Bộ Công Thương vừa ban hành Quyết định số 2800/QĐ-BCT về phương án tạm thời điều phối, hỗ trợ nguồn vật liệu xây dựng thông thường giữa các tỉnh, thành phố, nhằm phục vụ công trình, dự án trọng điểm, quan trọng quốc gia...

Mục đích của phương án là bảo đảm đủ nguồn vật liệu xây dựng thông thường, đúng thời điểm, đúng chất lượng, chi phí hợp lý cho công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm giai đoạn 2026 – 2030. Đồng thời, xác định rõ địa phương cung cấp, địa phương tiếp nhận, loại vật liệu, khối lượng và trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức, cá nhân; làm cơ sở để các địa phương xác định mỏ cụ thể, cấp phép, nâng công suất và tổ chức cung ứng...

CHIA NHÓM THEO KHẢ NĂNG CUNG CẤP VÀ NHU CẦU

Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương tiến hành phân chia các địa phương theo khả năng cung cấp và nhu cầu hỗ trợ nguồn vật liệu xây dựng:  

Nhóm 1, tự bảo đảm và có khả năng cung cấp cho địa phương khác, gồm 18 tỉnh, thành phố: Cao Bằng, Điện Biên, Lai Châu, Sơn La, Tuyên Quang, Phú Thọ, Thái Nguyên, thành phố Bắc Ninh, thành phố Quảng Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, TP.Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Lâm Đồng, Đồng Tháp.

Nhóm 2, thiếu một số loại vật liệu nhưng tự cân đối được thông qua nâng công suất, khai thác mở rộng, xuống sâu, cấp mới, gồm 10 tỉnh, thành phố: Lạng Sơn, Lào Cai, thành phố Hải Phòng, TP.Huế, Đắk Lắk, Khánh Hòa, TP.Đồng Nai, TP.Hồ Chí Minh, Vĩnh Long, An Giang.

Nhóm 3, thiếu, không tự cân đối được, cần điều phối từ địa phương khác gồm 6 tỉnh, thành phố: TP.Hà Nội, Hưng Yên, Tây Ninh, Cà Mau, TP.Cần Thơ, Ninh Bình.

Theo Bộ Công thương, việc phân nhóm thể hiện khả năng cân đối tổng thể. Một địa phương có thể thiếu loại vật liệu này nhưng có khả năng cung cấp loại vật liệu khác. Chẳng hạn TP.Đồng Nai, TP.Hồ Chí Minh, An Giang có khả năng cung cấp đá xây dựng; Vĩnh Long, TP.Cần Thơ có khả năng cung cấp cát; Ninh Bình có khả năng cung cấp đá xây dựng, đất san lấp...

Để triển khai thực tế, công tác điều phối vật liệu được quy định thông qua các hành lang chính. Đối với hành lang Đồng bằng sông Cửu Long - Đông Nam Bộ: đá xây dựng từ An Giang, TP.Hồ Chí Minh, TP.Đồng Nai cung cấp cho Cà Mau, TP.Cần Thơ. Ngược lại, cát từ TP.Cần Thơ, Vĩnh Long, Đồng Tháp cung cấp cho Tây Ninh, TP.Đồng Nai.

Đối với hành lang Đồng bằng sông Hồng, TP. Hà Nội sẽ tiếp nhận đá xây dựng, đất san lấp từ Ninh Bình, Phú Thọ, Tuyên Quang, Thái Nguyên, TP.Bắc Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An. Trong khi đó, Hưng Yên tiếp nhận từ Ninh Bình, TP.Quảng Ninh, Tuyên Quang.

NGUỒN VẬT LIỆU ĐƯỢC HUY ĐỘNG 

Quyết định của Bộ Công thương nêu rõ nguồn vật liệu được huy động từ 4 nhóm. Đó là các khu vực khoáng sản nhóm III làm vật liệu xây dựng thông thường, khoáng sản nhóm IV đã được cấp giấy phép khai thác khoáng sản, giấy phép khai thác tận thu khoáng sản không thông qua đấu giá quyền khai thác khoáng sản, giấy phép còn hiệu lực;

Các khu vực thu hồi khoáng sản theo giấy xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản còn hiệu lực có khối lượng khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường được phép thu hồi từ 100.000 m3 trở lên;

Các khu vực khoáng sản đã được cấp phép thông qua đấu giá quyền khai thác khoáng sản và nguồn vật liệu hợp pháp khác, trên cơ sở tổ chức, cá nhân có quyền khai thác, sở hữu có văn bản đồng ý tham gia;

Các khu vực khoáng sản đã được điều tra, đánh giá tiềm năng, khảo sát, đánh giá thông tin chung hoặc thăm dò nhưng chưa cấp phép, được huy động khi các nguồn trên không đáp ứng nhu cầu.

Về nguyên tắc điều phối, hoạt động ưu tiên phục vụ theo thứ tự công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm quốc gia; công trình, dự án khẩn cấp, cấp bách, phòng, chống thiên tai; các công trình, dự án khác quy định tại khoản 1a Điều 55 của Luật Địa chất và khoáng sản.

Ưu tiên huy động nguồn vật liệu từ khu vực được cấp giấy phép khai thác khoáng sản, giấy phép khai thác tận thu khoáng sản không thông qua đấu giá; khu vực thu hồi khoáng sản theo giấy xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản còn hiệu lực có khối lượng khoáng sản làm vật liệu xây dựng; nguồn đã qua đấu giá trên cơ sở đồng thuận. Ngoài ra, cũng ưu tiên nguồn vật liệu có cự ly, phương thức vận chuyển hợp lý; khuyến khích sử dụng vật liệu thay thế đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đất đá thải mỏ, cát biển theo quy định.

Việc điều phối không phụ thuộc vào địa giới hành chính. Khoáng sản khai thác từ giấy phép cấp theo cơ chế đặc thù tại khoản 1b Điều 55 và khoản 2 Điều 72 của Luật Địa chất và khoáng sản chỉ được cung cấp cho những công trình, dự án quy định tại khoản 1a Điều 55 của Luật.

Đối với việc mua bán vật liệu sẽ thực hiện theo hợp đồng giữa các bên. Giá bán do tổ chức, cá nhân khai thác, thu hồi khoáng sản quyết định và thỏa thuận với bên mua; các bên thực hiện nghĩa vụ kê khai, niêm yết, công khai giá đúng pháp luật về giá. Chi phí vật liệu trong dự toán công trình xác định theo quy định về quản lý chi phí đầu tư xây dựng.