Sáng 13/11, Quốc hội khóa XVI biểu quyết thông qua Nghị quyết về quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025; trong đó, bội chi chỉ ở mức 3,1% GDP, thấp hơn đáng kể so với mức 3,8% GDP. Tuy nhiên, phía sau kết quả này, tình trạng chuyển nguồn ngân sách gia tăng và nhiều bất cập trong phân bổ, giải ngân vẫn chưa được khắc phục triệt để…

Theo Nghị quyết, Quốc hội phê chuẩn tổng số thu cân đối ngân sách nhà nước năm 2025 là 4.267.354 tỷ đồng. Số thu này bao gồm cả thu chuyển nguồn từ năm 2024 sang năm 2025, thu kết dư ngân sách địa phương năm 2024 và thu từ quỹ dự trữ tài chính.

Tổng số chi cân đối ngân sách nhà nước là 4.560.931 tỷ đồng, bao gồm cả số chi chuyển nguồn từ năm 2025 sang năm 2026. Bội chi ngân sách nhà nước được quyết toán ở mức 400.163 tỷ đồng, bằng 3,1% GDP, không bao gồm kết dư ngân sách địa phương.

Bên cạnh đó, tổng mức vay của ngân sách nhà nước để bù đắp bội chi và trả nợ gốc là 763.909 tỷ đồng.

Quốc hội cũng quyết nghị phương án phân chia khoản thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản trong thời gian từ ngày 2/7/2025 đến ngày 31/12/2025. Theo đó, đối với khoản thu từ hoạt động cấp phép của cơ quan có thẩm quyền ở trung ương, ngân sách trung ương được hưởng 70%, ngân sách địa phương hưởng 30%. Với khoản thu từ hoạt động cấp phép của cơ quan có thẩm quyền ở địa phương, ngân sách địa phương được hưởng 100%.

BỘI CHI NGÂN SÁCH THẤP HƠN MỨC QUỐC HỘI CHO PHÉP

Trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết năm 2025, công tác quản lý, điều hành ngân sách nhà nước diễn ra trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động, trong nước chịu ảnh hưởng nặng nề của thiên tai. Cùng với đó, việc sắp xếp đơn vị hành chính, tinh gọn bộ máy và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với công tác điều hành ngân sách.

GDP năm 2025 tăng 8,02%, thu ngân sách nhà nước vượt 36,8% dự toán. Chi ngân sách được quản lý chặt chẽ, bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả. Đáng chú ý, bội chi ngân sách giảm 15,1% so với dự toán, tương đương 3,1% GDP, thấp hơn mức 3,8% GDP được Quốc hội cho phép.

Trước những thách thức này, Chính phủ đã chỉ đạo điều hành linh hoạt, quyết liệt và kịp thời. Nhờ đó, kinh tế phục hồi tích cực, kinh tế vĩ mô ổn định, các cân đối lớn được bảo đảm khi cả 15/15 chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm 2025 đều đạt và vượt kế hoạch.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, Chính phủ cũng đã nỗ lực bảo đảm tiến độ lập và trình báo cáo quyết toán ngân sách, trong bối cảnh năm 2025 là năm đầu tiên thực hiện rút ngắn thời gian quyết toán theo Luật Ngân sách nhà nước năm 2025.

Trong năm 2026, Chính phủ đã trình Quốc hội hai báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước. Trong đó, quyết toán năm 2024 được phê chuẩn tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI và quyết toán năm 2025 được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp này.

Bên cạnh kết quả đạt được, Bộ trưởng Bộ Tài chính thừa nhận công tác lập, chấp hành dự toán và quyết toán ngân sách nhà nước vẫn còn những tồn tại, hạn chế cần khắc phục.

Cụ thể, việc lập dự toán thu, chi ngân sách chưa sát thực tế; tăng thu nội địa chưa thực sự bền vững, số nợ thuế còn cao; công tác triển khai dự toán chi thường xuyên, phân bổ chi tiết kế hoạch và giải ngân vốn đầu tư công, kinh phí thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, chương trình mục tiêu quốc gia ở một số bộ, cơ quan trung ương và địa phương cũng còn tình trạng chậm trễ, kéo dài.

CHUYỂN NGUỒN NGÂN SÁCH LỚN, NHIỀU TỒN TẠI KÉO DÀI

Một vấn đề đáng chú ý được Bộ trưởng Bộ Tài chính đề cập là quy mô và tỷ trọng chuyển nguồn ngân sách tiếp tục gia tăng. Bên cạnh đó, công tác quản lý nguồn cải cách tiền lương, tạm ứng, ứng trước ngân sách, nợ đọng xây dựng cơ bản và việc thực hiện một số kết luận, kiến nghị kiểm toán vẫn còn những tồn tại kéo dài.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, trên cơ sở thực hiện các nghị quyết của Quốc hội và tiếp thu ý kiến đóng góp của đại biểu Quốc hội về quyết toán ngân sách năm 2025, Chính phủ đã bổ sung quy định theo hướng tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quản lý sử dụng ngân sách.

Trong đó, việc chuyển nguồn ngân sách được quản lý chặt chẽ hơn, gắn với phân cấp quản lý và trách nhiệm của người đứng đầu trong tổ chức thực hiện. Đây là một trong những giải pháp nhằm hạn chế tình trạng kinh phí được bố trí nhưng chậm triển khai, kéo dài qua nhiều năm, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng ngân sách.

Nghị quyết về quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025 cũng cho phép sử dụng dự toán ngân sách nhà nước với số tiền 2.664,763 tỷ đồng từ kế hoạch đầu tư công nguồn vốn nước ngoài năm 2025 chưa sử dụng để bổ sung dự toán cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương.

Khoản kinh phí này được tổng hợp vào quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025 đối với các khoản vốn vay ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài đã giải ngân từ năm 2019 trở về trước.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025 đã được Kiểm toán nhà nước kiểm toán và Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội thẩm tra, thống nhất trình Quốc hội xem xét.

Chính phủ đã phối hợp với Ủy ban Kinh tế và Tài chính và Kiểm toán nhà nước rà soát, hoàn thiện dự thảo Nghị quyết. Trong đó, Chính phủ được giao chỉ đạo các bộ, cơ quan trung ương, địa phương và đơn vị sử dụng ngân sách triển khai các biện pháp quyết liệt, đồng bộ trong quản lý, sử dụng và quyết toán ngân sách; nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực công, khắc phục những tồn tại, hạn chế được nêu trong báo cáo thẩm tra, báo cáo kiểm toán và ý kiến của đại biểu Quốc hội.