Xã Hương Cần, tỉnh Phú Thọ có diện tích rừng trồng lớn và nguồn phụ phẩm lâm nghiệp dồi dào. Thay vì đốt bỏ gây lãng phí và ô nhiễm môi trường, những phế phụ phẩm này được tận dụng để trồng nấm hữu cơ theo chuỗi tuần hoàn. Không dừng lại ở việc bán thô các sản phẩm nấm, doanh nghiệp tại xã Hương Cần còn đẩy mạnh chế biến sâu thành các sản phẩm nấm sấy khô, nấm cấp đông, nước cốt chiết xuất từ nấm. Đó chính là mô hình trồng nấm hữu cơ khép kín, mở ra một hướng đi đầy triển vọng về nâng cao chuỗi giá trị nông sản ngay tại địa phương của Công ty Cổ phần Nấm 3F.

Nguồn nguyên liệu dồi dào của địa phương như: cành cây keo, bồ đề và phế phẩm nông nghiệp... được tận dụng để làm giá thể trồng nấm có sẵn với giá thành rẻ và chất lượng cao. Các phụ phẩm sau khi sản xuất nấm, giá thể của nấm lại được chuyển cho đơn vị trồng rau ăn an toàn, rau sạch… tạo thành một hệ nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp xanh. Đây chính là mô hình sản xuất và tiêu dùng bền vững đang được địa phương nghiên cứu, nhân rộng.

Ông Ngô Văn Nam, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội, UBND xã Hương Cần, tỉnh Phú Thọ, cho biết: "Hương Cần là một xã nông nghiệp thuần nông, xã xác định phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp bền vững là mục tiêu quan trọng trong nhiệm kỳ 2025-2030. Địa phương đã phối hợp với công ty Nấm 3F, đang triển khai các mô hình trồng nấm ở các hộ dân ở trên địa bàn xã Hương Cần. Đảng ủy, chính quyền địa phương đã chỉ đạo Phòng Kinh tế phối hợp với công ty Nấm 3F triển khai mô hình trồng nấm cho các hộ nghèo, hộ cận nghèo, đặc biệt là các hộ vùng đồng bào dân tộc thiểu số để phát triển sinh kế, tạo công ăn việc làm và nâng cao đời sống thu nhập cho bà con. Địa phương cũng xác định phát triển kinh tế gắn liền với bảo vệ môi trường".

Xã Hương Cần trước đây chủ yếu tập trung vào cây ngô, lúa, sắn và cây lâm nghiệp. Nhưng từ khi triển khai mô hình trồng nấm thì đã tạo sự dịch chuyển lao động, người dân trước đây phải đi làm ăn xa thì nay quay về địa phương trồng nấm. Mô hình kinh tế cũng dịch chuyển từ trồng trọt đơn thuần sang hoạt động hàng hóa, thương mại và du lịch. Không chỉ tạo việc làm cho lao động trực tiếp tại xưởng, công ty còn xây dựng mô hình Farm 3 cấp: cấp thấp, cấp trung và cấp cao, trong đó cung ứng giá thể giống cho các hộ dân trên địa bàn xã có nhu cầu liên kết trồng nấm và thu mua sản phẩm.

Anh Đặng Văn Quang (thôn Lịch, xã Hương Cần, tỉnh Phú Thọ) kể: "Ngày trước tôi đi làm cơ khí, sau khi bị tai nạn thì về nhà. Vợ tôi làm ở công ty 3F, rồi tôi tìm hiểu, đặt phôi... thấy phù hợp với gia đình mình nên bắt đầu trồng nấm. Công việc rất tốt và hiện nay tôi đang mở rộng, phát triển thêm".

Nâng cao chuỗi giá trị không chỉ dừng lại ở khâu nuôi trồng sạch, mà là bài toán từ trang trại đến bàn ăn. Thay vì bán thô qua thương lái với giá bấp bênh, Nấm 3F đã chuẩn hóa khâu sơ chế, đóng gói và xây dựng thương hiệu. Mỗi cây nấm xuất xưởng đều có tem truy xuất nguồn gốc. Hiện tại, sản phẩm của công ty đã được chứng nhận ISO quốc tế. Mô hình này đang tạo việc làm ổn định cho hàng chục lao động địa phương, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số tại Hương Cần, với mức thu nhập 7 đến 9 triệu đồng một tháng.

Sự thành công của chuỗi giá trị nấm hữu cơ 3F tại xã Hương Cần đã khẳng định một tư duy mới: Nông nghiệp trung du, miền núi không nghèo nếu biết dựa vào công nghệ và đi theo con đường phát triển bền vững.

Đây cũng là mô hình hiện thực hóa Quyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021 - 2030 đặt mục tiêu quản lý, khai thác hiệu quả, bền vững tài nguyên, nhiên liệu, nguyên vật liệu; khuyến khích phát triển các sản phẩm thân thiện với môi trường, có thể tái sử dụng, tái chế.