Xây dựng Luật Giáo dục đại học và Luật Giáo dục nghề nghiệp để tháo gỡ bất cập

Chiều 29/3, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Tọa đàm tham vấn chính sách xây dựng Luật Giáo dục đại học và Luật Giáo dục nghề nghiệp.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, Thứ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết Luật Giáo dục đại học số 08/2012/QH13; Luật số 34/2018/QH14 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đại học thời gian qua đã đã có nhiều chuyển biến, mang lại thuận lợi cho các cơ sở giáo dục đại học.

Trong đó, tự chủ đại học được triển khai thời gian qua đã đạt một số kết quả đáng khích lệ, tạo bước chuyển biến tích cực cả về nhận thức lẫn công tác tổ chức thực hiện.

Luật Giáo dục nghề nghiệp số 74/2014/QH13 của Quốc hội qua nhiều năm triển khai cũng đã thể chế hóa mạnh mẽ chủ trương đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục nói chung, giáo dục nghề nghiệp nói riêng, giải quyết nhiều bất cập trong thực tiễn, tạo nên một diện mạo mới của hệ thống giáo dục nghề nghiệp ở Việt Nam.

“Đây là những chính sách quan trọng, nhưng qua thời gian, vẫn còn những bất cập trong hệ thống cần thay đổi để phù hợp với tình hình mới. Theo kế hoạch, tháng 10/2025 Bộ sẽ trình Quốc hội xem xét, thông qua 2 dự án Luật”, Thứ trưởng chia sẻ.

Theo Thứ trưởng Hoàng Minh Sơn, trong bối cảnh đất nước đặt ra những yêu cầu mới, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; yêu cầu kinh tế đạt tốc độ tăng trưởng hai con số trong kỷ nguyên mới, thì ngành giáo dục cũng cần nhanh chóng hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật.

“Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh “điểm nghẽn” của “điểm nghẽn” là “thể chế”, Luật Giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp cũng cần thay đổi, phải thể chế hóa được những chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, thích ứng với sự thay đổi, có căn cứ nền tảng vững chắc và lâu dài”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Trong bối cảnh thời gian ngắn, công việc quan trọng, Thứ trưởng cho rằng đây không chỉ là thách thức, mà là cơ hội lớn để tháo gỡ những bất cập trong hệ thống, đồng thời đề xuất cơ chế chính sách mới có tính đột phá, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, giai đoạn mà con người là trọng yếu và trung tâm trong sự phát triển, giai đoạn của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Vì vậy, việc sửa đổi Luật là vô cùng quan trọng, là cơ hội để phát triển ngành, đáp ứng yêu cầu của phát triển đất nước.

Báo cáo về việc đánh giá thực hiện Luật Giáo dục đại học giai đoạn vừa qua, Phó Vụ trưởng Vụ giáo dục đại học Nguyễn Thị Thu Thủy cho biết Luật cơ bản đã đáp ứng được yêu cầu thực tiễn phát triển giáo dục đại học, tăng cường hiệu lực, hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước, nâng cao quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục đại học, bảo đảm sự hội nhập quốc tế, đáp ứng tốt hơn nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, góp phần phát triển sự nghiệp giáo dục đào tạo, nâng cao trình độ dân trí và chất lượng nguồn nhân lực, đào tạo nhân tài cho đất nước và góp phần phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Hệ thống cơ sở giáo dục đại học với 264 cơ sở, 2,3 triệu sinh viên, tỷ lệ 230 sinh viên/ vạn dân, tỷ trọng tư thục tăng từ 18,8% đến 22%.

Trong đó, có 167/171 trường đại học công lập có Hội đồng trường, giảng viên toàn thời gian hơn 91.000, trong đó trên 33% có trình độ tiến sĩ.

Tuy nhiên, trước những thay đổi mạnh mẽ về kinh tế - xã hội của đất nước, yêu cầu hội nhập quốc tế, một số quy định của Luật Giáo dục đại học đã không còn phù hợp so với yêu cầu thực tiễn.

Phó Vụ trưởng Nguyễn Thị Thu Thủy cho biết xây dựng Luật Giáo dục đại học trên nguyên tắc thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng, Nhà nước về phát triển giáo dục đại học; phù hợp Hiến pháp, kế thừa và khắc phục vướng mắc pháp lý trong thực tế; tăng cường quyền tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình; đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng, phục vụ cộng đồng; khuyến khích xã hội hóa, hội nhập quốc tế, chuyển đổi số; tiếp cận xu thế quốc tế, phát triển giáo dục mở, học tập suốt đời.

Báo cáo việc thi hành Luật Giáo dục nghề nghiệp, Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên Trương Anh Dũng cho biết sau gần 10 năm thực hiện, một số quy định, chính sách tại Luật và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn luật chưa đáp ứng kịp thời yêu cầu thực tiễn, nhất là trong bối cảnh phát triển của Cuộc cách mạng Công nghiệp lần thứ tư, Chiến lược phát triển giáo dục nghề nghiệp giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045; chương trình chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030; Quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 và phát triển giáo dục nghề nghiệp thích ứng, an toàn trong tình hình mới.