Theo tiết lộ của các nguồn thạo tin với hãng tin Bloomberg, Liên minh châu Âu (EU) đang lên kế hoạch áp dụng các biện pháp tự vệ nhằm cắt giảm nhập khẩu hàng hóa từ Trung Quốc, tập trung vào các lĩnh vực như hóa chất, đồ nội thất và máy móc...

Nguồn tin nói rằng các biện pháp này - có thể dưới hình thức hạn ngạch nhập khẩu hoặc thuế quan - có khả năng được công bố sớm nhất là vào quý 1/2027.

Cũng theo các nguồn tin này, Ủy ban châu Âu (EC) đang tìm cách lặp lại cách tiếp cận đã áp dụng đối với xe hybrid, sau khi đạt được thỏa thuận với Bắc Kinh về việc giới hạn lượng xe hybrid nhập khẩu từ Trung Quốc ở mức 350.000 chiếc mỗi năm. Mức giới hạn này được cho là đủ hợp lý để tránh các hành động trả đũa.

CHÂU ÂU TÌM BIỆN PHÁP TỰ VỆ THƯƠNG MẠI

Diễn biến mới nhất này nằm trong nỗ lực rộng lớn hơn của EU nhằm thu hẹp thâm hụt thương mại khổng lồ với Trung Quốc, vốn đã lên tới 360 tỷ euro, tương đương 404 tỷ USD, trong năm ngoái. EC đang phải cân nhắc kỹ lưỡng để vừa hỗ trợ ngành công nghiệp trong khối, vừa tránh gây ra sự trả đũa từ Bắc Kinh hay châm ngòi cho một cuộc chiến thương mại.

Trước đó trong tháng này, Chủ tịch EC Ursula von der Leyen nói với báo giớ: "Các ngành công nghiệp của chúng tôi đã lên tiếng yêu cầu hành động. Chúng tôi đã lắng nghe và sẽ phản hồi, bao gồm cả việc áp dụng thêm các biện pháp tự vệ".

Theo Bloomberg, các biện pháp tự vệ cho phép EU hạn chế hàng hóa từ một lĩnh vực cụ thể nếu ghi nhận sự gia tăng đột biến về lượng nhập khẩu vào khối. EU đã bắt đầu đánh giá dữ liệu thương mại để xác định những lĩnh vực nào đang rơi vào tình trạng này.

Các biện pháp này có thể bao gồm hạn ngạch nhập khẩu, như trường hợp xe hybrid, hoặc hạn ngạch thuế quan - áp thuế quan đối với lượng hàng nhập khẩu vượt quá một hạn mức nhất định nhằm kiểm soát luồng hàng dư thừa.

EU có thể chọn cách đơn phương áp dụng các biện pháp này mà không cần sự đồng thuận từ phía Bắc Kinh. Các nguồn tin lưu ý rằng các kế hoạch này cũng như những lĩnh vực cụ thể mà EU nhắm tới có thể thay đổi sau các cuộc thảo luận với các quốc gia thành viên và phía Trung Quốc.

Trong một tuyên bố đưa ra trong tháng 10 này, Bộ Thương mại Trung Quốc khẳng định rằng EU “không nên ảo tưởng về việc đạt được lợi ích thông qua gây áp lực”, đồng thời cảnh báo EU “đừng đánh giá thấp” quyết tâm và năng lực của Trung Quốc trong việc bảo vệ các lợi ích của chính mình.

Nguồn thạo tin tiết lộ thêm rằng EC dự định trong vài tuần tới đây sẽ đưa ra các đề xuất về việc áp hạn ngạch đối với xe hybrid, với mục tiêu là hạn ngạch này sẽ chính thức có hiệu lực từ tháng 12. Các biện pháp này sẽ kéo dài trong 4 năm, trong đó hạn ngạch dành cho Trung Quốc sẽ tăng 6% mỗi năm kể từ năm thứ hai. Hạn ngạch đối với xe nhập khẩu từ các quốc gia khác như Nhật Bản và Hàn Quốc cũng sẽ được áp dụng theo cơ chế tương tự.

Các mặt hàng giá rẻ - đôi khi còn được chính phủ trợ giá - từ Trung Quốc, đang tràn ngập thị trường châu Âu, gây tổn hại cho các ngành sản xuất nội địa và đe dọa việc làm của người lao động tại đây. Tình trạng này, cộng với nhu cầu sụt giảm cùng những hạn chế trong việc tiếp cận thị trường Trung Quốc đối với nhiều hàng hóa châu Âu, đã dẫn đến thâm hụt thương mại khổng lồ, lên tới hơn 1 tỷ USD mỗi ngày và vẫn đang tiếp tục tăng.

Tại hội nghị thượng đỉnh ở Brussels đầu tháng này, các nhà lãnh đạo EU đã thống nhất yêu cầu EC nhanh chóng hành động trên nhiều lĩnh vực kinh tế, đồng thời thiết lập các thẩm quyền mới nhằm giảm thâm hụt thương mại và ngăn chặn khả năng Trung Quốc thực hiện các biện pháp trả đũa.

Ô TÔ TRUNG QUỐC VƯỢT XE NHẬT VỀ THỊ PHẦN TẠI CHÂU ÂU

Về phần mình, EC đang lên kế hoạch trình bày các đề xuất trước giữa tháng 12, bao gồm một cơ chế đa dạng hóa nguồn cung và một công cụ cho phép phản ứng nhanh chóng trước các hành động thương mại gây hấn. Theo các nguồn tin, công cụ mới này sẽ hạn chế quyền tiếp cận thị trường chung của EU đối với một số loại hàng hóa và dịch vụ nhất định, với cơ chế linh hoạt và phạm vi rộng hơn so với các công cụ hiện có.

Hiện chưa rõ liệu Trung Quốc có chấp nhận việc hàng xuất khẩu của nước này sang EU bị hạn chế thêm ngoài lĩnh vực xe hybrid hay không.

Ông Maros Sefcovic, quan chức phụ trách thương mại của EU, dự kiến sẽ đánh giá tiến độ và thảo luận về các bước tiếp theo với phía Trung Quốc vào đầu năm tới. Các thỏa thuận mà hai bên đã đạt được cho đến nay cũng bao gồm việc Bắc Kinh cắt giảm thuế quan đối với một số linh kiện ô tô, dầu olive và kem. EU đang nỗ lực cải thiện khả năng tiếp cận thị trường Trung Quốc cho hàng hóa EU, đồng thời đơn giản hóa các thủ tục xuất khẩu đối với các loại khoáng sản thiết yếu và nam châm vĩnh cửu từ Trung Quốc sang EU.

Trong một dấu hiệu của làn sóng hàng hóa Trung Quốc tràn ngập thị trường châu Âu, lần đầu tiên trong một quý trọn vẹn, các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đã vượt qua các đối thủ Nhật Bản về doanh số tại lục địa già.

Theo công ty nghiên cứu thị trường Dataforce, số lượng xe mang thương hiệu Trung Quốc được đăng ký trong tháng 9 ở châu Âu đã tăng gần gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái, chiếm 12,7% tổng doanh số bán hàng tại khu vực này, dẫn đầu là các dòng xe hybrid. Con số này giúp các hãng xe Trung Quốc vượt qua các nhà sản xuất Nhật Bản, bao gồm Toyota Motor Corp, với thị phần 11,9% tại châu Âu.

Các nhà sản xuất châu Âu như Volkswagen AG hay Renault SA vẫn đang chiếm ưu thế tại thị trường quê nhà, nhưng tốc độ trỗi dậy của các thương hiệu Trung Quốc thực sự gây bất ngờ. 5 năm trước, thị phần của các hãng xe Trung Quốc tại châu Âu chỉ vỏn vẹn khoảng 1%. Trong khi đó, các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản đã mất hàng thập kỷ để xây dựng vị thế tại thị trường này.

Toyota đã bán xe tại châu Âu từ năm 1963 và hiện vận hành nhiều nhà máy trên khắp lục địa, còn Nissan Motor Co. đã sản xuất xe tại nhà máy Sunderland, Anh từ năm 1986. Tuy nhiên, các sản phẩm từ Trung Quốc đặc biệt thành công tại Anh, điển hình là mẫu SUV Jaecoo 7 của Chery đã trở thành mẫu xe bán chạy nhất tại quốc gia này trong cả tháng 3 và tháng 9.

Sự thay đổi này tạo ra cú sốc kép đối với các nhà sản xuất ô tô châu Âu vốn đang gặp nhiều khó khăn. Tại Trung Quốc - thị trường lớn nhất của các hãng xe châu Âu - người tiêu dùng đang quay lưng với VW và BMW để chuyển sang các thương hiệu nội địa, vốn có khả năng tung ra các mẫu xe mới nhanh hơn với chi phí thấp hơn. Đồng thời, nhu cầu sụt giảm tại Trung Quốc cũng buộc các hãng xe Trung Quốc như BYD và Chery phải tìm kiếm những thị trường mới.

Không chỉ xuất khẩu mạnh sang châu Âu, các nhà sản xuất Trung Quốc đã sớm chuẩn bị cho việc sản xuất tại khu vực này. Chery đang chuẩn bị triển khai sản xuất tại Barcelona, còn BYD cũng sắp hoàn thiện một nhà máy tại Hungary. Ngoài ra, Zhejiang Leapmotor đã bắt đầu sản xuất mẫu xe SUV B10 tại nhà máy của Stellantis NV ở Zaragoza ,Tây Ban Nha thông qua liên doanh giữa hai công ty.