Chip bán dẫn đã trở thành “đòn bẩy” của những nước chi phối về công nghệ sản xuất, được dùng như một công cụ chính trị để cấm vận, kiểm soát, kìm hãm kinh tế, công nghiệp an ninh quốc phòng. Việt Nam xác định bán dẫn là một trong những công nghệ chiến lược cần phải làm chủ, và mắt xích then chốt của ngành bán dẫn quốc gia vừa được công bố mới đây - dự án nhà máy sản xuất chip tại Hoà Lạc.

Ngày 16/1, một sự kiện tại Việt Nam đã thu hút sự chú ý của hàng loạt báo chí quốc tế. Điều này thường chỉ xảy ra với các sự kiện chính trị, ngoại giao quan trọng của đất nước, nhưng lần này là một sự kiện công nghệ – khởi công nhà máy sản xuất chip bán dẫn đầu tiên của Việt Nam.

Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội (Viettel) tổ chức lễ khởi công dự án nhà máy chế tạo chip bán dẫn tại Khu Công nghệ cao Hoà Lạc, trên diện tích 27 ha. Đây cũng là dự án công nghệ chiến lược chào mừng Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV.

Đại diện Viettel cho biết dự kiến năm 2027 sẽ hoàn thành đầu tư xây dựng, nhận chuyển giao công nghệ và bắt đầu sản xuất thử nghiệm; giai đoạn từ năm 2028 đến 2030 sẽ hoàn thiện, tối ưu quy trình, cải thiện hiệu suất dây chuyền theo các tiêu chuẩn của ngành. Dự án được định hướng trở thành hạ tầng quốc gia phục vụ nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm và sản xuất chip bán dẫn.

CÔNG NGHỆ CHIẾN LƯỢC PHỨC TẠP BẬC NHẤT THẾ GIỚI

“Quy mô của ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu đạt 2,3 nghìn tỷ USD và không chỉ thuần túy là một ngành kinh tế, mà đã trở thành vấn đề địa chính trị, an ninh quốc gia, đồng thời là biểu tượng sức mạnh công nghệ của mỗi đất nước. Thực tế cho thấy, bất kỳ quốc gia nào nếu thiếu đi năng lực về công nghiệp chip bán dẫn sẽ bị hạn chế năng lực tự chủ chiến lược, phát triển kinh tế và bảo đảm an ninh”, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đánh giá tại lễ khởi công dự án ngày 16/1.

Trong chuỗi giá trị bán dẫn – gồm thiết kế, chế tạo và đóng gói, kiểm thử – chế tạo là công đoạn phức tạp nhất với quy trình có thể bao gồm hơn 1.000 bước công nghệ trong 3 tháng, thông qua quang khắc, ăn mòn, pha tạp, lắng đọng và xử lý nhiệt… để tạo ra những con chip với mật độ hàng trăm triệu đến hàng tỷ bóng bán dẫn trên diện tích chỉ một vài cm vuông. Chế tạo là công đoạn chuyển thiết kế chip thành sản phẩm vật lý, quyết định phần lớn giá trị của chuỗi cung ứng.

Do tính chất phức tạp, hầu hết việc chế tạo chip trên toàn cầu hiện dựa vào một vài tên tuổi lớn như TSMC (đảo Đài Loan), GlobalFoundries, Intel (Mỹ), Samsung (Hàn Quốc), SMIC (Trung Quốc).

Người đứng đầu Chính phủ đánh giá Việt Nam đã có những kết quả quan trọng sau nhiều năm triển khai ngành công nghiệp chip bán dẫn, bao gồm việc trở thành trung tâm về đóng gói và kiểm thử, nhiều doanh nghiệp có năng lực tự chủ thiết kế chip và hình thành đội ngũ cũng như các cơ sở, hạ tầng về nghiên cứu bán dẫn. Tuy nhiên, “ngành công nghiệp chip bán dẫn của chúng ta vẫn thiếu một mắt xích then chốt, đó là năng lực chế tạo chip”, Thủ tướng Chính phủ đánh giá.

VIETTEL ĐƯỢC CHỌN ĐỂ XÂY DỰNG MẮT XÍCH THEN CHỐT: NĂNG LỰC CHẾ TẠO CHIP

“Chính phủ đã quyết định giao nhiệm vụ xây dựng Nhà máy sản xuất chip bán dẫn cho Bộ Quốc phòng và đơn vị triển khai là Tập đoàn Viettel”, Thủ tướng Phạm Minh Chính phát biểu tại sự kiện.

Theo đại diện Tập đoàn Viettel, việc tham gia ngành bán dẫn từ năm 2019, xây dựng đội ngũ nhân lực và thiết kế thành công các dòng chip cho 5G, chip chuyên dụng an ninh quốc phòng đã giúp tích luỹ tri thức, kinh nghiệm và khả năng tổ chức triển khai toàn trình hệ sinh thái bán dẫn.

Nhà máy chip là mắt xích cần thiết để khắc phục lỗ hổng “lab-to-fab” – khi các công ty thiết kế quy mô nhỏ và trung bình và các công ty khởi nghiệp khó tìm nơi chế tạo chip với số lượng nhỏ để gỡ lỗi và kiểm nghiệm thiết kế. Trong khi đó, để xây dựng hệ sinh thái bán dẫn Việt Nam, thì các công ty thiết kế và tổ chức nghiên cứu sẽ cần tiếp cận sản xuất để thử nghiệm liên tục.

Nhà máy chế tạo chip bán dẫn sẽ giúp các công ty thiết kế, các công ty khởi nghiệp, các phòng thí nghiệm, các viện nghiên cứu và các trường đại học có thể chế tạo mẫu nhanh để thử nghiệm hoàn thiện công nghệ, thúc đẩy tiến hóa trong công nghệ thiết kế chip.

“Nhà máy bán dẫn đầu tiên là một điều kiện rất quan trọng giúp cho Việt Nam có thể khép kín hệ sinh thái từ khâu thiết kế, chế tạo chip cho đến khâu đóng gói, kiểm thử. Sự ra đời của nhà máy sẽ giúp cho chúng ta tự chủ hơn về nguồn cung ứng chip, kích thích hệ sinh thái công nghệ phụ trợ về nguyên vật liệu, thiết bị và các lĩnh vực đào tạo”, theo TS Nguyễn Đông Giang, Chuyên gia Nghiên cứu Phát triển Công nghệ Bán dẫn HSIC Lab, Đại học Illinois tại Urbana–Champaign (UIUC).

Nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao đầu tiên của Việt Nam do Viettel xây dựng tại Hoà Lạc sẽ là động lực thúc đẩy sự phát triển của lĩnh vực thiết kế chip (Fabless), từ đó đạt mục tiêu có 100 doanh nghiệp thiết kế chip trong Chiến lược bán dẫn quốc gia và 50.000 nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn trong Chương trình phát triển nguồn nhân lực công nghiệp bán dẫn đến năm 2030.