Trước yêu cầu từ mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã sớm nhận diện rõ tầm quan trọng của công tác chuẩn bị trong lĩnh vực đất đai. Vì vậy, nhiều giải pháp đã được triển khai một cách đồng bộ...

Nổi bật trong số đó là việc xây dựng và ban hành “Sổ tay hướng dẫn công tác quản lý nhà nước ở lĩnh vực đất đai khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp”.

Tài liệu này nhằm giúp các địa phương nắm rõ quy định, thẩm quyền và quy trình thực hiện để triển khai hiệu quả nhiệm vụ theo phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền mới. Đồng thời, cuốn Sổ tay cũng góp phần hỗ trợ người dân hiểu rõ hơn về thủ tục hành chính, tạo thuận lợi trong thực hiện quyền và nghĩa vụ liên quan đến đất đai.

Sổ tay được cấu trúc thành hai phần chính. Phần I: Hệ thống hóa thẩm quyền, nhiệm vụ của HĐND, UBND, Chủ tịch UBND và các cơ quan chuyên môn về đất đai ở cấp tỉnh, cấp xã.  Phần II: Trình bày chi tiết quy trình, thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Sổ tay đã cụ thể hóa thẩm quyền, nhiệm vụ của chính quyền cấp tỉnh và cấp xã trong quản lý đất đai, đảm bảo sự thống nhất, minh bạch và hiệu quả trong tổ chức thực hiện.

Theo đó, đối với cấp tỉnh: HĐND cấp tỉnh có 6 thẩm quyền, nhiệm vụ; UBND cấp tỉnh có 50 thẩm quyền, nhiệm vụ; Chủ tịch UBND cấp tỉnh có 37 thẩm quyền, nhiệm vụ; Sở Nông nghiệp và Môi trường có 15 thẩm quyền, nhiệm vụ. Sổ tay cũng hướng dẫn cụ thể nhiệm vụ, thẩm quyền của Văn phòng Đăng ký đất đai và Tổ chức Phát triển quỹ đất.

Đối với cấp xã: HĐND cấp xã có 4 thẩm quyền, nhiệm vụ; UBND cấp xã có 45 thẩm quyền, nhiệm vụ; Chủ tịch UBND cấp xã có 44 thẩm quyền, nhiệm vụ; Cơ quan quản lý đất đai cấp xã có 19 thẩm quyền, nhiệm vụ.

Ngoài ra, một vấn đề khác cũng được người dân đặc biệt quan tâm là quy trình thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, đặc biệt khi thẩm quyền này được chuyển về cấp xã.  Sổ tay hướng dẫn khá chi tiết trình tự, thủ tục về nội dung này với tổng cộng 16 bước, đảm bảo đúng thẩm quyền, rõ trách nhiệm và công khai, minh bạch trong từng khâu. Quy trình bao gồm từ việc xây dựng kế hoạch thu hồi đất, tổ chức họp với người dân, ban hành thông báo, kiểm đếm tài sản, lập và phê duyệt phương án bồi thường, đến việc thực hiện bồi thường và bàn giao đất.

Đối với trình tự, thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất lần đầu do cấp xã thực hiện, Sổ tay tiếp tục hướng dẫn cụ thể 3 bước, phân công rõ trách nhiệm giữa cơ quan nhà nước và người dân. Quy trình gồm việc nộp hồ sơ tại Trung tâm Phục vụ hành chính công, cơ quan giải quyết thủ tục kiểm tra và chuyển hồ sơ về UBND cấp xã để xác minh, và cuối cùng là việc UBND cấp xã cấp Giấy chứng nhận sau khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính.

Thời gian giải quyết thủ tục cũng được rút gọn đáng kể: đối với đăng ký đất đai lần đầu thì không quá 17 ngày làm việc; đối với đăng ký đất đai kèm cấp Giấy chứng nhận không quá 20 ngày làm việc. Riêng địa bàn miền núi, hải đảo, vùng sâu, vùng xa hoặc có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, thời gian kéo dài tối đa là 30 ngày làm việc.