Theo đại diện doanh nghiệp và chuyên gia, nguồn vốn cho chuyển đổi xanh để đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu vào các thị trường lớn như châu Âu, Bắc Mỹ, Đông Á và châu Úc đang là yếu tố sống còn đối với các doanh nghiệp nông, lâm, thuỷ sản...

Ông Trịnh Đức Kiên, Phó Giám đốc, Công ty TNHH Kẻ Gỗ, doanh nghiệp chuyên sản xuất và xuất khẩu gỗ, cho biết yêu cầu về xanh và bền vững hiện không còn là xu hướng mà đã trở thành điều kiện bắt buộc ở nhiều thị trường lớn như châu Âu, Bắc Mỹ, Đông Á và châu Úc.

“Đặc biệt trong ngành gỗ, những tiêu chuẩn này được áp dụng xuyên suốt toàn bộ chuỗi giá trị sản phẩm – từ nguyên liệu đầu vào đến phương thức sản xuất và sản phẩm hoàn thiện”, ông Kiên chia sẻ tại Toạ đàm Chuyển đổi xanh - Chung tay vì một Việt Nam phát triển bền vững” do báo Lao Động tổ chức ngày 28/3/2025.

Đại diện Công ty Kẻ Gỗ cho biết thêm, nhiều khách hàng quốc tế còn yêu cầu doanh nghiệp phải sử dụng nguồn nguyên liệu gỗ có chứng nhận quản lý rừng bền vững như FSC hoặc PEFC; đồng thời phải chứng minh rằng quá trình khai thác không gây phá rừng, mất rừng – phù hợp với các quy định như EUTR hiện tại của EU và EUDR sắp được áp dụng trong thời gian tới. Trong quá trình sản xuất, các tiêu chuẩn cũng được siết chặt với yêu cầu áp dụng công nghệ thân thiện với môi trường, không phát thải độc hại.

“Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này đang gây áp lực lớn cho doanh nghiệp, đặc biệt là về chi phí. Việc thay đổi công nghệ, quy trình sản xuất và thiết kế sản phẩm làm tăng đáng kể giá thành sản phẩm, khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong cạnh tranh, nhất là ở những thị trường vẫn còn nới lỏng các yêu cầu về môi trường,” ông Kiên phân tích.

TS. Trần Công Thắng, Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cũng nhấn mạnh 2 nút thắt khiến doanh nghiệp loay hoay trong chuyển đổi xanh hiện nay vẫn là bài toán hiệu quả kinh tế và chi phí đầu tư.

“Việc chuyển đổi xanh đòi hỏi nguồn vốn lớn để đầu tư vào công nghệ, máy móc và quy trình sản xuất mới. Nếu không có sự hỗ trợ từ chính sách hoặc các nguồn tài chính ưu đãi, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ khó có khả năng thực hiện”, TS. Trần Công Thắng nói.

Đại diện doanh nghiệp và các chuyên gia cho rằng trong bối cảnh hiện nay, việc hoàn thiện các chính sách về bảo lãnh tín dụng và huy động vốn là yếu tố then chốt để hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững.

Các ý kiến đề xuất Chính phủ chỉ đạo các cơ quan sớm phân loại nhu cầu vốn và mô hình doanh nghiệp theo từng ngành hàng, quy mô hoạt động để thiết kế chính sách “đúng và trúng”. Không thể áp dụng một chính sách chung cho mọi doanh nghiệp trong bối cảnh đặc thù và điều kiện tài chính rất khác nhau.

Đặc biệt, chuyên gia cho rằng nông nghiệp là một trong những lĩnh vực cần nhanh chóng chuyển đổi xanh để đáp ứng các yêu cầu xuất khẩu nhưng hàng triệu hộ kinh doanh nhỏ và hộ nông dân vẫn khó tiếp cận tín dụng vì không có tài sản bảo đảm, không biết xây dựng kế hoạch kinh doanh khả thi.

Trước thực trạng đó, TS. Nguyễn Quốc Việt, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội đề xuất phát triển các mô hình hợp tác xã hoặc liên kết sản xuất để tập trung nhu cầu vốn và nâng cao khả năng vay mượn thông qua cơ chế bảo lãnh tín chấp.

“Thay vì từng hộ kinh doanh tự đứng ra vay vốn, các hợp tác xã có thể đại diện cho nhiều hộ, từ đó tăng tính tín nhiệm và khả năng tiếp cận nguồn vốn ưu đãi từ ngân hàng hoặc tổ chức tài chính”, ông Việt nói.

Tuy nhiên, chuyên gia cũng lưu ý việc phát triển các chuỗi liên kết cần được hướng dẫn thực hiện bài bản, đảm bảo lợi ích của tất cả các bên tham gia thì mới đảm bảo thành công, từ đó ngân hàng mới dám cho vay.