Tại Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ nhất, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh Quốc hội làm luật để giải quyết vấn đề của thực tiễn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, mở đường cho phát triển.

Sáng 28/9, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, thảo luận, cho ý kiến đối với 17 dự án luật quan trọng dự kiến trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ hai.

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết thời gian từ nay đến Kỳ họp thứ hai không còn nhiều, trong khi khối lượng công việc lập pháp rất lớn. Năm 2026 là năm đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Nhiều chủ trương lớn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế, phát triển kinh tế tư nhân, đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đang được khẩn trương thể chế hóa.

Ngay từ đầu nhiệm kỳ, Quốc hội khóa XVI đã xử lý khối lượng lập pháp lớn. Riêng Kỳ họp thứ hai dự kiến xem xét, thông qua 45 dự án luật, nghị quyết quy phạm pháp luật, trong đó nhiều dự án có phạm vi điều chỉnh rộng, tác động trực tiếp đến tổ chức bộ máy, môi trường đầu tư, sản xuất, kinh doanh và quyền, lợi ích của người dân, doanh nghiệp.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh khối lượng lớn, thời gian gấp nhưng chất lượng không được phép giảm. Càng làm nhanh càng phải chắc; càng sửa nhiều luật càng phải bảo đảm tính hệ thống; càng phân cấp, phân quyền mạnh càng phải rõ trách nhiệm và kiểm soát quyền lực tốt hơn.

Theo Chủ tịch Quốc hội, 17 dự án luật được đưa ra Hội nghị lần này đều là những dự án khó, phức tạp, còn có những ý kiến khác nhau. Vì vậy, Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách cần thực sự trở thành “bộ lọc chất lượng” trước khi các dự án luật được trình Quốc hội.

Gợi mở các nội dung thảo luận, Chủ tịch Quốc hội đề nghị trước hết phải bắt đầu từ chất lượng chính sách, không bắt đầu từ số lượng điều khoản. Mỗi dự án luật phải trả lời được những câu hỏi căn bản như: đang giải quyết vấn đề gì của thực tiễn; vì sao phải sửa luật; chính sách mới tạo ra giá trị gì; tác động đến ai; chi phí tuân thủ ra sao; nguồn lực thực hiện ở đâu và ai chịu trách nhiệm đến cùng.

Các đại biểu cần tập trung thảo luận những chính sách còn có ý kiến khác nhau, những vấn đề tác động lớn đến người dân, doanh nghiệp, cũng như những cơ chế mới chưa có tiền lệ hoặc chưa được kiểm nghiệm đầy đủ.

Theo Chủ tịch Quốc hội, cần phải thể hiện rõ tư duy lập pháp mới. Luật cần tập trung vào những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội, có tính nguyên tắc, ổn định; còn những vấn đề thường xuyên biến động cần giao đúng thẩm quyền để bảo đảm sự linh hoạt trong điều hành.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý phân định giữa lập pháp và lập quy không có nghĩa là chuyển phần khó xuống nghị định, thông tư. Những vấn đề liên quan đến quyền con người, quyền công dân, điều kiện kinh doanh, phân bổ nguồn lực, tổ chức quyền lực và trách nhiệm của cơ quan nhà nước phải được quy định cụ thể ngay trong luật. Ngược lại, không nên đưa vào luật quá nhiều quy trình kỹ thuật, nghiệp vụ hoặc những nội dung thường xuyên thay đổi.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh luật ngắn hơn nhưng không mỏng về chính sách; quy định ít hơn nhưng trách nhiệm phải rõ; ổn định hơn nhưng vẫn phải đủ khả năng thích ứng với điều kiện thực tiễn.

Ngoài ra, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu phải làm luật trong tư duy hệ thống và phải nhìn quy định từ góc độ thực thi. Đặc biệt, các dự án luật phải bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền…

Từ những yêu cầu trên, Chủ tịch Quốc hội đề nghị thống nhất một quan điểm xuyên suốt đối với công tác lập pháp trong nhiệm kỳ khóa XVI. Quốc hội không làm luật để hoàn thành chương trình lập pháp. Quốc hội làm luật để giải quyết vấn đề của thực tiễn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, mở đường cho phát triển.