Lạm phát Mỹ tăng tốc trong tháng 9 khi giá xăng, quần áo và vé máy bay cùng leo thang, cho thấy giá cả vẫn là thách thức lớn của nền kinh tế chỉ vài tuần trước cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ…

Ngày thứ Tư (14/10), Bộ Lao động Mỹ công bố chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 9 tăng 3,7% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức 3,4% của tháng 8. So với tháng trước, CPI tăng 0,6%, so với mức tăng 0,4% trong tháng 8.

Lạm phát lõi, không bao gồm hai nhóm thực phẩm và năng lượng vốn biến động mạnh, tăng 2,6% so với cùng kỳ năm trước, so với mức 2,4% của tháng 8. So với tháng trước, chỉ số này tăng 0,3%, bằng mức tăng trong tháng 8.

Theo hãng tin AP, dù gần mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) hơn, lạm phát lõi của Mỹ gần như vẫn quanh mức này kể từ tháng 1 năm nay, ngay trước khi chiến tranh Mỹ - Iran nổ ra.

Lạm phát tại Mỹ đã giảm mạnh từ mức đỉnh 9,1% vào năm 2022, nhưng nhích lên trở lại kể từ khi chiến tranh Mỹ - Iran nổ ra vào cuối tháng 2 năm nay. Báo cáo tháng 9 cho thấy cuộc chiến tiếp tục gây sức ép lên giá xăng, góp phần duy trì lạm phát ở mức cao.

Giá xăng tăng khoảng 9% trong tháng 9 so với tháng 8, là yếu tố chính đẩy lạm phát chung đi lên. Đà tăng giá nhiên liệu cũng lan sang giá vé máy bay, khiến giá vé hiện cao hơn khoảng 23% so với một năm trước.

Giá xăng là một trong những dấu hiệu lạm phát dễ nhận thấy nhất đối với người dân và thường khiến các chỉ số niềm tin của người tiêu dùng đi xuống. Dù giảm nhẹ trong vài tuần gần đây, giá xăng tại các trạm bán lẻ tại Mỹ vẫn cao hơn một tháng trước. Ngày 13/10, giá xăng bình quân trên toàn quốc ở mức 4,34 USD/gallon, cao hơn vài cent so với một tháng trước.

Giá năng lượng cao đẩy chi phí vận chuyển và vận hành của nhiều doanh nghiệp ở mọi quy mô lên cao, buộc một số phải tăng giá bán để bù đắp.

Tuần trước, PepsiCo thông báo tăng giá các sản phẩm đồ ăn nhẹ như Doritos, Ruffles, Sun Chips và một số loại nước ngọt. Công ty cho biết động thái này nhằm bù đắp chi phí nhiên liệu, nhôm và nguyên liệu thực phẩm đều tăng.

Làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) cũng đẩy giá chip, thiết bị máy tính và linh kiện điện tăng mạnh. Chi phí tăng đã phản ánh vào giá các sản phẩm điện tử tiêu dùng như máy chơi game, máy tính xách tay và điện thoại thông minh.

Ngày 1/9, nhà sản xuất máy chơi game Nintendo tăng giá dòng máy Switch 2 thêm 11%, lên 499,99 USD. Mẫu iPhone 17 của Apple cũng có giá cao hơn khoảng 10% so với thế hệ trước, dù một phần có thể phản ánh tính năng được nâng cấp.

Lạm phát cao kéo dài đặt ra bài toán khó cho Fed, cơ quan được Quốc hội Mỹ giao nhiệm vụ duy trì ổn định giá cả. Các quan chức Fed đang theo dõi sát số liệu lạm phát để quyết định có cần tiếp tục tăng lãi suất ngắn hạn hay không và mức tăng là bao nhiêu.

Vào tháng trước, Chủ tịch Fed Kevin Warsh cho rằng lạm phát chưa hạ nhiệt đủ nhanh để trở về mức mục tiêu. Tại cuộc họp cùng tháng, Fed đã tăng lãi suất lần đầu tiên sau 3 năm.

“Sự thật rõ ràng là lạm phát đang quá cao, và đã quá cao quá lâu”, ông Warsh phát biểu tại cuộc họp báo vào tháng trước. Ông cho biết các báo cáo lạm phát trong mùa hè cho thấy xu hướng lạm phát cơ bản chưa cải thiện đáng kể.

Tuy nhiên, một số quan chức chủ chốt của Fed cho rằng ngân hàng trung ương có thể chờ thêm trước khi tăng lãi suất lần nữa. Fed sẽ họp chính sách vào ngày 27–28/10. Hầu hết các nhà đầu tư Phố Wall dự báo Fed sẽ giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp này và có thể tăng tiếp vào tháng 12. Trong khi đó, theo một số quan chức Fed, năm nay có thể sẽ chỉ còn một lần tăng lãi suất nữa.

Fed tăng lãi suất nhằm nâng chi phí vay, qua đó làm chậm đà chi tiêu và tăng trưởng kinh tế để hạ nhiệt giá cả. Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, phần lớn lạm phát hiện nay bắt nguồn từ các cú sốc nguồn cung, trong đó có tình trạng gián đoạn nguồn cung dầu khí do chiến tranh Mỹ - Iran.

Lãi suất cao không thể tháo gỡ những điểm nghẽn về nguồn cung này. Dù vậy, ông Warsh cho biết mục tiêu của ông là ngăn đà tăng giá xăng lan sang các lĩnh vực khác của nền kinh tế.

Báo cáo CPI tháng 9 là một trong những báo cáo về giá cả cuối cùng được công bố trước cuộc bầu cử Quốc hội Mỹ giữa nhiệm kỳ, khi chi phí sinh hoạt là mối quan tâm lớn của cử tri Mỹ. Lạm phát cao đang gây bất lợi cho các nghị sĩ Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử này.

Lạm phát dai dẳng cũng ảnh hưởng đến tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Donald Trump. Theo khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu các vấn đề công cộng AP-NORC, chỉ 17% người trưởng thành tại Mỹ tán thành cách ông xử lý vấn đề chi phí sinh hoạt. Tỷ lệ tán thành cách ông điều hành nền kinh tế nói chung chỉ đạt 26%, mức thấp kỷ lục.