Đại biểu Quốc hội đề nghị hoàn thiện dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử theo hướng kế thừa dữ liệu, mã định danh đã có, đồng thời quy định rõ trách nhiệm khai thác, cập nhật và sửa sai dữ liệu, tránh tình trạng người dân phải kê khai lại thông tin, xuất trình giấy tờ hoặc tự đi nhiều cơ quan để xử lý sai lệch giữa các hệ thống dữ liệu...

Ngày 4/11, Quốc hội thảo luận tại Hội trường về dự án Luật Định danh và xác thực điện tử. 

Góp ý về việc kế thừa dữ liệu, mã định danh đã có và xác định rõ trách nhiệm khai thác, sửa sai, đại biểu Sí Thị Mai Anh, Đoàn Đại biểu quốc hội tỉnh Lào Cai, đề nghị hoàn thiện khoản 5 Điều 11, điểm a khoản 1, điểm a khoản 3 Điều 12 và khoản 4 Điều 34 của dự thảo Luật.

Theo đại biểu, dự thảo Luật đã cho phép kế thừa quy trình chuyên ngành đáp ứng yêu cầu; đồng thời, khoản 1 Điều 45 quy định bảo lưu danh tính điện tử được tạo lập hợp pháp. Tuy nhiên, việc kế thừa thông tin và kế thừa mã định danh cần được xử lý đồng bộ.

“Nếu đã có dữ liệu nhưng người dân vẫn phải khai lại, hoặc cấp thêm mã mà không liên kết với mã cũ, lợi ích giảm thủ tục sẽ khó đạt được”, đại biểu nhấn mạnh.

Từ đó, đại biểu đề nghị quy định nguyên tắc: mã chuyên ngành hoặc mã theo tiêu chuẩn quốc tế đáp ứng yêu cầu thì được xem xét công nhận, sử dụng; trường hợp cần cấp mã định danh quốc gia mới thì phải liên kết với mã đã có. Đồng thời, không yêu cầu đăng ký, thu thập lại thông tin đã đáp ứng điều kiện sử dụng.

Đối với khoản 4 Điều 34, đại biểu đề nghị chuyển từ yêu cầu ưu tiên khai thác sang trách nhiệm chủ động khai thác dữ liệu của cơ quan giải quyết thủ tục hành chính.

“Khi thông tin đã đáp ứng điều kiện sử dụng, cơ quan phải tự khai thác, không yêu cầu người dân xuất trình lại, trừ trường hợp luật quy định khác. Khi chưa khai thác được, phải xác định nguyên nhân và hướng xử lý, tránh yêu cầu bổ sung giấy tờ như một cách giải quyết mặc định”, đại biểu lưu ý.

Đóng góp ý kiến tại điểm c khoản 2 Điều 38 dự thảo Luật về việc cho phép các tổ chức cung cấp dịch vụ định danh và xác thực điện tử tại Việt Nam quyết định công nhận danh tính điện tử và kết quả xác thực điện tử do tổ chức nước ngoài cung cấp để phục vụ hoạt động của mình, Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu quốc hội thành phố Cần Thơ Tô Ái Vang bày tỏ băn khoăn về nguy cơ phát sinh lỗ hổng trong quản lý nếu không có sự kiểm soát tối cao của Nhà nước.

“Các thế lực thù địch hoặc tội phạm quốc tế có thể sử dụng các danh tính điện tử quốc tế để giả mạo, hoặc danh tính điện tử từ các quốc gia không có Hiệp định tương trợ tư pháp với Việt Nam để thực hiện hành vi rửa tiền, tài trợ khủng bố, hoặc can thiệp vào an ninh kinh tế”, đại biểu lưu ý.

Bên cạnh đó, đại biểu đặt câu hỏi, trong trường hợp doanh nghiệp Việt Nam tự công nhận nhưng khi xảy ra sự cố phá hoại an ninh nghiêm trọng từ tài khoản nước ngoài, thì ai sẽ chịu trách nhiệm hình sự và dân sự khi việc truy vết vượt khỏi biên giới quốc gia.

Từ đó, đại biểu kiến nghị bổ sung quy định theo hướng các tổ chức cung cấp dịch vụ tại Việt Nam không được tự quyết định công nhận, mà chỉ được phép chấp nhận các danh tính điện tử nước ngoài nằm trong Danh mục các hệ thống định danh nước ngoài được Bộ Công an cấp phép hoặc công nhận dựa trên các điều ước quốc tế, thỏa thuận song phương hay đa phương mà Việt Nam đã ký kết.

Quan tâm Điều 31 dự thảo luật quy định về truy vết danh tính điện tử, đại biểu Phạm Thế Anh, đoàn Đại biểu quốc hội tỉnh Thanh Hóa, chỉ rõ trong khi khoản 11 và khoản 12, Điều 3 đã quy định rất rõ chủ thể có yêu cầu xác thực danh tính điện tử và cơ quan có thẩm quyền thực thi việc xác thực danh tính điện tử, thì đối với hoạt động truy vết danh tính điện tử tại Điều 31 lại chưa quy định rõ: chủ thể nào có yêu cầu truy vết danh tính điện tử; cơ quan, tổ chức nào có thẩm quyền phê duyệt yêu cầu; và cơ quan, tổ chức nào được quyền thực thi hành động truy vết.

Dù báo cáo giải trình đã nêu các quy trình, thủ tục này sẽ được hướng dẫn tại Nghị định, tuy nhiên, đại biểu Phạm Thế Anh cho rằng, các nội dung trên cần được quy định cụ thể ngay trong dự thảo luật nhằm đảm bảo chặt chẽ hơn về mặt nguyên tắc.

Theo đại biểu Phạm Thế Anh, quyền truy vết danh tính điện tử không tương đương với quyền xác thực điện tử. Phạm vi dữ liệu của quyền truy vết danh tính điện tử rộng và nhiều hơn so với phạm vi dữ liệu của quyền xác thực điện tử, bao gồm cả xác lập lịch sử nguồn gốc, các biến động và các đối tượng liên kết với danh tính điện tử.

Do đó, việc dự thảo luật quy định rõ chủ thể thực hiện xác thực nhưng lại bỏ ngỏ chủ thể trong hoạt động truy vết là chưa phù hợp, cần được bổ sung cụ thể vào Điều 31 để bảo đảm tính chặt chẽ, đồng bộ.

Ngoài ra, để hoàn thiện quy định về khai thác, sử dụng và chia sẻ dữ liệu tại Điều 34, đại biểu Nguyễn Thị Sửu, đoàn Đại biểu quốc hội thành phố Huế, đề nghị làm rõ ba giới hạn: Sự đồng ý phải cụ thể về dữ liệu, mục đích, bên tiếp nhận và thời hạn; Bên khai thác chỉ được tiếp cận thông tin cần thiết; Việc chia sẻ cho bên thứ ba hoặc thay đổi mục đích phải có căn cứ pháp luật hoặc có sự đồng ý hợp lệ mới.

Theo đó, đại biểu đề nghị bổ sung vào khoản 3, khoản 4 Điều 34 và các khoản 2, 3, 4 Điều 16 quy định: hoạt động truy cập, khai thác, chia sẻ phải ghi nhật ký về người truy cập, thời điểm, mục đích và dữ liệu tiếp cận. Chủ thể có quyền tra cứu lịch sử khai thác (trừ các trường hợp luật hạn chế thông báo).

Bên cạnh đó, đại biểu Nguyễn Thị Sửu cũng đề nghị Điều 16 dự thảo luật cần phân biệt rõ giá trị sử dụng của từng nhóm danh tính với quyền khai thác dữ liệu cấu thành danh tính.

“Danh tính có giá trị trong giao dịch thủ tục hành chính không đồng nghĩa với việc mọi thông tin kèm theo đều phải được cung cấp. Đề nghị chỉ xác nhận thuộc tính cần thiết ở từng thời điểm, hạn chế chuyển giao toàn bộ hồ sơ; đồng thời cơ quan tiếp nhận phải nêu rõ căn cứ và mục đích yêu cầu. Cách tiếp cận này vừa tạo thuận lợi cho giao dịch điện tử, vừa giảm thiểu nguy cơ lộ, lọt thông tin không liên quan”, đại biểu Nguyễn Thị Sửu đề nghị.