Số 96-98 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội
02437552050
Để đảm bảo các hoạt động chuyển giao công nghệ, mở rộng quy mô sản xuất các sản phẩm công nghệ cao, các đối tác thương mại lớn đã đề xuất Việt Nam nghiên cứu, xây dựng cơ chế kiểm soát thương mại chiến lược nhằm nâng cao năng lực kiểm soát công nghệ, tăng khả năng thực thi bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, giảm thiểu khả năng các công nghệ nguồn này bị đưa sang các nước thứ ba khi chưa được sự đồng ý của nước xuất khẩu.
Bên cạnh đó, công tác kiểm soát thương mại chiến lược vừa là nghĩa vụ của Việt Nam trong thực thi các cam kết quốc tế, cũng thể hiện trách nhiệm của Việt Nam trong bảo vệ an ninh, hòa bình quốc tế.
Việt Nam với vị thế là quốc gia có kim ngạch xuất nhập khẩu tăng trưởng mạnh, trong top 20 nước có quy mô thương mại lớn nhất và có quan hệ thương mại với hầu hết các quốc gia và có diện mặt hàng xuất nhập khẩu đa dạng, càng được quan tâm đề nghị xây dựng khung pháp lý về kiểm soát thương mại chiến lược, đưa vào các chương trình phối hợp song phương.
Ngoài ra, Việt Nam cũng đang tích cực triển khai nhiều giải pháp cụ thể để hướng tới cán cân thương mại hài hòa và bền vững với nhiều đối tác thương mại lớn, thí dụ như Hoa Kỳ hay Liên minh châu Âu EU. Vì vậy, việc xây dựng được cơ chế kiểm soát thương mại chiến lược hiệu quả cũng tạo nền tảng chắc chắn cho việc tăng cường nhập khẩu công nghệ cao, công nghệ nguồn từ thị trường này, từ đó giúp cân bằng cán cân thương mại.
Chủ trì cuộc họp lần thứ nhất Ban soạn thảo, Tổ biên tập Nghị định về kiểm soát thương mại chiến lược, diễn ra ngày 1/4/2025, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên khẳng định: “Việc khẩn trương xây dựng và ban hành Nghị định về kiểm soát thương mại chiến lược là hết sức cần thiết trong bối cảnh hiện nay, nhất là khi Việt Nam đang tập trung mọi nguồn lực để xây dựng một nền kinh tế hiện đại, bền vững và có sức cạnh tranh cao trên trường quốc tế”.
Đây cũng là một trong các nội dung mà Bộ trưởng Bộ Công Thương - Đặc phái viên của Thủ tướng Chính phủ trong chuyến công tác làm việc tại Hoa Kỳ tháng 3 năm 2025 đã trao đổi với Đại diện Thương mại Hoa Kỳ và các Bộ, ngành liên quan của Hoa Kỳ. Đây là tuyên bố của Việt Nam được hiện thực hoá bằng văn bản quy phạm pháp luật cụ thể cấp Chính phủ, thể hiện quyết tâm, mong muốn hợp tác với Hoa Kỳ một cách bền vững.
Tại cuộc họp Ban soạn thảo, các thành viên Ban soạn thảo là đại diện các Bộ Ngoại giao, Tài chính, Bộ Xây dựng, Bộ Khoa học Công nghệ và Lãnh đạo các Đơn vị có liên quan đã thống nhất về sự cần thiết ban hành, phạm vi và đối tượng điều chỉnh, cùng như một số nội dung cơ bản của dự thảo Nghị định.
Cũng trong ngày 1/4/2025, Bộ Công Thương đã công bố dự thảo Nghị định về kiểm soát thương mại chiến lược lên cổng thông tin điện tử để lấy ý kiến rộng rãi.
Dự thảo Nghị định về kiểm soát thương mại chiến lược là một văn bản quan trọng nhằm tăng cường giám sát hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, trung chuyển các mặt hàng lưỡng dụng (có thể sử dụng cho cả mục đích dân sự và quân sự). Nghị định này đề ra khung pháp lý để quản lý chặt chẽ các hoạt động thương mại có liên quan đến an ninh quốc gia và cam kết quốc tế của Việt Nam.
Dự thảo Nghị định áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, trung chuyển, quá cảnh hàng hóa có tính lưỡng dụng. Các bộ, ngành liên quan cũng chịu trách nhiệm phối hợp thực hiện các quy định của Nghị định.
Dự thảo đã đưa ra các quy định Danh mục hàng hóa lưỡng dụng và thẩm quyền phê duyệt, kiểm soát của các Bộ, ngành trực tiếp quản lý. Cụ thể: Bộ Khoa học và Công nghệ: Quản lý hạt nhân, vật liệu đặc biệt, điện tử, máy tính, viễn thông, cảm biến, laser; Bộ Xây dựng quản lý, giám sát hàng không, hàng hải, hàng không vũ trụ; Bộ Y tế: Kiểm soát vật phẩm sinh hóa; Bộ Công Thương: Kiểm soát kim loại, hóa chất.
Để đảm bảo việc kiểm soát thương mại chiến lược được thực thi hiệu quả, Dự thảo Nghị định quy định các doanh nghiệp liên quan phải xây dựng và thực hiện Chương trình tuân thủ nội bộ (ICP- Internal Compliance Program).
Theo đó, Chương trình này bao gồm:
Cam kết trách nhiệm: Chủ doanh nghiệp, các bộ phận và nhân viên phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật về kiểm soát thương mại chiến lược.
Quy trình rà soát người sử dụng cuối và mục đích sử dụng hàng hóa: Doanh nghiệp cần xác minh khách hàng và mục đích sử dụng hàng hóa để tránh vi phạm quy định.
Cập nhật quy định pháp luật: Doanh nghiệp phải liên tục theo dõi, cập nhật các văn bản pháp luật mới nhất về kiểm soát thương mại chiến lược.
Dự thảo Nghị định cũng quy định phải có hoạt động đào tạo nội bộ cho cán bộ, nhân viên liên quan theo định kỳ về quy định và quy trình kiểm soát thương mại chiến lược. Doanh nghiệp phải có hệ thống lưu trữ dữ liệu giao dịch, đảm bảo minh bạch và truy xuất khi cần thiết và có nghĩa vụ thông báo cho cơ quan có thẩm quyền trong trường hợp có dấu hiệu vi phạm hoặc nghi ngờ rủi ro.
Doanh nghiệp muốn được công nhận đạt chuẩn ICP phải gửi hồ sơ đề nghị phê duyệt lên Bộ Công Thương. Hồ sơ bao gồm: Đơn đề nghị phê duyệt ICP; Bản giải trình hoạt động sản xuất kinh doanh; Mô tả kỹ thuật và quy trình sản xuất, kinh doanh hàng hóa lưỡng dụng; Hệ thống kiểm soát nội bộ.
Sau khi tiếp nhận hồ sơ, Bộ Công Thương phối hợp với các bộ ngành liên quan để xem xét và đưa ra quyết định phê duyệt trong vòng 05 năm.
Nghị định cũng quy định chế tài xử phạt nếu doanh nghiệp hoặc cá nhân vi phạm các quy định về kiểm soát thương mại chiến lược. Các hình thức xử phạt bao gồm: Cảnh cáo, phạt tiền đối với các vi phạm nhẹ; Đình chỉ hoặc thu hồi giấy phép xuất khẩu đối với vi phạm nghiêm trọng. Chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra nếu có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự.
Dự thảo Nghị định về kiểm soát thương mại chiến lược sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm an ninh quốc gia và thực thi các cam kết quốc tế. Nghị định giúp tạo ra khung pháp lý rõ ràng, đồng thời đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt đối với doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa lưỡng dụng. Việc tuân thủ chặt chẽ các quy định này không chỉ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý mà còn nâng cao uy tín trong thương mại quốc tế.
Hàng hóa lưỡng dụng (Dual-Use Goods) là các loại hàng hóa, công nghệ, phần mềm có thể được sử dụng cho cả mục đích dân sự (thương mại, công nghiệp, y tế) và mục đích quân sự (quốc phòng, vũ khí, an ninh). Vì tính chất nhạy cảm này, việc xuất nhập khẩu hàng hóa lưỡng dụng thường bị kiểm soát chặt chẽ theo luật pháp quốc gia và các hiệp định quốc tế.
Trước tình trạng thiếu hụt nguồn cung dầu diesel (DO) tại nhiều cửa hàng bán lẻ trên địa bàn, UBND tỉnh Quảng Trị đã yêu cầu các sở, ngành và doanh nghiệp khẩn trương triển khai các giải pháp nhằm bảo đảm nguồn cung xăng dầu, không để ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân...
Xuất khẩu tôm tiếp tục là điểm sáng của ngành thủy sản trong nửa đầu năm 2026 khi đạt tốc độ tăng trưởng hai con số, với động lực chủ yếu đến từ thị trường Trung Quốc và sự bứt phá của mặt hàng tôm hùm. Tuy nhiên, phía sau những con số tích cực, doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức từ chính sách thuế tại Hoa Kỳ và chi phí logistics gia tăng...
Việc Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch CPTPP năm 2026 đang mở ra cơ hội thúc đẩy kết nối giữa Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) với Liên minh châu Âu (EU), qua đó góp phần tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng, thúc đẩy thương mại số và mở rộng cơ hội đầu tư trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đối mặt nhiều biến động…
Dù đạt mức tăng trưởng ấn tượng trong 6 tháng đầu năm 2026, song xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ đang đối mặt với những rủi ro gia tăng từ các vụ điều tra phòng vệ thương mại, rào cản thuế quan và xu hướng thắt chặt chính sách từ chính quyền sở tại...
Đợt mưa lớn kéo dài vừa qua đã gây thiệt hại nặng nề tại nhiều tỉnh miền núi phía Bắc, đặc biệt là Lai Châu, Lào Cai, Sơn La và Điện Biên. Theo báo cáo nhanh của Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, tính đến ngày 21/7, thiên tai đã làm 6 người thiệt mạng, 2 người mất tích, hàng trăm ngôi nhà bị hư hỏng, nhiều tuyến giao thông bị chia cắt. Tổng thiệt hại ước tính trên 502,76 tỷ đồng...
Theo thống kê mới nhất từ Bộ Tài chính, hiện cả nước có 859.048 doanh nghiệp đang hoạt động sản xuất kinh doanh, trong đó doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm khoảng 97%. Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách hỗ trợ khu vực kinh tế này, nhưng trong quá trình thực thi vẫn còn nhiều điểm nghẽn cần sớm được tháo gỡ.
Những điểm nghẽn trong thực thi chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa
Theo thống kê mới nhất từ Bộ Tài chính, hiện cả nước có 859.048 doanh nghiệp đang hoạt động sản xuất kinh doanh, trong đó doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm khoảng 97%. Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách hỗ trợ khu vực kinh tế này, nhưng trong quá trình thực thi vẫn còn nhiều điểm nghẽn cần sớm được tháo gỡ.
Phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) kết hợp với mạng lưới đường sắt đô thị (metro) là chiến lược cốt lõi để giải quyết ùn tắc và tái cấu trúc không gian. Mô hình này tập...
Kỷ niệm 35 năm thành lập Tạp chí Kinh tế Việt Nam (1991 - 2026)
VnEconomy cập nhật giá vàng trong nước & thế giới hôm nay: SJC, 9999, giá vàng USD/oz, biến động giá vàng tăng, giảm - phân tích, dự báo & dữ liệu lịch sử.
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...
