Báo cáo về dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) sáng 2/11, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết dự thảo đã được tiếp thu theo hướng quy định người dưới 18 tuổi chỉ được hiến mô tái sinh thuộc danh mục do Bộ Y tế ban hành, và phải đáp ứng các điều kiện hết sức chặt chẽ. Tuyệt đối không lấy mô không tái sinh, bộ phận cơ thể của người sống dưới 18 tuổi...

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã phát biểu giải trình, làm rõ một số nội dung đại biểu Quốc hội quan tâm trong phiên thảo luận toàn thể về dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), sáng 2/11.

MỞ RỘNG CƠ HỘI HIẾN TẶNG NHƯNG KHÔNG ĐÁNH ĐỔI SỰ AN TOÀN CỦA NGƯỜI HIẾN

Giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết đây là dự án Luật liên quan trực tiếp đến sức khỏe, sự sống và cái chết của con người. Vì vậy, lĩnh vực này không chỉ đặt ra những vấn đề về y học, pháp lý, mà còn liên quan đến đạo đức, văn hóa, xã hội, đặc biệt là yêu cầu phòng ngừa các loại tội phạm có thể phát sinh.

Bộ trưởng khẳng định nguyên tắc xuyên suốt của dự thảo Luật là mở rộng cơ hội hiến tặng để cứu người, nhưng không đánh đổi sự an toàn, quyền và lợi ích hợp pháp của người hiến. Đặc biệt, không tạo điều kiện cho hành vi ép buộc, lừa dối hay lợi dụng trong quá trình thực hiện.

Một trong những nội dung còn nhiều ý kiến băn khoăn trong thời gian qua là độ tuổi đăng ký hiến. Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết tiếp thu ý kiến, dự thảo tiếp tục giữ nguyên tinh thần của luật hiện hành. Theo đó, người đăng ký hiến phải từ đủ 18 tuổi trở lên, nhằm bảo đảm trách nhiệm đối với quyết định hệ trọng của mỗi cá nhân.

Để tăng cường kiểm soát, ngăn chặn hành vi mua bán mô, bộ phận cơ thể người và bảo vệ người hiến, dự thảo cũng bổ sung nhiều quy định chặt chẽ hơn. Trong đó, độ tuổi của người được hiến được nâng từ 18 tuổi theo luật hiện hành lên 25 tuổi, nhằm tăng cường bảo vệ lực lượng thanh thiếu niên, nguồn lực quan trọng của đất nước.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung quy định xác định, xác minh nhân thân và mối quan hệ giữa người hiến với người được ghép; bảo đảm tính độc lập trong đánh giá điều kiện hiến, tư vấn và lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người.

Số nhóm hành vi bị nghiêm cấm cũng được nâng từ 10 nhóm theo luật hiện hành lên 21 nhóm. Bộ trưởng Bộ Y tế cho biết việc bổ sung này nhằm tạo cơ sở để các cơ quan chức năng điều tra, xử lý những hành vi lạm dụng, lợi dụng hoạt động lấy, ghép mô, tạng. Các cơ sở y tế cũng phải chịu sự điều chỉnh chặt chẽ hơn đối với những hành vi bị nghiêm cấm.

Dự thảo đồng thời bổ sung quy định cấm lấy mô, bộ phận cơ thể từ bào thai; cấm tổ chức hoặc tạo điều kiện đưa người Việt Nam ra nước ngoài, đưa người nước ngoài vào Việt Nam để hiến, ghép bộ phận cơ thể người trái quy định pháp luật.

NGUYỆN VỌNG CỦA TRẺ EM ĐƯỢC ĐẶT LÊN TRÊN HẾT

Liên quan đến nội dung xác định chết não, chết tuần hoàn, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết dự thảo Luật bổ sung quy định về Hội đồng xác định chết não, bảo đảm tính độc lập với hoạt động điều trị, vận động hiến và lấy, ghép mô, tạng.

Bộ trưởng thông tin, năm 2007, Việt Nam đã có các quy định pháp lý chặt chẽ về xác định chết não, với 8 tiêu chuẩn lâm sàng, 5 tiêu chuẩn cận lâm sàng. Các tiêu chuẩn phải được thực hiện 3 lần trong khoảng thời gian tối thiểu 12 giờ.
Những quy định này được các đơn vị y tế triển khai nghiêm túc. Việt Nam cũng được đánh giá là một trong những quốc gia thực hiện chặt chẽ, đứng thứ tư so với các nước trên thế giới.

Đối với người dưới 18 tuổi, dự thảo quy định chỉ được hiến mô tái sinh thuộc danh mục do Bộ Y tế ban hành, như tế bào gốc tạo máu, tế bào lympho từ máu ngoại vi, và phải đáp ứng các điều kiện hết sức chặt chẽ. Tuyệt đối không lấy mô không tái sinh, bộ phận cơ thể của người sống dưới 18 tuổi.

Dự thảo cũng bổ sung quy định không được lấy mô, bộ phận cơ thể của người hiến khi còn sống nếu tại bất kỳ thời điểm nào người đó thể hiện quyền từ chối. Quy định này áp dụng đối với cả mô và bộ phận cơ thể người.

Theo Bộ trưởng, việc lấy mô chỉ được thực hiện tại các cơ sở đủ điều kiện. Hoạt động tư vấn đối với người hiến mô tái sinh khi còn sống phải được tiến hành độc lập, đặc biệt đối với người dưới 18 tuổi.

Tiếp thu ý kiến đại, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục thể hiện rõ nguyên tắc trong quá trình tư vấn: Sự đồng ý của cha mẹ phải được đặt trong mối quan hệ với quyền và sự đồng ý của trẻ em. Nguyện vọng của trẻ em phải được đặt lên trên hết, trước hết, phù hợp với tinh thần bảo vệ trẻ em mà Việt Nam đã tham gia Công ước từ năm 1992.

Người tư vấn không được là người đã khám, chẩn đoán hoặc quyết định người bệnh cần ghép mô, bộ phận cơ thể; đồng thời cũng không được là người trực tiếp thực hiện ca ghép cho người bệnh đó. Quy định này nhằm hạn chế xung đột lợi ích, bảo đảm người hiến được tiếp cận thông tin khách quan.

Đối với người chết não, chết tuần hoàn, dự thảo cũng quy định chặt chẽ việc hiến, lấy mô, tạng. Bộ trưởng Bộ Y tế cho biết cơ quan soạn thảo tiếp thu ý kiến về trường hợp người đã chết não, chết tuần hoàn nhưng trước đó không đăng ký hiến, không thể hiện nguyện vọng.

Nếu gia đình mong muốn người thân có thể tiếp tục trao sự sống cho người khác, nội dung văn bản đồng ý sẽ được chỉnh sửa theo hướng mềm mại hơn, thể hiện tinh thần nhân văn, sẻ chia của gia đình người hiến.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan khẳng định, dự thảo Luật được xây dựng trên tinh thần nhân văn, nhân đạo, đồng thời khắc phục những vướng mắc trong thực tiễn. Bộ Y tế sẽ tiếp tục phối hợp với cơ quan thẩm tra của Quốc hội, tiếp thu ý kiến đại biểu và lắng nghe ý kiến nhân dân để hoàn thiện dự án Luật theo hướng chặt chẽ, khả thi hơn trong thời gian tới.