Hạ tầng chất lượng là hệ thống gồm các tổ chức, quy chuẩn, tiêu chuẩn, quy trình và dịch vụ kỹ thuật nhằm bảo đảm sản phẩm, dịch vụ đáp ứng yêu cầu về chất lượng, an toàn và môi trường...

Theo Chỉ số Hạ tầng chất lượng cho phát triển bền vững (QI4SD) năm 2026, được UNIDO công bố tại Diễn đàn Chất lượng Toàn cầu 2026, diễn ra ngày 4-6/11 tại Vienna, Việt Nam đạt 52,8 điểm, xếp thứ 47 trong số 170 quốc gia và vùng lãnh thổ được đánh giá.

QI4SD là bộ chỉ số do UNIDO xây dựng, công bố lần đầu năm 2022, nhằm đánh giá mức độ phát triển và khả năng đóng góp của hệ thống hạ tầng chất lượng một quốc gia vào việc thực hiện các Mục tiêu Phát triển bền vững (SDGs) của Liên Hợp Quốc. Điểm số QI4SD được tổng hợp thông qua 37 chỉ tiêu thuộc năm cấu phần: tiêu chuẩn hóa, đo lường, công nhận, đánh giá sự phù hợp và chính sách chất lượng.

Việt Nam xếp thứ 47 trong số 170 quốc gia, vùng lãnh thổ về Chỉ số Hạ tầng chất lượng cho phát triển bền vững. Nguồn: UNIDO

Trong QI4SD, "hạ tầng chất lượng" (QI) không phải hạ tầng vật lý như đường sá, cầu cống, nhà máy hay trung tâm dữ liệu. Đây là hệ thống gồm các tổ chức, quy chuẩn, tiêu chuẩn, quy trình và dịch vụ kỹ thuật nhằm bảo đảm sản phẩm, dịch vụ đáp ứng yêu cầu về chất lượng, an toàn và môi trường. QI giúp một quốc gia đo lường, kiểm tra, chứng nhận và bảo đảm chất lượng sản phẩm, dịch vụ theo những chuẩn mực thống nhất.

So với kỳ đánh giá năm 2024, Việt Nam tăng 1,6 điểm, từ 51,2 lên 52,8 điểm. Thứ hạng giảm từ vị trí 42 xuống 47 một phần do số lượng được đánh giá gia tăng, từ 155 lên 170 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Năm nay, UNIDO lần đầu phân tích mức độ tiến bộ giữa các kỳ dựa trên bộ chỉ tiêu được hài hòa về phương pháp và dữ liệu, gọi là Harmonised QI4SD Index. Cách tiếp cận này giúp nhận diện những cải thiện thực chất trong từng cấu phần của hệ thống hạ tầng chất lượng, thay vì chỉ căn cứ vào thứ hạng tổng thể. Do thay đổi về phạm vi quốc gia, chỉ tiêu và phương pháp đánh giá, điểm số tổng hợp giữa hai kỳ không thể được so sánh trực tiếp như một thước đo tiến bộ tuyệt đối.

Ngoài gia tăng điểm số, Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc cũng lựa chọn Việt Nam để giới thiệu trong nhóm quốc gia có mức cải thiện đáng kể về hạ tầng chất lượng, giai đoạn 2024-2026, cùng với Colombia, Iran, Nigeria và Uzbekistan.

Theo đại diện Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, sự ghi nhận của UNIDO là "tín hiệu tích cực" đối với những nỗ lực phát triển hạ tầng chất lượng thời gian qua. Điều này cho thấy ý nghĩa của việc đầu tư đồng bộ vào năng lực tiêu chuẩn hóa, đo lường, công nhận và đánh giá sự phù hợp.

Khi các nền kinh tế chuyển đổi theo hướng xanh, số và bền vững, hạ tầng chất lượng trở thành nền tảng quan trọng để cải tiến chất lượng sản phẩm, bảo đảm an toàn, tạo thuận lợi thương mại và hỗ trợ đổi mới sáng tạo. Kết quả QI4SD 2026 không chỉ ghi nhận bước tiến của Việt Nam mà còn đặt ra yêu cầu chuyển những tiến bộ về năng lực hạ tầng chất lượng thành giá trị thực chất cho doanh nghiệp, người dân và nền kinh tế.

Hạ tầng chất lượng không chỉ là công cụ kiểm soát sản phẩm mà còn tạo điều kiện nâng cao năng suất, cải thiện hiệu quả sản xuất và mở rộng khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Đối với Việt Nam, đặc biệt trong các ngành xuất khẩu như dệt may, nông sản, thực phẩm và sản phẩm công nghiệp, việc tăng cường áp dụng tiêu chuẩn quốc tế, nâng cao năng lực đo lường, truy xuất nguồn gốc và đánh giá sự phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Trong xu hướng thương mại gắn với phát triển bền vững, khả năng chứng minh sự tuân thủ đang trở thành yếu tố cạnh tranh của doanh nghiệp. Vì vậy, phát triển đồng bộ hạ tầng chất lượng, gắn hoạt động tiêu chuẩn hóa, đo lường, công nhận và đánh giá sự phù hợp với nhu cầu thực tế của sản xuất sẽ góp phần nâng cao chất lượng hàng hóa, tăng khả năng tiếp cận thị trường và thúc đẩy sự tham gia bền vững của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng quốc tế.