Trong 10 tháng đầu năm 2026, cơ quan thuế đã chuyển gần 600 hồ sơ doanh nghiệp có dấu hiệu trốn thuế, gian lận thuế và mua bán hóa đơn sang cơ quan điều tra. Trong khi đó, dù khoảng 79.000 tỷ đồng thuế giá trị gia tăng đã được hoàn, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thừa nhận tiến độ xử lý vẫn chưa đáp ứng yêu cầu, khiến dòng tiền của doanh nghiệp tắc nghẽn…

Bên cạnh những vướng mắc trong xử lý hồ sơ hoàn thuế, tình trạng mua bán hóa đơn trái phép cũng tiếp tục đặt ra thách thức đối với công tác quản lý thuế, dù hóa đơn điện tử đã được triển khai trên phạm vi toàn quốc.

Tại phiên chất vấn, đại biểu Hà Đức Minh, Phó chủ tịch Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Lào Cai phản ánh cử trvẫn ghi nhận tình trạng mua bán hóa đơn trái phép diễn ra trên thực tế. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ nguyên nhân, đồng thời cho biết trách nhiệm của cơ quan thuế trong việc kiểm tra, giám sát hoạt động sử dụng hóa đơn điện tử.

Thừa nhận tình trạng này chưa được xử lý triệt để, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết ngành thuế đang triển khai nhiều biện pháp nhằm phát hiện và ngăn chặn các hành vi vi phạm.

Tính chung trong 10 tháng đầu năm, cơ quan thuế đã phát hành hơn 10 tỷ hóa đơn đưa vào lưu thông, gồm 5,2 tỷ hóa đơn điện tử và 5,5 tỷ hóa đơn giấy.

Để ngăn tình trạng lập công ty "ma", mua bán và lợi dụng hóa đơn, trong thời gian tới Bộ Tài chính sẽ tăng cường ứng dụng công nghệ số và phối hợp với các cơ quan chức năng, trong đó có Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) nhằm định danh người đăng ký, đứng tên thành lập doanh nghiệp.

Cùng với việc kiểm soát thông tin đăng ký, cơ quan thuế sẽ tăng cường xác minh hoạt động thực tế của doanh nghiệp, tập trung vào những ngành nghề và nhóm đối tượng tiềm ẩn rủi ro cao. 

Từ năm 2022 đến nay, ngành thuế đã chuyển gần 600 hồ sơ doanh nghiệp có dấu hiệu trốn thuế, gian lận thuế và mua bán hóa đơn để phục vụ điều tra"

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn

Tuy nhiên, đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) cho rằng yêu cầu đặt ra đối với công tác hoàn thuế là phải ngăn ngừa gian lận nhưng đồng thời bảo đảm tiến độ giải quyết hồ sơ.

Thực tế vẫn có doanh nghiệp gặp khó khăn do chậm được hoàn VAT, khiến nguồn vốn phục vụ hoạt động sản xuất bị ách tắc. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và giải pháp xử lý các hồ sơ còn tồn đọng.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn thừa nhận tiến độ hoàn thuế vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu. Trong bối cảnh doanh nghiệp gặp khó khăn khi tiếp cận nguồn vốn, việc chậm hoàn thuế càng làm gia tăng áp lực tài chính đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Để rút ngắn thời gian xử lý, ngành thuế đang áp dụng cơ chế phân loại doanh nghiệp theo mức độ tuân thủ và rủi ro.

Theo đó, khoảng 80% hồ sơ thuộc luồng xanh được thực hiện theo cơ chế hoàn thuế trước, kiểm tra sau; 20% còn lại phải qua bước kiểm tra trước khi hoàn, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết.

Về thời gian xử lý, trong nhóm hồ sơ được hoàn trước, kiểm tra sau, khoảng 88% đã được giải quyết trong vòng 7 ngày. Những hồ sơ còn lại cần thêm thời gian để xác minh, đối chiếu và kiểm soát rủi ro. Đối với nhóm phải kiểm tra trước khi hoàn, thời gian xử lý bình quân cũng đã rút từ khoảng 50 ngày xuống còn 40 ngày.

Hiện toàn bộ hồ sơ hoàn thuế được tiếp nhận và xử lý trên môi trường điện tử. Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục hoàn thiện việc phân loại doanh nghiệp, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin để nâng cao hiệu quả kiểm tra và rút ngắn thời gian giải quyết.