Trước nhu cầu vật liệu ngày càng lớn cho các công trình, dự án trọng điểm quốc gia, việc xây dựng cơ sở dữ liệu, tăng khả năng điều phối và chuẩn bị quỹ mỏ được đặt ra nhằm hạn chế thiếu hụt cục bộ, chủ động nguồn cung trong ngắn hạn và dài hạn...

Văn phòng Chính phủ vừa truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc về việc rà soát, điều phối nguồn vật liệu xây dựng thông thường, nhằm chủ động đáp ứng nhu cầu phục vụ các công trình, dự án trọng điểm quốc gia.

XÂY DỰNG CƠ CHẾ ĐIỀU PHỐI NGUỒN VẬT LIỆU TRÊN CẢ NƯỚC 

Trên cơ sở báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Phó Thủ tướng yêu cầu các Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Xây dựng, Tài chính, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các cơ quan liên quan chủ động triển khai các nhiệm vụ thuộc thẩm quyền; hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét, xử lý những nội dung vượt thẩm quyền.

Cụ thể, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về nguồn cung vật liệu xây dựng, tích hợp dữ liệu về mỏ, trữ lượng, công suất khai thác, nhu cầu sử dụng, khả năng điều phối, và cập nhật thường xuyên để phục vụ công tác quản lý, điều hành. Cùng với đó, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương xây dựng cơ chế điều phối nguồn vật liệu xây dựng liên vùng, liên tỉnh trong tháng 10/2026, bảo đảm ưu tiên nguồn cung cho những công trình, dự án quan trọng quốc gia.

Định kỳ hàng năm công bố Bản đồ số quốc gia về nguồn cung vật liệu xây dựng, phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ. Đồng thời, hỗ trợ địa phương lập kế hoạch khai thác, sử dụng vật liệu; xây dựng cơ chế dự phòng nguồn vật liệu xây dựng, cơ chế điều phối vật liệu xây dựng theo vùng kinh tế với lộ trình cụ thể; xây dựng hệ thống dự báo cung - cầu theo từng vùng, từng loại vật liệu và từng giai đoạn phát triển, làm cơ sở tham mưu cho Chính phủ trong công tác chỉ đạo, điều hành.

Định kỳ hàng năm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm tổng hợp, đánh giá tình hình cung - cầu vật liệu xây dựng trên cả nước, báo cáo Thủ tướng Chính phủ đề xuất điều chỉnh phương án điều phối khi cần thiết.

Chính phủ cũng giao Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu, báo cáo cấp có thẩm quyền bố trí nguồn lực tài chính cho công tác điều tra địa chất, đánh giá tiềm năng khoáng sản tại các địa phương còn khó khăn theo quy định pháp luật.

ĐỊA PHƯƠNG CHỦ ĐỘNG CHUẨN BỊ NGUỒN VẬT LIỆU

UBND các tỉnh, thành phố được yêu cầu hoàn thành việc lập, phê duyệt và tổ chức thực hiện Đề án đánh giá tiềm năng khoáng sản nhóm III, nhóm IV trước quý 2/2027 theo thẩm quyền, bảo đảm chủ động chuẩn bị nguồn vật liệu xây dựng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và các công trình trọng điểm. Mặt khác, bố trí đầy đủ kinh phí từ ngân sách địa phương và những nguồn vốn hợp pháp khác, để thực hiện điều tra địa chất, đánh giá tiềm năng khoáng sản và xây dựng cơ sở dữ liệu địa chất, khoáng sản theo quy định pháp luật.

Song song với việc đánh giá nguồn tài nguyên, các tỉnh, thành phố khẩn trương rà soát, cập nhật quy hoạch tỉnh và quy hoạch liên quan theo thẩm quyền. Trong đó, rà soát, bổ sung khu vực có tiềm năng khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, bảo đảm đồng bộ với quy hoạch phát triển kết cấu hạ tầng. Rà soát các mỏ đang khai thác để xem xét, điều chỉnh công suất đối với mỏ đủ điều kiện; chủ động chuẩn bị quỹ mỏ phục vụ các dự án trong giai đoạn 2030 - 2045, tránh tình trạng bị động khi triển khai dự án quy mô lớn.

Phó Thủ tướng yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương tổ chức thực hiện nghiêm các nội dung nêu trên. Tăng cường phối hợp, chia sẻ thông tin và chịu trách nhiệm trước Thủ tướng Chính phủ về việc bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng phục vụ các công trình, dự án trọng điểm thuộc phạm vi quản lý.

Thực tế, việc triển khai các nhiệm vụ được đặt trong bối cảnh nguồn tài nguyên khoáng sản phân bố không đồng đều giữa các vùng, địa phương. Trong khi nhu cầu vật liệu lại tập trung lớn ở những khu vực đang đồng thời triển khai nhiều công trình, dự án trọng điểm quốc gia. Bên cạnh đó, tiến độ điều tra địa chất, đánh giá tiềm năng khoáng sản, cập nhật quy hoạch, chuẩn bị quỹ mỏ, cấp phép khai thác, nâng công suất những mỏ hiện hữu và công tác điều phối nguồn vật liệu giữa các địa phương... cũng chưa hoàn toàn đáp ứng yêu cầu. Tại một số địa phương, từng thời điểm vẫn xảy ra tình trạng thiếu hụt cục bộ một số loại vật liệu xây dựng.

Từ thực tế này, vấn đề đặt ra không chỉ là bổ sung nguồn vật liệu trước mắt, mà phải nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác và điều phối tài nguyên trên phạm vi cả nước. Theo hướng đó, việc bảo đảm nguồn vật liệu cần được thực hiện từ điều tra địa chất, đánh giá tiềm năng khoáng sản, quy hoạch, chuẩn bị quỹ mỏ, cấp phép và khai thác đến xây dựng cơ sở dữ liệu, dự báo cung - cầu và điều phối giữa các địa phương... Qua đó, nguồn vật liệu xây dựng có thể được chuẩn bị chủ động hơn, đáp ứng tiến độ công trình trọng điểm, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn tài nguyên khoáng sản.