Doanh nghiệp thủy sản và đồ gỗ “oằn mình” vì lãi vay
Chu Khôi
26/06/2023, 07:00
Các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu thủy sản, đồ gỗ thường phải vay vốn bằng tiền USD để nhập khẩu nguyên liệu. Trong khi đó, hiện nay nhiều ngân hàng đã đưa lãi suất vay USD lên 4,5 - 4,9%, thậm chí có ngân hàng đưa lên hơn 5%, tức là cao gấp đôi so với trước kia, đã khiến các doanh nghiệp lâm vào cảnh khốn cùng…
Ngành thủy sản gặp khó đủ bề
Theo báo cáo “Việt Nam nhập khẩu gỗ nguyên liệu năm 2022” do Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam phối hợp với Tổ chức Forest Trends công bố mới đây, chỉ trong năm 2022, Việt Nam đã nhập khẩu lượng gỗ tròn và gỗ xẻ tương đương 6,3 triệu m3 gỗ quy tròn với giá trị gần 2 tỷ USD.
VAY USD ĐỂ NHẬP KHẨU NGUYÊN LIỆU
Các doanh nghiệp ngành gỗ nhập khẩu chủ yếu các loài gỗ thông, lim, sồi, gõ, bạch đàn, hương, dẻ gai, vân sam… phục vụ chế biến các sản phẩm đồ gỗ để xuất khẩu đi các thị EU, Mỹ. Số liệu từ Tổng cục Hải quan cho thấy, trong quý 1/2023, nhập khẩu gỗ nguyên liệu là 973,6 nghìn m3, trị giá 350,9 triệu USD, giảm 21,4% về lượng và giảm 24,7% về trị giá so với cùng kỳ năm 2022.
Ông Đỗ Xuân Lập, Chủ tịch Hiệp hội Chế biến gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST), cho biết rất nhiều doanh nghiệp ngành gỗ phải vay vốn từ ngân hàng bằng tiền USD để mua gỗ nguyên liệu và hiện nay đang phải trả lãi suất quá cao.
Từ giữa năm 2022 trở về trước, lãi suất vay băng tiền USD chỉ ở mức 2,1-2,8%/năm (tùy ngân hàng). Thế nhưng, từ quý 3/2022, nhiều ngân hàng đã thông báo và áp dụng ngay sau đó việc tăng lãi suất vay lên 3-3,3%. Từ cuối năm 2023 đến nay, phần lớn các ngân hàng đưa lãi suất cho vay vốn bằng tiền USD lên mức 4,1-4,9%/năm (tùy ngân hàng), thậm chí có ngân hàng cho vay thu lãi suất cao hơn 5% năm.
5 tháng đầu năm 2023 kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt 4,7 tỷ USD, giảm gần 30% so với cùng kỳ năm 2022. Trong đó, đặc biệt đáng quan ngại là xuất khẩu nhóm sản phẩm đồ gỗ giảm tới 38% so với cùng kỳ năm trước.
“Trong hoàn cảnh xuất khẩu sản phẩm gỗ suy giảm, rất nhiều doanh nghiệp không nhận được đơn hàng, việc phải trả lãi suất vay USD cao gấp 2 lần so với các năm trước, càng đẩy các doanh nghiệp ngành gỗ vào cảnh gian lao”, ông Đỗ Xuân Lập chia sẻ.
Tương tự, với ngành thủy sản tuy xuất khẩu đem về 11 tỷ USD trong năm 2022, nhưng cũng phải chi khoản ngoại tệ khá lớn để nhập khẩu thủy sản nguyên liệu. Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan, kim ngạch nhập khẩu thủy sản các loại về Việt Nam trong năm 2022 đạt trên 2,72 tỷ USD, tăng mạnh 36,6% so với năm 2021.
"Việc áp trần chi phí lãi vay để tính thuế thu nhập là không hợp lý, gây ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh, cũng như dòng tiền của doanh nghiệp trong các năm đầu khi mới đầu tư. Trong khi các doanh nghiệp sản xuất là đối tượng cần được hỗ trợ về vốn để đầu tư, phát triển nhưng lại phải chịu áp mức trần này”.
Theo Công văn của VASEP
Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết các doanh nghiệp phải nhập lượng khá lớn thủy sản nguyên liệu từ các nước Ấn Độ, Na Uy, Indonesia, Trung Quốc và Đài Loan… để phục vụ chế biến, sau đó xuất khẩu sang các thị trường Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, EU.
Tại công văn số 59/CV-VASEP (ngày 14/6/2023) phúc đáp công văn số 4367/BKHĐT-TH (ngày 11/6/2023) của Bộ Kế hoạch - Đầu tư về đề xuất chính sách, giải pháp tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh trong tình hình mới, VASEP cho biết doanh nghiệp thủy sản chủ yếu là chế biến hàng xuất khẩu thường vay USD.
Công văn của VASEP nêu thực trạng lãi suất vay vốn bằng USD quá cao. Một vấn đề đáng quan ngại nữa là việc “siết tín dụng”, hạn chế cho vay dưới mức tín dụng được cấp, các khoản vay mới chỉ được giải ngân tương ứng với khoản vay cũ khi phải trả nợ trước đó. Ngoài lãi suất cao, doanh nghiệp còn phải chịu các khoản phí của ngân hàng, như: phí chuyển tiền từ nước ngoài về (0,05%), phí thanh toán L/C (0,1%), phí ký hậu Bill (10 USD), phí xử lý chứng từ (10 USD), phí chấp nhận L/C trả chậm (50 USD)…
CẦN GIẢM NHẸ GÁNH NẶNG CHO DOANH NGHIỆP
Theo số liệu của VASEP, trong 5 tháng đầu năm 2023, xuất khẩu thủy sản chỉ đạt gần 3,37 tỷ USD, giảm gần 28% so với năm trước; lượng đơn hàng xuất khẩu cũng sụt giảm 20-50%.
“Trong khi thị trường tiêu thụ lao dốc, giá xuất khẩu giảm mạnh, chi phí đầu vào tăng, thì lãi suất ngân hàng đang tiếp tục tạo thêm gánh nặng cho các doanh nghiệp ngành thủy sản. Hiện nay các doanh nghiệp phải đối mặt với thách thức đơn hàng giảm mạnh, tồn kho nhiều, áp lực chi phí tài chính cao, nhiều doanh nghiệp phải thu hẹp sản xuất giảm giờ làm, sa thải nhân công”, VASEP nhấn mạnh.
Do đó, VASEP kiến nghị Chính phủ, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước quan tâm xem xét điều chỉnh lãi suất vay USD xuống dưới 4% và lãi suất vay VND xuống dưới 7% để hỗ trợ cho doanh nghiệp xuất khẩu. Đề nghị cho các doanh nghiệp thủy sản được giãn nợ 4-6 tháng cho các khoản vay đến lịch phải trả trong quý 2 và quý 3/2023, đồng thời tiếp tục được vay theo hạn mức trong bối cảnh giảm xuất khẩu của 6 tháng đầu năm, để các doanh nghiệp có thể thu gom ổn định nguồn nguyên liệu của nông - ngư dân và chế biến, trữ hàng chuẩn bị cho xuất khẩu ở các quý tiếp theo trong năm 2023.
Nội dung bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 26-2023 phát hành ngày 26-06-2023. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
Ngăn chặn đường nhập lậu, hỗ trợ doanh nghiệp duy trì sản xuất bền vững
Theo phản ánh của Hiệp hội Mía đường Việt Nam, hiện nay ngành mía đường đang gánh chịu nhiều sức ép. Hàng tồn kho lớn khiến doanh thu doanh nghiệp sụt giảm, trong khi nông dân trồng mía chịu thiệt hại vì giá thu mua thấp. Đặc biệt, tình trạng đường nhập lậu từ các nước láng giềng khiến giá đường trong nước khó giữ ổn định, gây khó khăn lớn cho các nhà sản xuất nội địa...
Ba cảng biển Việt Nam lọt nhóm đầu cảng xử lý hàng
container lớn nhất thế giới
Ba cảng biển Việt Nam ở Hải Phòng, TP.HCM và Cái Mép lọt vào “Top” 50 cảng biển xử lý hàng container lớn nhất thế giới, theo bình chọn mới nhất của tạp chí DynaLiners Millionaires thuộc Công ty tư vấn vận tải biển DynaLiners có trụ sở tại Hà Lan...
Xe điện Trung Quốc đang định hình lại thị trường ô tô toàn cầu
Tốc độ và quy mô của cuộc cách mạng xe điện ở Trung Quốc đã khiến thế giới bất ngờ, và các nhà phân tích cho rằng xu hướng này chưa hề có dấu hiệu chậm lại...
Phấn đấu đưa kim ngạch thương mại Việt Nam - New Zealand đạt 3 tỷ USD
Tiếp Chủ tịch Quốc hội New Zealand Gerry Brownlee chiều 28/8, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh nền kinh tế Việt Nam và New Zealand có tính bổ trợ lẫn nhau, tiềm năng hợp tác giữa hai nước còn rất lớn...
Đồng loạt tăng giá xăng dầu
Giá xăng dầu trong nước ngày 28/8 được điều chỉnh tăng theo diễn biến của thị trường thế giới. Cụ thể, xăng E5RON92 tăng 307 đồng/lít, xăng RON95-III tăng 271 đồng/lít. Tương tự, các loại dầu cũng có mức tăng từ 144 đồng – 452 đồng/lít so với giá cơ sở hiện hành…
Sáu giải pháp phát triển nhanh và bền vững ngành năng lượng
Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển năng lượng xanh, sạch nhằm đảm bảo an ninh năng lượng và phát triển bền vững. Ông Nguyễn Ngọc Trung chia sẻ với Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy về sáu giải pháp để phát triển nhanh và bền vững ngành năng lượng nói chung và các nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng mới nói riêng…
Nhân lực là “chìa khóa” phát triển điện hạt nhân thành công và hiệu quả
Trao đổi với Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy, TS. Trần Chí Thành, Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, nhấn mạnh vấn đề quan trọng nhất khi phát triển điện hạt nhân ở Việt Nam là nguồn nhân lực, xây dựng năng lực, đào tạo nhân lực giỏi để tham gia vào triển khai, vận hành dự án...
Phát triển năng lượng tái tạo, xanh, sạch: Nền tảng cho tăng trưởng kinh tế trong dài hạn
Quốc hội đã chốt chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế 8% cho năm 2025 và tăng trưởng hai chữ số cho giai đoạn 2026 – 2030. Để đạt được mục tiêu này, một trong những nguồn lực có tính nền tảng và huyết mạch chính là điện năng và các nguồn năng lượng xanh, sạch…
Nhà đầu tư điện gió ngoài khơi tại Việt Nam vẫn đang ‘mò mẫm trong bóng tối’
Trả lời VnEconomy bên lề Diễn đàn năng lượng xanh Việt Nam 2025, đại diện doanh nghiệp đầu tư năng lượng tái tạo nhận định rằng Chính phủ cần nhanh chóng ban hành các thủ tục và quy trình pháp lý nếu muốn nhà đầu tư nước ngoài rót vốn vào các dự án điện gió ngoài khơi của Việt Nam...
Tìm lộ trình hợp lý nhất cho năng lượng xanh tại Việt Nam
Chiều 31/3, tại Hà Nội, Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam chủ trì, phối hợp với Tạp chí Kinh tế Việt Nam tổ chức Diễn đàn Năng lượng Việt Nam 2025 với chủ đề: “Năng lượng xanh, sạch kiến tạo kỷ nguyên kinh tế mới - Giải pháp thúc đẩy phát triển nhanh các nguồn năng lượng mới”...
Thuế đối ứng của Mỹ có ảnh hướng thế nào đến chứng khoán?
Chính sách thuế quan mới của Mỹ, đặc biệt với mức thuế đối ứng 20% áp dụng từ ngày 7/8/2025 (giảm từ 46% sau đàm phán),
có tác động đáng kể đến kinh tế Việt Nam do sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang Mỹ (chiếm ~30% kim ngạch xuất khẩu).
Dưới đây là phân tích ngắn gọn về các ảnh hưởng chính: