Khoảnh khắc ấy là sự hội tụ, là điểm đến của một hành trình dài ba thập kỷ. Đó là hành trình từ góc sân nhỏ bé của một cô bé phố cổ Hà Nội đến bầu trời mênh mông của một anh hùng lao động gặp nhau, hòa làm một, tạo nên một bản trường ca về sự kiến tạo và phụng sự.

Hành trình nào cũng bắt đầu từ một điểm nhỏ bé. Góc sân trong cuộc đời Anh hùng Lao động - Tiến sĩ Nguyễn Thị Phương Thảo là một vũ trụ tinh thần thu nhỏ, được kiến tạo nên từ những trang sách, những câu chuyện gia đình và bầu không khí tri thức của thuở ấu thơ.

Đó là Hà Nội của thời bao cấp những năm 80 (thế kỷ 20), với những con phố nhỏ quanh Hồ Gươm êm đềm. Nhưng chính trong khung cảnh một nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung còn nhiều khó khăn ấy, những giá trị tinh thần, văn hóa lại được nâng niu một cách đặc biệt.

Bà Thảo lớn lên trong một gia đình mà văn hóa và tri thức như là không khí để thở. Ông bà nội của bà Thảo vốn là doanh nhân kháng chiến. Bà nội, dòng dõi quan võ nền nã; bà ngoại, một nữ thương gia quyết đoán. Người cha, một trí thức tham gia kháng chiến, người đã truyền cho bà Thảo tinh thần cầm kỳ thi họa và cốt cách thanh lịch, sâu sắc của người Tràng An.

Bà Thảo hoài niệm về một tuổi thơ bình yên: “Tôi có tuổi thơ êm đềm, xung quanh hồ Hoàn Kiếm, xung quanh phố cổ”. Trong căn nhà nhỏ ấy, những cuốn sách là cửa sổ mở ra thế giới. Những trang sách về kinh tế, lịch sử được đọc dưới ánh đèn dầu đã trở thành những viên gạch đầu tiên xây nên một thế giới quan khác biệt, nơi những quy luật thị trường vận hành, nơi những ý tưởng có thể biến thành hiện thực.

Khát vọng vươn xa, chinh phục những chân trời tri thức đã được ươm mầm từ chính những giờ phút tĩnh lặng ấy, giữa sự giao thoa của ba thế hệ. Bà tâm sự: “Có lẽ tôi bị ảnh hưởng bởi tổng hợp những hình bóng của những phụ nữ ở đâu đó, trên thế giới, ở đất nước mình, ở quanh cuộc sống của mình”. Dường như đó chính là nền tảng tạo nên một Nguyễn Thị Phương Thảo đa chiều: vừa mang sự nền nã, trầm tĩnh của truyền thống, vừa có sự quyết đoán, mạnh mẽ của một nhà kinh doanh; vừa trân trọng những giá trị cội nguồn, vừa khao khát đổi mới và hội nhập.

Cô gái 17 tuổi Nguyễn Thị Phương Thảo được tuyển chọn đi du học tại Liên Xô năm 1987. Bà bắt đầu hành trình du học tại Học viện Kinh tế Quốc dân Plekhanov danh tiếng. Giữa môi trường học thuật hàn lâm và những biến động lớn của nền kinh tế thế giới lúc bấy giờ, cô sinh viên trẻ đã dành trọn tâm trí để quan sát và phân tích sự vận hành của các mô hình kinh tế. Thay vì chỉ dừng lại ở sách vở, bà luôn trăn trở về cách áp dụng các quy luật thị trường vào thực tiễn để thúc đẩy sự phát triển của đất nước. Chính những trải nghiệm tại giảng đường quốc tế đã rèn luyện cho bà tư duy hệ thống và khả năng nhìn nhận vấn đề từ nhiều chiều.

Bà chọn một con đường khác biệt so với nhiều du học sinh thời đó: “Tôi không tham gia nhiều các hoạt động người Việt Nam hay làm, không buôn bán ở các khu chợ mà chủ yếu tìm cơ hội hợp tác với các tập đoàn xuất nhập khẩu phía bên Đông Âu”. Mỗi chuyến hàng, mỗi hợp đồng là một bài học quý giá về thị trường, về nghệ thuật đàm phán, về quản trị rủi ro và tài chính.

Năm 21 tuổi, bà đã trở thành triệu phú USD. Thành công sớm về tài chính ấy không khiến bà dừng lại, ngược lại, nó thúc đẩy bà tiếp tục học lên tiến sĩ, với một khát khao tri thức mãnh liệt. Bà hiểu rõ rằng hành trang vững chắc nhất để kiến thiết quê hương cần vốn liếng và cả một nền tảng tư duy hệ thống và thực tiễn.

Bằng sự am hiểu sâu sắc về kinh tế quốc tế và uy tín được xây dựng trong quá trình học tập, nghiên cứu, bà đã có những đóng góp âm thầm nhưng quan trọng trong việc hỗ trợ các hoạt động kết nối kinh tế giữa Việt Nam và thế giới. Những nỗ lực này không chỉ giúp nâng cao vị thế của Việt Nam trên thị trường vốn quốc tế, mà còn thể hiện trách nhiệm của một người trí thức luôn hướng về Tổ quốc. Đó chính là sự nối dài của tinh thần hiếu học và lòng yêu nước được nuôi dưỡng từ "góc sân phố cổ" năm nào.

Trở về Việt Nam đầu những năm 2000 với hành trang là vốn liếng, kinh nghiệm và một tầm nhìn toàn cầu, bà Thảo nhìn lên bầu trời hàng không trong nước và thấy một khoảng trời rộng lớn nhưng còn nhiều rào cản, nhiều khoảng cách.

Khi ấy, máy bay vẫn là một thứ xa xỉ, xa lạ với đại đa số người dân, một phương tiện chỉ dành cho giới công chức, doanh nhân hoặc người nước ngoài. Ý tưởng thành lập một hãng bay giá rẻ nảy sinh từ một sự thấu cảm sâu sắc, được khơi nguồn từ một câu chuyện cảm động mà bà không bao giờ quên.

“Tôi nhớ có một năm, dịp Tết, anh chị em lãnh đạo đi thăm các gia đình truyền thống ở miền núi phía bắc. Khi đến thăm một bà mẹ, bà ấy hỏi bao nhiêu tấn thóc thì có một vé máy bay và bà muốn đặt chân lên máy bay một lần”, bà kể.

Câu hỏi giản dị mà ám ảnh ấy đã trở thành sứ mệnh, nó đánh thức trong bà khát vọng lớn lao: mang bầu trời, mang tự do di chuyển, mang cơ hội đến với mọi người, bất kể họ là ai, ở đâu. Bà quyết định thực hiện một cuộc cách mạng thực sự: không phải cạnh tranh trong một thị trường sẵn có, mà là tạo ra một thị trường mới hoàn toàn, thị trường hàng không đại chúng.

Bà chia sẻ một cách rõ ràng về triết lý đó: “Trước khi Vietjet tham gia thị trường, chỉ 1% dân số được tiếp cận với phương tiện được cho là xa xỉ và chỉ dành cho người giàu. Chúng tôi đã có quyết định rất khác thường là hướng tới những đối tượng chưa đi máy bay bao giờ, thậm chí chưa biết chữ và chưa bao giờ bước chân ra khỏi làng quê của mình”.

Quyết định “rất khác thường” ấy chính là xương sống của mọi thứ. Nó phản ánh triết lý kinh doanh xuyên suốt của bà: tìm kiếm và phục vụ những nhu cầu chưa được đáp ứng, những ước mơ chưa được chạm tới.

Khi được hỏi về lựa chọn con đường tiên phong đầy thách thức này, bà trả lời với sự bình thản xuất phát từ nhận thức sâu sắc: “Đó cũng là tinh thần của người lãnh đạo mà tôi vẫn nuôi dưỡng từ nhỏ. Tôi nghĩ xã hội và cộng đồng luôn cần người tiên phong. Nếu không có những người như vậy thì cũng khó mang đến những sự thay đổi mang tính cách mạng”.

Vietjet ra đời năm 2007 và chính thức cất cánh năm 2011 đã mang đến một mô hình kinh doanh mới, một triết lý phát triển mới: hàng không phải là hạ tầng phát triển, là cầu nối bình đẳng, là công cụ rút ngắn khoảng cách địa lý và kinh tế trong xã hội.

Bà khẳng định: “Với chúng tôi, hàng không không chỉ là phương tiện di chuyển, mà là hạ tầng phát triển, là chiếc cầu kết nối giấc mơ, tri thức và cơ hội”. Tầm nhìn ấy vượt xa phạm vi một doanh nghiệp, hướng đến vai trò của cả một ngành công nghiệp trong sự phát triển của đất nước: “Doanh nghiệp hãy mơ lớn, hãy biến Việt Nam thành trung tâm động lực phát triển hàng không của khu vực và thế giới”.

Hành trình hiện thực hóa triết lý đó chưa bao giờ là dễ dàng. Bà và đội ngũ phải đối mặt với vô vàn chông gai, từ các rào cản pháp lý, sự hoài nghi của thị trường, cho đến những thách thức vận hành để vừa giảm giá vé, vừa đảm bảo an toàn tuyệt đối, giá trị cốt lõi không thể thỏa hiệp.

Bà kiên trì xây dựng niềm tin, tạo dựng một hệ thống vận hành tối ưu và hiện đại. Sự kiên trì ấy đã được thế giới công nhận bằng điểm số an toàn cao nhất 7/7 sao từ tổ chức đánh giá uy tín AirlineRatings. Sự kiên trì cũng được thị trường đền đáp xứng đáng. Đến năm 2023, Vietjet đã chở hàng trăm triệu lượt khách, sở hữu đội bay hiện đại và kết nối hàng trăm điểm đến trong và ngoài nước.

Hơn cả những con số ấn tượng là hàng triệu câu chuyện cảm động về những chuyến bay, về những cơ hội việc làm, kinh doanh mới được mở ra, về những cuộc đoàn tụ gia đình. Bà đã biến bầu trời từ một khái niệm xa vời, cao sang thành một phần đời sống thường nhật, một biểu tượng của sự năng động, tự tin và khát vọng vươn lên của cả một dân tộc.

Phẩm chất của một người dẫn đường, một Anh hùng thực thụ, thường tỏa sáng rực rỡ nhất trong những cơn bão khủng hoảng. Danh hiệu Anh hùng Lao động của Tiến sĩ Nguyễn Thị Phương Thảo được khắc sâu bằng cách bà đứng vững và hành động như một trụ cột vững chắc, một công dân có trách nhiệm trong những thời điểm then chốt của đất nước.

Năm 2021, khi Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) gặp sự cố nghẽn lệnh kéo dài, đe dọa nghiêm trọng đến sự ổn định của thị trường vốn non trẻ và làm xói mòn niềm tin của hàng triệu nhà đầu tư, bà không đứng ngoài quan sát.

Với tư cách là một chuyên gia am hiểu công nghệ và hệ thống, bà đã chủ động đưa ra sáng kiến và cùng các chuyên gia công nghệ hàng đầu khắc phục sự cố một cách thần tốc, giúp HOSE sớm trở lại vận hành ổn định, liên tục.

Hành động này xuất phát từ trách nhiệm của một công dân có năng lực, một doanh nhân có tầm nhìn, người hiểu rõ hệ lụy của sự bất ổn chung đối với toàn bộ nền kinh tế. Bà hành động với tư cách một chuyên gia được kỳ vọng trong thời khắc cấp bách, đặt lợi ích tập thể lên trên hết.

Đại dịch Covid-19, thử thách khắc nghiệt chưa từng có với ngành hàng không toàn cầu, lại một lần nữa làm nổi bật tinh thần chủ động, sáng tạo và trách nhiệm xã hội sâu sắc của bà.

Bà và Tập đoàn đã nhanh chóng chuyển hướng năng lực công nghệ mạnh mẽ của mình sang mặt trận phòng chống dịch. Các nền tảng quản lý xét nghiệm, truy vết tiếp xúc được triển khai thần tốc, góp phần quan trọng vào công tác phòng dịch của Chính phủ. Những chuyến bay chở hàng cứu trợ, thiết bị y tế, vaccine có mặt tại mọi điểm nóng của dịch bệnh. Những hành động ấy được ghi nhận là “tinh thần công nghệ vì cộng đồng”.

Trong thời khắc sinh tử ấy, nghĩa vụ xã hội, tinh thần tương thân tương ái được bà đặt lên hàng đầu, vượt qua mọi tính toán kinh doanh thông thường. Điều này thể hiện triết lý phát triển sâu sắc mà bà theo đuổi: doanh nghiệp là một phần hữu cơ, máu thịt của xã hội, phải cùng chia sẻ trách nhiệm và gánh vác trước những thách thức chung của cộng đồng và đất nước.

Giữa tâm bão khủng hoảng, bà kiên định giữ vững đội ngũ, chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho hơn 40.000 cán bộ nhân viên trong tập đoàn, dù doanh nghiệp chịu tổn thất nặng nề.

Trong khó khăn, sự gắn kết, tình nghĩa và trách nhiệm với tập thể càng được thể hiện rõ, truyền đi một thông điệp mạnh mẽ về sự bền bỉ, về văn hóa “tử tế” ngay trong thương trường khốc liệt. Đó chính là sức mạnh nội tại giúp Vietjet và cả tập đoàn vươn lên mạnh mẽ sau đại dịch.

Sau khi đã chinh phục những bầu trời rộng lớn, mở ra những chân trời mới cho hàng triệu người, Anh hùng lao động – Tiến sĩ Nguyễn Thị Phương Thảo quay trở lại, mang tất cả tinh hoa, nguồn lực và tầm nhìn về để vun đắp cho cộng đồng và kiến tạo tương lai. Điều này được thực hiện một cách có hệ thống, xuất phát từ một triết lý căn cốt mà bà luôn tâm niệm: “Tăng trưởng chỉ thực sự bền vững khi gắn với phát triển con người”.

Trong lĩnh vực tài chính, với vai trò then chốt tại Ngân hàng TMCP Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh (HDBank), bà góp phần định hình một mô hình ngân hàng mới, vượt ra ngoài những mục tiêu lợi nhuận thuần túy. Khi HDBank đạt được những lợi nhuận kỷ lục, bà và ban lãnh đạo hướng đến các giá trị phát triển bền vững (ESG - môi trường, xã hội, quản trị) và thúc đẩy triết lý “ngân hàng nhân văn”.

Bà tâm niệm: “Không chỉ dẫn đầu về quy mô, mà phải được lựa chọn vì sự tử tế và giá trị con người”. Đó là tầm nhìn hướng đến việc xây dựng một định chế tài chính được xã hội tin cậy, bằng sự vững mạnh về tài chính đi đôi với những giá trị cốt lõi về đạo đức và trách nhiệm xã hội.

Tuy nhiên, di sản nhân văn và có tính kiến tạo lâu dài nhất của bà có lẽ nằm ở sự đầu tư kiên định vào tri thức và vào thế hệ tương lai của đất nước. Tháng 10 năm 2025, trong khuôn viên cổ kính của Đại học Oxford (Vương quốc Anh), dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư Tô Lâm, bà đã long trọng trao khoản tài trợ 13,7 triệu bảng Anh cho Quỹ Học bổng Tiên phong (The Reach Oxford Scholarships) dành riêng cho sinh viên Việt Nam.

Đây là một sự đầu tư chiến lược vào tài sản quý giá nhất của quốc gia: trí tuệ con người. Bà chia sẻ ý nghĩa sâu xa của việc làm này: “Tri thức là hạt giống của hòa bình và thịnh vượng. Tôi mong những học bổng này sẽ giúp các bạn trẻ Việt Nam tự tin bước ra thế giới, mang tri thức và lòng nhân ái phụng sự quê hương và cộng đồng”.

Hành động này tiếp nối một khoản tài trợ lịch sử trước đó, khẳng định cam kết dài hạn của bà trong việc xây dựng những cây cầu tri thức vững chắc, đưa trí tuệ Việt Nam hòa nhập với những đỉnh cao học thuật của nhân loại, để rồi mang những tinh hoa ấy về phục vụ sự phát triển của đất nước.

Đặc biệt, bà dành một sự quan tâm sâu sắc và đầy trân trọng cho phụ nữ, những người bà gọi một cách yêu thương và đầy sức mạnh là “nữ chiến binh thầm lặng”. Bà nhìn thấy, thấu hiểu và tôn vinh sức mạnh, sự kiên cường và đóng góp to lớn của họ trong mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội.

“Chúng ta đã thấy những phụ nữ khởi nghiệp từ căn bếp nhỏ, những chị em bán hàng qua nền tảng số dù ở tận bản làng xa xôi, những người mẹ vừa chăm con vừa gây dựng mô hình kinh doanh. Chị em chính là những nữ chiến binh thầm lặng”, bà chia sẻ.

Bà tin tưởng mạnh mẽ rằng: “Khi mỗi người phụ nữ được tiếp thêm niềm tin và cơ hội, Việt Nam sẽ có thêm hàng triệu động lực mới cho phát triển xanh, bền vững, nhân văn”. Từ nhận thức và niềm tin ấy, bà không ngừng tạo điều kiện, hỗ trợ và trao quyền cho phụ nữ thông qua các chương trình đào tạo, tài trợ và tạo cơ hội kinh doanh, góp phần giải phóng tiềm năng to lớn của một nửa đất nước.

Buổi lễ trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động khép lại trong những tràng pháo tay nồng nhiệt và đầy xúc động. Phát biểu tại lễ vinh danh, với lòng thành kính sâu sắc, bà nhắc lại lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Về ý nghĩa sâu sắc của phong trào thi đua yêu nước, lúc sinh thời, Bác Hồ đã nói: Phong trào thi đua yêu nước đã đưa đất nước ta tiến những bước dài chưa từng có trong lịch sử dân tộc, làm cho đất nước, xã hội, con người đều đổi mới. Tinh thần của Bác đã dẫn dắt tôi trên hành trình xây dựng các doanh nghiệp của mình”.

Bà cũng khiêm tốn dành vinh quang cho tập thể, cho những người đồng hành: “Vinh dự danh hiệu Anh hùng này là món quà tinh thần ý nghĩa dành cho hơn 40 ngàn cán bộ nhân viên chăm chỉ của tôi”.

Kết thúc bài phát biểu, bà đúc kết cả hành trình dài của mình bằng một hình ảnh đẹp đẽ, giàu tính triết lý và gợi mở: “Khoảnh khắc này, quá khứ và hiện tại đang nắm tay nhau bước vào tương lai… Tất cả nối tiếp một mạch nguồn chung: Ý chí, niềm tin vào một Việt Nam thịnh vượng vươn ra thế giới”.

Quá khứ ở đây chính là góc sân Hà Nội với những giấc mơ thuở thiếu thời, với tinh thần hiếu học, ý chí vượt khó và cốt cách văn hóa được tôi rèn. Hiện tại là những bầu trời đã được chinh phục và kiến tạo: bầu trời hàng không với những cánh bay tự tin vươn xa, bầu trời tài chính với một hệ sinh thái vững mạnh hướng đến sự tử tế và bầu trời tri thức với những cây cầu nối đến những đỉnh cao học thuật thế giới. Còn tương lai chính là sứ mệnh tiếp tục dẫn đường, là trách nhiệm nặng nề nhưng vinh quang của một thế hệ doanh nhân tiên phong trong vận hội mới của dân tộc.

Bằng trí tuệ sắc sảo được tích lũy từ những giảng đường danh tiếng và trường đời đầy biến động, bằng bản lĩnh thép được tôi luyện qua vô vàn sóng gió thương trường, và trên hết, bằng một trái tim nhân hậu luôn hướng về con người, về cộng đồng, về quê hương, bà đã và đang mở ra một không gian phát triển mới, một tư duy dám chinh phục, một chuẩn mực mới về đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội cho cả một thế hệ doanh nhân mới.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 7+8-2026 phát hành ngày 16-23/02/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây: 

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-78-xuan-binh-ngo.html