểm sáng khi có tới 60% doanh nghiệp tại tỉnh cho biết đã được hưởng lợi từ các dịch vụ tư vấn và đào tạo do tỉnh cung cấp. Doanh nghiệp ở An Giang cho biết thụ hưởng hai dịch vụ trên ở mức tương đối thấp, lần lượt với tỷ lệ là 17% và 15%.

Theo GS. TS. Edmund J. Malesky, Giám đốc nghiên cứu Dự án Sáng kiến PGI, xanh hoá nền kinh tế là nội dung mới, vì thế việc thúc đẩy phát triển các ngành, lĩnh vực thân thiện với môi trường tại mỗi tỉnh là một lộ trình mới bắt đầu. Các tỉnh, thành của Việt Nam vẫn còn nhiều việc phải làm và cần hỗ trợ để chuyển đổi sang nền kinh tế xanh.

Hiện các địa phương của Việt Nam đang nỗ lực giảm thiểu ô nhiễm môi trường nhưng với tính dịch chuyển đặc thù nên tỉnh, thành này vẫn có thể chịu tác động từ ô nhiễm môi trường của các địa phương lân cận. Bởi vậy, rất cần có sự lan toả và hợp tác giữa các địa phương trong chuyển đổi xanh.

Bên cạnh nguồn tại bên ngoài trong hỗ trợ về tài chính, kỹ thuật cho chính quyền cấp tỉnh chuyển đổi xanh, theo GS. TS Edmund J. Malesky, cần có động lực, cơ chế khuyến khích dựa trên thị trường để doanh nghiệp thay đổi mô hình sản xuất kinh doanh.

TP.HCM nằm trong top 5 địa phương dẫn đầu cả nước về Chỉ số Xanh cấp tỉnh 2023

15:23, 10/05/2024

“Cuộc đua” cải thiện môi trường kinh doanh đã diễn ra ở tất cả các tỉnh, thành

15:55, 09/05/2024

Quảng Ninh tiếp tục giữ vững vị trí “quán quân” PCI

15:10, 13/04/2023

Đọc thêm

Giá nông sản tháng 5/2026: Biến động mạnh, vật tư đầu vào tăng

Tháng 5/2026, thị trường nông sản thế giới và trong nước có nhiều biến động, giá vật tư đầu vào tiếp tục tăng. Dù đối mặt nhiều bất định quốc tế, song nhu cầu tiêu thụ tại các thị trường lớn vẫn là động lực quan trọng thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu nông sản Việt Nam trong những tháng tới...

Gia hạn biện pháp phòng vệ thương mại đối với đường mía Thái Lan thêm 5 năm

Sau 5 năm áp dụng các biện pháp chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với đường mía Thái Lan, ngành mía đường trong nước đã phục hồi trở lại. Để bảo vệ kết quả này, Bộ Công Thương tiếp tục ban hành Quyết định số 1309/QĐ-BCT gia hạn các biện pháp phòng vệ thương mại thêm 5 năm, kéo dài thời gian áp dụng đến hết ngày 15/6/2031…

El Nino và cạnh tranh thị trường tác động mạnh đến giá gạo xuất khẩu

Philippines và Trung Quốc hiện là hai thị trường tiêu thụ gạo lớn nhất của Việt Nam, nhưng các cơ chế quản lý nhập khẩu chặt chẽ đang khiến doanh nghiệp trong nước gặp nhiều khó khăn. Những biến động trong chính sách nhập khẩu, đặc biệt từ Philippines, không chỉ gây áp lực lên hoạt động xuất khẩu mà còn tác động trực tiếp đến giá lúa gạo và thu nhập của người nông dân...

Hà Tĩnh đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu đạt 4 tỷ USD vào năm 2030

Với mục tiêu đưa kim ngạch xuất khẩu đạt 4 tỷ USD vào năm 2030, Hà Tĩnh đang triển khai chiến lược xúc tiến thương mại theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, đẩy mạnh chuyển đổi số, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị thương hiệu cho các sản phẩm chủ lực của địa phương...

VCCI: Luật Định danh và xác thực điện tử cần hài hòa giữa mục tiêu quản lý và chi phí tuân thủ của doanh nghiệp

Dù đánh giá cao tầm quan trọng của việc luật hóa hạ tầng nền tảng cho kinh tế số, song VCCI cho rằng ban soạn thảo cần cân nhắc kỹ lưỡng phạm vi điều chỉnh, làm rõ ranh giới tham gia của khu vực tư nhân, đồng thời giảm thiểu gánh nặng chi phí tuân thủ nhằm duy trì môi trường cạnh tranh bình đẳng...

Đảng Cộng sản Việt Nam - Đại hội XIV

Với phương châm Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để chúng ta vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng ta tròn 100 năm thành lập (1930 - 2030); hiện thực hoá tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945 - 2045).

Bài viết mới nhất

Tổng kết công tác chuẩn bị và tổ chức Đại hội XIV: Khẳng định dấu ấn đổi mới, bài bản và trách nhiệm

Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031

Tổng số đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI trong cả nước là 182. Số đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử của các tỉnh, thành phố được ấn định...

Bài viết mới nhất

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc chuẩn bị Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội Khóa XVI

Giá vàng trong nước và thế giới

VnEconomy cập nhật giá vàng trong nước & thế giới hôm nay: SJC, 9999, giá vàng USD/oz, biến động giá vàng tăng, giảm - phân tích, dự báo & dữ liệu lịch sử.

Bài viết mới nhất

Chênh lệch giá mua, bán vàng nhẫn cao đột biến tới 5,5 triệu đồng/lượng

VnEconomy Interactive

Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên VnEconomy.

Bài viết mới nhất

[Interactive]: Toàn cảnh kinh tế Việt Nam tháng 5/2026

Trợ lý thông tin kinh tế Askonomy - Asko Platform

Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là generative AI, phát triển mạnh mẽ, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã tiên phong ứng dụng công nghê để mang đến trải nghiệm thông tin đột phá với chatbot AI Askonomy...