Người tiêu dùng Trung Đông đang hạn chế mua sắm các mặt hàng không thiết yếu và chuyển sang những lựa chọn bình dân hơn, khi chiến tranh Mỹ - Iran làm suy yếu niềm tin và đẩy chi phí nhập khẩu tăng cao...

Theo tờ Financial Times, tuần trước, Lulu Retail, một trong những đơn vị điều hành siêu thị lớn nhất tại Trung Đông, cho biết tâm lý tiêu dùng yếu đã ảnh hưởng đến doanh số các mặt hàng phi thực phẩm. Doanh nghiệp này ghi nhận lợi nhuận 9 tháng đầu năm giảm 28% so với cùng kỳ năm trước.

Tại Majid Al Futtaim, đơn vị nhượng quyền thương hiệu Carrefour ở Trung Đông, doanh thu mảng bán lẻ trong nửa đầu năm giảm 6% so với cùng kỳ năm 2025. Tập đoàn cho rằng kết quả này phản ánh “điều kiện tiêu dùng khó khăn hơn, đặc biệt tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE)”.

“Bất ổn địa chính trị kéo dài đã khiến người tiêu dùng thận trọng hơn trong chi tiêu, nhất là với các khoản mua sắm không thiết yếu”, ông Sufiyan Akhtar, Phó chủ tịch công ty tư vấn ngân hàng đầu tư Alpen Capital, nhận định với Financial Times.

CHI PHÍ TĂNG, DU LỊCH SUY YẾU

Bên cạnh sức mua nội địa, ngành bán lẻ Trung Đông còn chịu tác động từ sự suy giảm của du lịch. Cuộc chiến bùng phát ngày 28/2, khi Mỹ và Israel tấn công Iran, đã gây thiệt hại đáng kể cho lĩnh vực này trên toàn khu vực.

Theo công ty tư vấn Alpen Capital, doanh thu của Dubai Duty Free, đơn vị điều hành hệ thống cửa hàng miễn thuế tại các sân bay của Dubai, trong 7 tháng đầu năm giảm 25,3% so với cùng kỳ năm trước do lượng hành khách sụt giảm.

Chi phí nhập khẩu tăng cao cũng tạo thêm sức ép. Các nước Vùng Vịnh phụ thuộc nhiều vào thực phẩm nhập khẩu, trong khi hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz bị gián đoạn nghiêm trọng. Do đó, các doanh nghiệp phải chuyển sang những phương án tốn kém hơn, như vận tải đường bộ hoặc đường hàng không, khiến chi phí nhập khẩu tăng lên.

“Bất kỳ khoản tăng nào trong chi phí tìm nguồn hàng và logistics đều có thể dẫn đến giá bán lẻ cao hơn, gây sức ép lên sức mua của người tiêu dùng và có thể kéo giảm nhu cầu”, ông Akhtar chỉ ra.

Tại Saudi Arabia và UAE, các lãnh đạo doanh nghiệp trong ngành và giới phân tích cho rằng nhóm người tiêu dùng trong nước phần nào giúp ngành bán lẻ giảm nhẹ tác động của chiến tranh. Dù vậy, họ cảnh báo lạm phát do chi phí vận chuyển tăng đang gây sức ép lên tâm lý tiêu dùng, khi xung đột sắp bước sang tháng thứ 9.

Diễn biến này đặt ra thách thức lớn đối với nỗ lực đa dạng hóa kinh tế của các nước Trung Đông. Trong hai thập kỷ qua, các nền kinh tế Vùng Vịnh đã đầu tư mạnh vào những lĩnh vực phi dầu mỏ, trong đó có du lịch và bán lẻ, nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn thu từ năng lượng. Dubai và Doha xây dựng nhiều trung tâm thương mại để thu hút tầng lớp giàu có ngày càng đông cùng du khách nước ngoài có khả năng chi tiêu lớn.

Theo các nhà phân tích, trong bối cảnh xung đột đã làm gián đoạn vận tải hàng không và thương mại, tình trạng tiêu dùng suy yếu kéo dài có thể khiến mô hình này chịu thêm sức ép. Doanh nghiệp có thể phải sa thải nhân viên, thu hẹp tuyển dụng và cắt giảm kế hoạch mở rộng, qua đó tiếp tục làm suy yếu ngành bán lẻ, một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế.

Nguồn tin của Financial Times cho biết tập đoàn Majid Al Futtaim, nổi tiếng với việc phát triển trung tâm thương mại Mall of the Emirates có đường trượt tuyết trong nhà, năm nay đã sa thải hàng trăm nhân viên. Tập đoàn bán lẻ Jashanmal cũng cắt giảm nhân sự.

NGƯỜI TIÊU DÙNG CHUYỂN SANG LỰA CHỌN BÌNH DÂN

Dù gây khó khăn cho nhiều doanh nghiệp, chiến tranh cũng mở ra cơ hội cho những đơn vị phục vụ nhu cầu tiết kiệm của người tiêu dùng.

Union Coop, hợp tác xã tiêu dùng lớn nhất UAE có trụ sở tại Dubai, là địa chỉ mua sắm quen thuộc của những người tiết kiệm chi tiêu. Doanh nghiệp này ghi nhận lợi nhuận ròng 9 tháng đầu năm tăng so với cùng kỳ năm 2025.

Americana Restaurants, đơn vị điều hành các thương hiệu đồ ăn nhanh như Pizza Hut và Taco Bell trong khu vực, cũng báo cáo lợi nhuận 9 tháng tăng mạnh 60% so với cùng kỳ năm trước Kết quả này đạt được khi kế hoạch mở rộng trên toàn khu vực, được triển khai trong nhiều năm, bắt đầu mang lại thành quả.

Một lãnh đạo của Americana cho biết người tiêu dùng có xu hướng tìm đến những chuỗi có mức giá phải chăng hơn như KFC và Hardee’s.

“Khi thu nhập khả dụng giảm, người ta có xu hướng chọn các lựa chọn bình dân hơn, và chúng tôi có những thương hiệu như vậy trong danh mục”, vị lãnh đạo này nói với Financial Times.

Ông Debashish Mukherjee, người đứng đầu mảng tiêu dùng và bán lẻ của công ty tư vấn Kearney tại khu vực, cho rằng việc người mua chuyển sang các sản phẩm giá rẻ hơn có thể để lại tác động lâu dài cho ngành này. Một trong những tác động đó là tạo thêm nhu cầu đối với các thương hiệu nội địa.

“Với nguời tiêu dùng, giấy dùng trong nhà bếp không còn nhất thiết phải đến từ Thụy Sỹ hay một tập đoàn đa quốc gia toàn cầu, và nếu họ có con nhỏ, tã giấy cũng vậy”, ông Mukherjee nhận định.

Ông Mukherjee cho rằng sự thay đổi này còn giúp thị trường có thêm các sản phẩm ở nhiều mức giá, đáp ứng nhu cầu của người dân thuộc các nhóm thu nhập khác nhau và giúp họ duy trì chất lượng cuộc sống tại UAE. Theo ông, đây là một lợi thế của quốc gia này so với nhiều thị trường khác.