Thực trạng này đặt ra khả năng các doanh nghiệp thép Trung Quốc sẽ đẩy mạnh xuất khẩu ra thị trường bên ngoài...

Sức ép đè nặng lên ngành thép Trung Quốc đang ngày càng lớn, khi các nhà sản xuất đối mặt với tình trạng kinh tế giảm tốc dẫn tới suy giảm nhu cầu, cùng với chi phí đầu vào, đặc biệt là giá than, tăng cao. Thực trạng này đặt ra khả năng các doanh nghiệp thép Trung Quốc sẽ đẩy mạnh xuất khẩu ra thị trường bên ngoài.

Cách ứng phó với biên lợi nhuận ngày càng thu hẹp như vậy của các nhà sản xuất thép Trung Quốc lại tiềm ẩn nguy cơ khiến căng thẳng thương mại toàn cầu thêm nóng.

DOANH NGHIỆP THÉP ĐUA NHAU BÁO LỖ

Theo tờ báo Nikkei Asia, Gansu Jiu Steel Group Hongxing Iron and Steel, một công ty thép niêm yết tại Thượng Hải do chính quyền tỉnh Cam Túc kiểm soát, đã báo cáo khoản lỗ ròng 813 triệu nhân dân tệ, tương đương 122 triệu USD, trong quý 3 vừa qua, một khoản lỗ lớn hơn nhiều so với con số lỗ 61 triệu nhân dân tệ cùng kỳ năm trước.

Kết quả tài chính quý 3 của công ty này cũng cho thấy một sự trượt dốc mạnh so với 6 tháng đầu năm - khoảng thời gian công ty ghi nhận khoản lỗ ròng 216 triệu nhân dân tệ. Doanh thu quý 3 giảm 3,4% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 7,8 tỷ nhân dân tệ, trái ngược với mức tăng 3,6%, đạt 16,1 tỷ nhân dân tệ, trong nửa đầu năm.

Trong báo cáo kết quả kinh doanh công bố vào tuần trước, Gansu Jiu Steel Group Hongxing Iron and Steel mô tả tình hình ngành thép hiện nay là "cung mạnh nhưng cầu yếu". Doanh nghiệp này bày tỏ lo ngại về việc "nhu cầu từ lĩnh vực bất động sản và cơ sở hạ tầng liên tục thu hẹp", sự sụt giảm nghiêm trọng trong đầu tư tài sản cố định, cùng với chi phí nhiên liệu và nguyên vật liệu vẫn "duy trì ở mức cao".

Công ty thép tại Cam Túc này cho biết thêm rằng các điều kiện trên đang ngày càng trở nên xấu hơn, "đặc biệt là khi bước sang quý 3, trong bối cảnh giá thép giảm sâu còn giá nhiên liệu lại biến động mạnh".

Angang Steel - bộ phận chính được niêm yết trên thị trường chứng khoán của Ansteel Group, nhà sản xuất thép lớn thứ ba thế giới xét về sản lượng - cũng báo cáo khoản lỗ ròng 1,98 tỷ nhân dân tệ trong quý 3, lớn hơn gấp đôi so với mức lỗ 876 triệu nhân dân tệ cùng kỳ năm trước. Khoản lỗ của riêng quý 3 này đã gần bằng tổng mức lỗ ròng 2,04 tỷ nhân dân tệ của cả 6 tháng đầu năm.

Công ty giải thích rằng ngành thép đang "trải qua một chu kỳ suy yếu với tâm lý thị trường ảm đạm", trong đó tình trạng dư thừa nguồn cung đã kéo giá thép đi xuống. Cùng với đó, giá than cốc cùng các loại nguyên vật liệu và nhiên liệu khác vẫn "tiếp tục tăng". Nhu cầu than và giá than đều tăng do tình trạng gián đoạn nguồn cung dầu bắt nguồn từ cuộc chiến tranh ở Vùng Vịnh, qua đó mang lại lợi thế cho các nhà cung cấp than.

Angang Steel cho biết họ đã thực hiện thêm các biện pháp cắt giảm chi phí, nhưng những nỗ lực này "vẫn chưa đủ để bù đắp cho sự thu hẹp giữa giá đầu vào và giá đầu ra”.

Shandong Iron and Steel - một đơn vị thuộc tập đoàn sản xuất thép hàng đầu thế giới China Baowu Steel - cũng ghi nhận kết quả kinh doanh sa sút trong quý 3, với khoản lỗ ròng 146 triệu nhân dân tệ, so với mức lỗ 29 triệu nhân dân tệ trong nửa đầu năm. Nguyên nhân cũng tương tự như các doanh nghiệp cùng ngành: công ty cho biết họ đang bị "kẹp giữa hai đầu" - một mặt là giá thị trường sụt giảm, mặt khác là chi phí nguyên vật liệu leo thang.

Chongqing Iron and Steel, một công ty khác thuộc tập đoàn Baowu đang niêm yết tại Thượng Hải, đã báo cáo khoản lỗ ròng trong quý 3 là 125 triệu nhân dân tệ, lớn hơn mức lỗ 87 triệu nhân dân tệ cùng kỳ năm trước và mức lỗ 178 triệu nhân dân tệ trong nửa đầu năm 2026.

Tại Maanshan Iron and Steel - một công ty thuộc Baowu, có trụ sở ở tỉnh An Huy - lợi nhuận ròng 158 triệu nhân dân tệ đạt được trong quý 3 năm ngoái đã chuyển thành khoản lỗ ròng 108 triệu nhân dân tệ trong 3 năm nay. Đề cập đến áp lực tương tự như các đơn vị khác, công ty cho biết họ dự báo tình trạng khó khăn sẽ còn tiếp diễn trong quý 4, trong bối cảnh "nhu cầu không đủ, giá cả chịu áp lực và mức độ cạnh tranh ngày càng gay gắt".

Xinjiang Ba Yi Iron and Steel cũng rơi vào tình trạng thua lỗ trong quý 3, từ mức lợi nhuận ròng 124 triệu nhân dân tệ cùng kỳ năm trước chuyển sang khoản lỗ ròng 220 triệu nhân dân tệ. Công ty thuộc Baowu có trụ sở tại Urumqi này nói rằng trước thực tế khắc nghiệt tại thị trường trong nước, họ sẽ tiếp tục phát triển các thị trường tiêu thụ sản phẩm thép tại khu vực Tây Tạng lân cận và ở nước ngoài. Công ty cam kết sẽ "không ngừng mở rộng khối lượng xuất khẩu và gia tăng thị phần tại khu vực Trung Á".

Xét về xuất khẩu, Baoshan Iron and Steel - công ty con chủ chốt niêm yết trên thị trường chứng khoán thuộc Baowu - đang dẫn đầu. Công ty cho biết trong 9 tháng đầu năm đã đạt khối lượng đơn hàng xuất khẩu là 5,87 triệu tấn thép, tăng 704.000 tấn so với cùng kỳ năm trước.

RỦI RO CĂNG THẲNG THƯƠNG MẠI

Việc Trung Quốc đẩy mạnh xuất khẩu thép - một hệ quả từ tình trạng dư thừa công suất kéo dài và nhu cầu nội địa yếu - là một nguyên nhân gây căng thẳng thương mại với giữa nước này với nhiều đối tác trên thế giới.

Để xoa dịu căng thẳng, từ đầu năm nay, Bắc Kinh đã triển khai một hệ thống cấp phép xuất khẩu mới, mà theo đó, Bộ Thương mại và Tổng cục Hải quan Trung Quốc đã cùng công bố danh mục khoảng 300 sản phẩm thép nằm trong diện kiểm soát. Biện pháp này dường như đã tạo ra tác động nhất định, khi tổng khối lượng xuất khẩu thép trong 9 tháng đầu năm giảm 2,6% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, khối lượng xuất khẩu vẫn ở mức cao và tốc độ đã tăng lên: xuất khẩu thép thành phẩm của Trung Quốc trong tháng 9 đạt 10,49 triệu tấn, vượt mốc 10 triệu tấn tháng thứ 5 liên tiếp.

Theo bà Alicia Garcia-Herrero, chuyên gia kinh tế trưởng khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại ngân hàng đầu tư Pháp Natixis các chính phủ trên khắp thế giới đang cảnh giác trước làn sóng hàng hóa xuất khẩu từ Trung Quốc, với thép là một mặt hàng trọng tâm, bên cạnh các sản phẩm hóa chất và xe điện. Một số quốc gia châu Á đã triển khai các biện pháp phòng vệ, như Ấn Độ áp thuế tự vệ từ 11-12% đối với thép Trung Quốc trong thời hạn 3 năm.

Bà Garcia-Herrero nói với Nikkei Asia: "Nếu châu Âu áp dụng một cơ chế có khả năng hạn chế Trung Quốc tiếp cận toàn bộ các lĩnh vực trong thị trường của họ chỉ trong vài tuần, thì cục diện tại châu Á sẽ thay đổi", bởi một động thái như vậy sẽ khiến một lượng hàng xuất khẩu lớn hơn từ Trung Quốc bị chuyển hướng sang khu vực châu Á.

Vị chuyên gia đặt câu hỏi: "Liệu các quốc gia châu Á có vượt ra khỏi phạm vi các biện pháp phòng vệ áp dụng riêng lẻ cho từng sản phẩm để chuyển sang các cơ chế tự vệ tổng thể, tăng cường giám sát sự gia tăng đột biến của hàng nhập khẩu, cũng như chủ động mở các cuộc điều tra đối với những lĩnh vực mà châu Âu dự định sẽ nhằm vào trước tiên", chẳng hạn như thép, hóa chất, máy móc, pin và năng lượng mặt trời hay không?