Xu hướng sụt giảm mạnh của số học sinh buộc Chính phủ Trung Quốc phải điều chỉnh hệ thống giáo dục để phù hợp với giai đoạn dân số thu hẹp chưa từng có...

Phát biểu tại buổi họp báo của Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia Trung Quốc (NDRC), cơ quan hoạch định kinh tế hàng đầu của nước này, ngày thứ Ba (10/11), bà Huang Weiru, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển Xã hội, cho biết số học sinh mầm non, tiểu học và trung học cơ sở của nước này đã giảm gần 17 triệu trong giai đoạn 2021-2025. 

Trong bối cảnh đó, Chính phủ Trung Quốc sẽ thúc đẩy mô hình lớp học quy mô nhỏ, đồng thời tận dụng lại các cơ sở vật chất không còn sử dụng. Đồng thời, chính phủ sẽ cải thiện điều kiện học tập cho học sinh trung học phổ thông và sinh viên đại học, cũng như tạo điều kiện để con em lao động nhập cư dễ vào học tại các trường công lập ở đô thị.

“Nhiều gia đình đang vừa chăm sóc cha mẹ già vừa nuôi con nhỏ, áp lực này là rất thực tế. Giảm bớt gánh nặng chăm sóc người cao tuổi và trẻ nhỏ là ưu tiên hàng đầu trong cải thiện đời sống người dân, cả hiện nay và những năm tới”, bà Huang nói.

Theo hãng tin Bloomberg, tình trạng các trường mầm non vắng dần học sinh là dấu hiệu mới nhất của cuộc khủng hoảng nhân khẩu học kéo dài tại Trung Quốc. Tổng dân số nước này đã giảm mỗi năm kể từ khi đạt đỉnh vào năm 2020. Theo Bộ Giáo dục Trung Quốc, năm ngoái, tổng số học sinh các cấp mầm non, tiểu học và trung học cơ sở tại nước này là khoảng 189 triệu.

Trong khi đó, tỷ lệ sinh trên 1.000 dân năm ngoái giảm xuống mức thấp nhất kể từ ít nhất năm 1949. Ở chiều ngược lại, số người từ 65 tuổi trở lên đã vượt 223 triệu, một mức cao mới.

Xu hướng nhân khẩu học này có thể gây sức ép lên nền kinh tế và tiếp tục thử thách khả năng của Bắc Kinh trong việc giảm bớt tác động tới tiêu dùng và đầu tư. Đồng thời, giới lãnh đạo Trung Quốc phải giải bài toán lương hưu và dịch vụ xã hội cho dân số già hóa, vốn sẽ khó duy trì hơn khi lực lượng lao động thu hẹp. Bên cạnh đó, Bắc Kinh còn phải tìm cách khuyến khích các cặp vợ chồng trẻ, vốn đang e ngại, sinh thêm con.

Theo bà Huang, trong kế hoạch 5 năm đến năm 2030, chính phủ cam kết mở rộng dịch vụ chăm sóc người cao tuổi và trẻ em với mức phí hợp lý. Trong đó, tỷ lệ giường chăm sóc đặc biệt tại các viện dưỡng lão sẽ tăng lên 73%, các huyện sẽ có thêm cơ sở giữ trẻ và doanh nghiệp được khuyến khích tổ chức dịch vụ giữ trẻ cho người lao động.

Bà cho biết năm nay, chính phủ đã chi 14 tỷ nhân dân tệ (2,1 tỷ USD) từ ngân sách trung ương để tài trợ cho hơn 100.000 giường điều dưỡng và 30.000 chỗ giữ trẻ. Bên cạnh đó, nguồn vốn từ trái phiếu chính phủ đặc biệt siêu dài hạn đã được dùng để trang bị 110.000 bộ thiết bị cho các viện dưỡng lão công lập.

“Để giữ mức phí hợp lý, các cơ quan chức năng sẽ cải thiện cơ chế định giá, ưu đãi thuế và trợ cấp. Đồng thời, chính phủ sẽ thu hút thêm các nhà cung cấp tư nhân thông qua thuê ngoài, hợp tác công - tư và hỗ trợ của nhà nước”, bà Huang cho biết thêm.

Theo bà Huang, với người cao tuổi, chính phủ sẽ tăng trợ cấp cho nhóm có thu nhập thấp và nhóm cần được chăm sóc, đồng thời cải thiện hỗ trợ tại nhà và dịch vụ y tế. Mục tiêu là mở rộng nền “kinh tế bạc” - lĩnh vực kinh tế phục vụ nhu cầu của người cao tuổi. Trung Quốc cũng sẽ mở rộng lựa chọn chi tiêu cho nhóm này trong các lĩnh vực du lịch, văn hóa, thể thao, đồng thời thúc đẩy các công nghệ như giao diện não - máy tính và robot.

Cũng tại buổi họp báo, bà Zhang Luqin, một quan chức khác của NDRC, cho biết Trung Quốc sẽ siết chặt giám sát giá các dịch vụ công như chăm sóc trẻ em và người cao tuổi. Theo bà, các cơ quan chức năng sẽ định kỳ rà soát cơ chế thu phí và xử lý các khoản thu trái phép. Chính phủ cũng sẽ từng bước công khai danh sách nhà cung cấp, các hạng mục phí, mức giá và dịch vụ, để người dân có thể tra cứu, so sánh và giám sát.

Ngoài ra, bà Zhang cho biết chính phủ sẽ tăng cường kiểm soát các mặt hàng thiết yếu hàng ngày. Các biện pháp gồm cải thiện giám sát và cảnh báo sớm, áp dụng giá thu mua tối thiểu với lúa gạo và lúa mì, cùng định hướng kỳ vọng thị trường.

Riêng lượng dự trữ của chính quyền địa phương đã đủ cung cấp lương thực và dầu ăn cho 36 thành phố lớn và vừa trong ít nhất 15 ngày. Trong khi đó, các thành phố lớn ở miền Bắc có lượng rau củ mùa đông và mùa xuân đủ dùng trong khoảng một tuần.

“Chúng tôi có đủ năng lực để ứng phó nhanh chóng trước những biến động của nhu cầu thị trường”, bà Zhang nói.