Trước khi trở lại Nhà Trắng trong nhiệm kỳ cầm quyền thứ Hai, Tổng thống Donald Trump đã hứa với cử tri Mỹ rằng ông sẽ kéo giá xăng ở Mỹ xuống dưới 2 USD/gallon trong năm đầu tiên nắm quyền...

“Kế hoạch của tôi sẽ khiến giá năng lượng giảm xuống còn một nửa hoặc hơn thế nữa trong vòng 12 tháng kể từ khi nhậm chức … Chúng tôi sẽ kéo giá xăng xuống dưới mức 2 USD/gallon”, hãng tin CNBC dẫn ông Trump phát biểu tại Câu lạc bộ Kinh tế New York vào tháng 9/2024, khi ông đang tái tranh cử.

Hơn 2 năm sau, khi cử tri Mỹ chuẩn bị đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử quốc hội Mỹ giữa nhiệm kỳ vào ngày thứ Ba tuần này (3/11), giá năng lượng cao vẫn là một chủ đề “nóng” của kinh tế Mỹ. Theo ông Patrick De Haan, trưởng bộ phận phân tích xăng dầu tại công ty GasBuddy, giá xăng và dầu diesel ở Mỹ được dự báo sẽ ở mức cao nhất từ trước đến nay trong một ngày bầu cử ở nước này.

“Chưa bao giờ giá nhiên liệu lại cao như thế này vào thời điểm cuối năm”, ông De Haan cho biết.

Theo dữ liệu từ nền tảng AAA, giá xăng bán lẻ trung bình toàn quốc ở Mỹ vào ngày 1/11 là gần 4,2 USD/gallon, tăng gần 40% so với cùng kỳ năm ngoái. Giá dầu diesel - loại nhiên liệu thiết yếu cho ngành vận tải và nông nghiệp - đã tăng khoảng 70% trong vòng 1 năm qua, lên mức 6,3 USD/gallon.

Trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ năm 2022, năm chiến tranh Nga - Ukraine nổ ra và dẫn tới khủng hoảng năng lượng, giá xăng bán lẻ trung bình toàn quốc ở Mỹ là mức 3,8 USD/gallon.

“Hồi tháng 12 năm ngoái, chúng tôi từng dự báo năm 2026 sẽ là năm có giá xăng thấp nhất kể từ năm 2020. Dự báo đó thậm chí chẳng đòi hỏi nỗ lực gì cả. Thế nhưng rõ ràng, mọi chuyện đã không diễn ra như vậy”, ông De Haan nói với CNBC.

Giá nhiên liệu đã tăng chóng mặt kể từ khi ông Trump quyết định tấn công Iran trong một chiến dịch phối hợp với Israel vào ngày 28/2. Tehran sau đó đã đáp trả bằng hàng loạt cuộc tấn công nhằm vào các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến lưu lượng dầu vận chuyển qua tuyến đường hàng hải huyết mạch này.

Trong một cuộc mít tinh tại Michigan vào hôm 25/10, ông Trump đã nói với các cử tri rằng việc giá nhiên liệu tăng cao chỉ là “một cái giá nhỏ phải trả” để ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. “Một khi cuộc xung đột này kết thúc, giá xăng dầu sẽ giảm mạnh, và Iran sẽ không thể sở hữu vũ khí hạt nhân”, phát ngôn viên Nhà Trắng Taylor Rogers nói trong một tuyên bố.

Nhà Trắng cũng nhấn mạnh rằng nếu tính đến yếu tố lạm phát, giá xăng dầu vào thời điểm diễn ra các cuộc bầu cử ở Mỹ trước đây từng ở mức cao hơn hiện tại.

Hoạt động xuất khẩu qua eo biển Hormuz đã phục hồi trong thời gian gần đây nhờ nỗ lực của quân đội Mỹ hộ tống tàu bè đi qua khu vực này. Tuy nhiên, tình trạng gián đoạn sản xuất và cung ứng dầu từ Trung Đông vẫn nghiêm trọng do các cuộc tấn công của phiến quân Houthi thân Iran nhằm vào các nhà máy lọc dầu ở Saudi Arabia, cùng các cuộc không kích của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu tại Nga.

“Dầu diesel chính là điểm nghẽn then chốt, bởi loại nhiên liệu này đóng vai trò cực kỳ quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế Mỹ”, CEO Darren Woods của ExxonMobil nói với CNBC. Trước đó, tập đoàn dầu khí lớn nhất Mỹ này đã công bố lợi nhuận khổng lồ trong quý 3/2026 nhờ những biến động trên thị trường.

Các nghị sỹ trong Đảng Cộng hòa của ông Trump đã kêu gọi ông hành động để giải quyết vấn đề giá nhiên liệu trước bầu cử. Giá dầu diesel đang gây khó khăn cho các bang nông nghiệp lớn như Iowa, nơi luôn dành sự ủng hộ áp đảo cho ông Trump trong các chiến dịch tranh cử tổng thống. Cuộc đua vào Thượng viện tại bang này đang rất căng thẳng.

Ông Trump từng cân nhắc lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel theo đề nghị của Thượng nghị sĩ Chuck Grassley, một thành viên Đảng Cộng hòa ở bang Iowa, nhằm hỗ trợ nông dân tại bang này. Tuy nhiên, ông đã quyết định không thực hiện vì lo ngại động thái đó có thể đẩy giá xăng tăng cao hơn nữa.

Thay vào đó, ông Trump đã ban hành một sắc lệnh hành pháp cho phép các tài xế xe tải sử dụng loại dầu diesel miễn thuế - thường dành cho các phương tiện không lưu thông trên đường công cộng - trên các tuyến đường cao tốc tại Mỹ. Đồng thời, ông cũng công bố chương trình hỗ trợ trị giá 8 tỷ USD dành cho nông dân đang chịu ảnh hưởng bởi giá nhiên liệu tăng cao.

Sau đó, vào đầu tháng 10, ông Trump đã đạt được một thỏa thuận với Tổng thống Nga Vladimir Putin mà theo đó, Moscow sẽ xuất khẩu khoảng 6 triệu thùng dầu diesel ra thị trường toàn cầu trong thời gian đến hết tháng 11.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyi và thậm chí một số thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa đã chỉ trích thỏa thuận này, cho rằng thỏa thuận là một sự nhượng bộ đối với Nga. Còn theo các chuyên gia phân tích năng lượng, khối lượng dầu diesel trong thỏa thuận với Nga là rất nhỏ so với nhu cầu toàn cầu, vì vậy sẽ không tạo ra tác động đáng kể nào đến giá cả.

Gần đây, giá dầu thô đã tăng mạnh trước thềm cuộc bầu cử ở Mỹ. Trong tháng 10, giá dầu Brent tăng giao sau tại thị trường London tăng gần 14% và giá dầu WTI giao sau tại thị trường Mỹ tăng hơn 15%.

Ông Trump tuyên bố sẽ không nối lại các cuộc tấn công vào Iran trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Tuy nhiên, thị trường đang tính đến rủi ro về một đợt xung đột mới sau khi quá trình bỏ phiếu kết thúc.

Ông De Haan nhận định: “Nếu căng thẳng leo thang, điều đó chắc chắn sẽ gây áp lực đẩy giá xăng dầu tăng cao ngay trước dịp Lễ Tạ ơn, thời điểm mà người Mỹ có truyền thống lái xe đi thăm bạn bè và người thân”.