Tính đến ngày 26/10, kinh phí khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giải ngân đạt 21.693,48 tỷ đồng, tương đương đạt khoảng 41,18% cho thấy áp lực dồn về cuối năm còn lớn...

Ngày 27/10, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội nghị trực tuyến với các Sở Khoa học và Công nghệ nhằm đánh giá tình hình giải ngân kinh phí, trao đổi kinh nghiệm và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026. 

Bà Hoàng Thị Phương Lựu, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, nhấn mạnh tính đến ngày 26/10, tổng dự toán kinh phí khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được sử dụng trên cả nước là 52.680,28 tỷ đồng. Số giải ngân đạt 21.693,48 tỷ đồng, tương đương 41,18%.

Đối với khối địa phương, tổng dự toán được sử dụng là 28.032,79 tỷ đồng, trong đó đã giải ngân 10.789,36 tỷ đồng, đạt 38,49%; còn 17.243,43 tỷ đồng chưa giải ngân, đặt ra yêu cầu các địa phương phải tập trung hơn nữa cho công tác tổ chức thực hiện trong thời gian còn lại của năm.

Xét theo lĩnh vực, tỷ lệ giải ngân tại địa phương đạt 47,15% đối với khoa học, công nghệ; 27,54% đối với đổi mới sáng tạo và 30,23% đối với chuyển đổi số. Theo nguồn kinh phí, chi đầu tư phát triển đạt tỷ lệ giải ngân 43,78%, trong khi chi thường xuyên đạt 37,18%.

Thực tiễn từ các địa phương đạt kết quả cao cho thấy trong cùng một khung pháp lý, sự chủ động và quyết tâm của lãnh đạo địa phương sẽ quyết định sự khác biệt về tốc độ thực hiện nhiệm vụ. 

Theo báo cáo, có 7 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân từ 50% trở lên, gồm Thái Nguyên, Huế, Tuyên Quang, Cần Thơ, Quảng Trị, Khánh Hòa và Đà Nẵng. Trong đó, Huế đạt 65,21%; Tuyên Quang đạt 65,17%.

Xét theo giá trị tuyệt đối, 10 địa phương có số giải ngân lớn nhất đạt tổng cộng 7.778,35 tỷ đồng, chiếm 72,1% tổng số giải ngân của khối địa phương. Thành phố Hồ Chí Minh giải ngân 2.711,87 tỷ đồng, Hà Nội đạt 2.035,14 tỷ đồng và Đà Nẵng đạt 697,70 tỷ đồng. Riêng Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội chiếm 44% tổng giá trị giải ngân của khối địa phương.

Tuy nhiên cũng cần phải lưu ý tỷ lệ giải ngân không phải là mục tiêu duy nhất. 

Theo Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, ngân sách nhà nước chi cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải được sử dụng có trọng tâm, trọng điểm, gắn với kết quả, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ. 

Thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách có trách nhiệm đánh giá, báo cáo kết quả, hiệu quả sử dụng ngân sách trên Nền tảng số quản lý khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia. Kết quả giải ngân năm 2026 và sản phẩm đầu ra tương ứng sẽ là căn cứ để xem xét bố trí ngân sách các năm tiếp theo cho từng bộ, ngành, địa phương.

Thảo luận tại hội nghị, đại diện các đơn vị chuyên môn thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ đã làm rõ nhiều vướng mắc về thủ tục và giới thiệu các cơ chế đột phá tại Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Luật Chuyển đổi số và các nghị định hướng dẫn.

Về quy trình, thủ tục quản lý nhiệm vụ, Vụ trưởng Vụ Khoa học Kỹ Thuật và Công nghệ Nguyễn Phú Hùng cho biết Nghị định 267/2025/NĐ-CP quy định thời gian ký hợp đồng giao nhiệm vụ tối đa 120 ngày kể từ ngày hết hạn nộp hồ sơ đề xuất nhiệm vụ. 

Cùng với đó, Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15 quy định tổ chức chủ trì được Nhà nước tự động giao quyền quản lý, sử dụng, quyền sở hữu kết quả nhiệm vụ tương ứng với phần kinh phí ngân sách nhà nước, không phải làm thủ tục giao quyền, không phải bồi hoàn; tài sản trang bị cho nhiệm vụ cũng được giao tự động ngay khi trang bị.

Về chuyển đổi số, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số Quốc gia Lê Anh Tuấn thông tin, Nghị định 224/2026/NĐ-CP quy định trường hợp chủ đầu tư đã tổ chức thu thập báo giá công khai, minh bạch thì không phải chịu trách nhiệm đối với việc nhà cung cấp vi phạm quy định về cung cấp báo giá; thiết kế chi tiết và dự toán được phê duyệt đồng thời.

Để hoàn thành mục tiêu kế hoạch năm 2026, Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị các địa phương khẩn trương rà soát, nhận diện rõ nguyên nhân khách quan và chủ quan dẫn đến việc chậm giải ngân.

Các địa phương cần chủ động ban hành các quy trình, quy chế quản lý thuộc thẩm quyền của UBND cấp tỉnh, tăng cường làm việc với các doanh nghiệp, hiệp hội để thúc đẩy các dự án đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Bên cạnh đó, các địa phương cần cập nhật số liệu giải ngân hằng tuần, phối hợp chặt chẽ với Kho bạc Nhà nước để đối soát dữ liệu. Đối với các khoản kinh phí ngân sách trung ương bổ sung xác định không còn khả năng giải ngân trong năm, các địa phương cần chủ động đề xuất hủy dự toán hoặc hoàn trả để cấp có thẩm quyền kịp thời điều chỉnh, bố trí cho các nhiệm vụ khác có khả năng hấp thụ vốn tốt hơn.

Việc đẩy nhanh giải ngân phải đi đôi với bảo đảm kết quả đầu ra: kinh phí nhiệm vụ được cấp tiếp trên cơ sở đánh giá tiến độ, kết quả trong kỳ; tổ chức chủ trì chịu trách nhiệm về sản phẩm đã cam kết; không giải ngân hình thức để đạt tỷ lệ.