Dữ liệu đồng bộ là nền tảng quản lý đô thị hiệu quả

Xây dựng dữ liệu đô thị đúng, đủ, sạch, sống và nền tảng số dùng chung là yêu cầu quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành. Để đáp ứng yêu cầu này, dữ liệu cần được kiểm tra, đối soát thường xuyên, cập nhật kịp thời, bảo đảm tính liên kết, khả năng kết nối và chia sẻ giữa các lĩnh vực...

Ảnh minh họa: Thanh Xuân
Ảnh minh họa: Thanh Xuân

Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang mở ra cách tiếp cận mới trong quản lý, điều hành và phát triển đô thị. Tại Việt Nam, quá trình xây dựng đô thị thông minh đã đạt những kết quả bước đầu, song dữ liệu thiếu đồng bộ, năng lực quản trị và khai thác công nghệ còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả triển khai trong thực tiễn.

THÁCH THỨC TỪ THỰC TIỄN TRIỂN KHAI

Theo Cục Phát triển đô thị (Bộ Xây dựng), trước năm 2018, ứng dụng đô thị thông minh chủ yếu ở mức thử nghiệm và phân tán theo lĩnh vực. Tuy nhiên, Quyết định số 950/QĐ-TTg ngày 1/8/2018 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển đô thị thông minh bền vững Việt Nam giai đoạn 2018 - 2025 định hướng đến năm 2030 đã tạo nền tảng cho triển khai phát triển đô thị thông minh tại Việt Nam.

Đến nay, 26/34 tỉnh, thành phố sau sắp xếp đơn vị hành chính đã phê duyệt đề án, kế hoạch ở quy mô toàn tỉnh hoặc cho các đô thị ưu tiên. Nhiều địa phương cũng hình thành trung tâm giám sát, điều hành thông minh, hạ tầng số và cơ sở dữ liệu chuyên ngành; triển khai tiện ích trong giao thông, chiếu sáng, cấp nước, quan trắc môi trường, cảnh báo thiên tai, y tế, giáo dục và du lịch. Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Huế và Cần Thơ đã ban hành đề án đô thị thông minh. Bước đầu, các ứng dụng đã hỗ trợ công tác quản lý và phục vụ người dân.

Dù vậy, quá trình triển khai vẫn còn nhiều hạn chế. Cục Phát triển đô thị đánh giá dữ liệu còn thiếu, phân tán và không đồng đều về chất lượng. Dữ liệu quy hoạch, đất đai, dân cư, hạ tầng, công trình, dịch vụ và môi trường do nhiều chủ thể quản lý, chưa được chuẩn hóa, cập nhật thường xuyên; trách nhiệm tạo lập, kiểm tra, chia sẻ, sử dụng dữ liệu chưa được xác định rõ trong mọi trường hợp.

Cùng với đó, hoạt động của nhiều trung tâm điều hành thông minh thiên về tổng hợp, hiển thị và giám sát, chưa gắn chặt với quy trình xử lý công việc, phân công trách nhiệm, điều phối liên ngành và kiểm chứng kết quả. Đầu tư hệ thống nhưng thiếu dữ liệu sống hoặc thiếu người vận hành.

Năng lực khai thác AI, phân tích dự báo, mô phỏng và bản sao số còn hạn chế. Việc đánh giá thiên về đầu tư công nghệ, chưa chú trọng đúng mức đến kết quả như: giảm thời gian đi lại, giảm ngập, tiết kiệm năng lượng, rút ngắn thời gian xử lý phản ánh hoặc nâng cao mức độ hài lòng. Ngoài ra, nguồn nhân lực quản trị đô thị số, kiến trúc dữ liệu, an toàn thông tin và phân tích liên ngành chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu. Nguồn lực đầu tư, bảo trì và vận hành dài hạn cũng chưa được tính toán đồng bộ.

Từ thực trạng này, Cục Phát triển đô thị nhận định thách thức cốt lõi không chỉ nằm ở việc thiếu công nghệ, mà là chưa chuyển đổi thực sự từ “đầu tư công nghệ”, sang “đổi mới phương thức quản trị và mô hình phát triển”. Đô thị thông minh phải được đánh giá bằng khả năng giải quyết vấn đề đô thị và tạo ra lợi ích kinh tế - xã hội có thể kiểm chứng.

Đây cũng là yêu cầu được đặt ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, với mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững. Chia sẻ tại sự kiện mới đây, ông Lê Hoàng Trung, Phó cục trưởng Cục Phát triển đô thị cho rằng định hướng này đòi hỏi nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Trong đó, đô thị tiếp tục đóng vai trò là trung tâm tập trung dân cư, kinh tế, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

ĐỔI MỚI PHƯƠNG THỨC QUẢN LÝ, ĐIỀU HÀNH

Từ thực tiễn trên, Cục Phát triển đô thị đề xuất các nhóm giải pháp trọng tâm. Trong đó làm rõ chủ thể quản lý, cập nhật, chia sẻ, khai thác dữ liệu và gắn trách nhiệm về dữ liệu với trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ quản lý đô thị. Ưu tiên quy trình quản trị có đầu ra đo lường được, hạn chế việc phát sinh thêm đầu mối và đầu tư trùng lặp...

Nâng cấp, tích hợp điều hành thông minh trên cơ sở hệ thống sẵn có; gắn giám sát với quy trình xử lý, điều phối và phản hồi, không đặt yêu cầu đầu tư mới khi hệ thống hiện hữu đáp ứng. Tổ chức bồi dưỡng cán bộ quản lý đô thị, đặc biệt năng lực quản trị dữ liệu, ứng dụng GIS, đánh giá hiệu quả công nghệ...

Ngoài ra, Cục Phát triển đô thị cũng nhấn mạnh vào việc xây dựng dữ liệu đô thị đúng, đủ, sạch, sống và nền tảng số dùng chung. Ưu tiên chuẩn hóa dữ liệu nền địa lý, đất đai, dân cư, quy hoạch, công trình và hạ tầng; tổ chức cơ sở dữ liệu đô thị dùng chung có khả năng kết nối với dữ liệu chuyên ngành theo quy định. Dữ liệu phải có nguồn gốc, chất lượng, tần suất cập nhật, cơ chế phân quyền truy cập và trách nhiệm bảo đảm an toàn. Từng bước xây dựng không gian dữ liệu GIS, tích hợp BIM/CIM và thí điểm bản sao số ở nơi có đủ điều kiện, trên cơ sở kế thừa các hệ thống hiện có.

Tuy nhiên, xây dựng nền tảng dữ liệu là bước đầu, vấn đề quan trọng là khả năng khai thác và đưa dữ liệu vào thực tiễn quản trị. Ông Kiều Việt Cường, đại diện UN-Habitat Việt Nam, cho rằng khi cơ sở dữ liệu và nền tảng dùng chung từng bước hình thành, câu hỏi quan trọng đặt ra cần tổ chức khai thác ra sao để nhận diện đúng nhu cầu, lựa chọn được ưu tiên đầu tư, phối hợp cung cấp dịch vụ và đánh giá kết quả. Vì vậy, ông lưu ý dữ liệu phải được sử dụng trong một quá trình quản trị có mục tiêu rõ ràng; có cơ chế xem xét phương án; có trách nhiệm thực hiện và có khả năng điều chỉnh theo kết quả. 

Đồng thời, công nghệ phải đồng hành cùng việc sử dụng dữ liệu và tổ chức thực hiện. Trong đó, lấy con người làm trung tâm, hiệu quả đô thị thông minh phải bao gồm: mức cải thiện chung; cách phân bố lợi ích giữa các địa bàn, nhóm cư dân và những cộng đồng yếu thế.

Theo ông Nguyễn Tuấn Anh, Giám đốc Quan hệ Chính phủ Huawei Việt Nam, kết nối của Việt Nam đã ở nhóm đầu thế giới, nhưng nhiều người dân đô thị vẫn chưa cảm nhận được một thành phố “thông minh” tương xứng. Người dân vẫn đo độ thông minh của thành phố bằng trải nghiệm ùn tắc, ngập úng, thủ tục kéo dài, không bằng số camera hay số màn hình. Vì vậy, ông Tuấn Anh nhận định một đô thị chỉ thông minh khi có đủ các năng lực nền tảng, được xây như một hệ thống thống nhất đồng bộ gồm hạ tầng số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo...

Hạ tầng đang triển khai và bài toán sở hữu căn hộ tại cực phát triển mới

Nhiều công trình metro, đường vành đai kết nối cửa ngõ Tây Bắc TP.HCM đang được triển khai. Trong bối cảnh hạ tầng từng bước hình thành, người mua căn hộ tại khu vực này cần cân nhắc nhiều yếu tố bên cạnh giá bán và mức tăng giá kỳ vọng, đặc biệt là giá trị sử dụng và khả năng khai thác lâu dài của bất động sản.

Sống trong khu đô thị đồng bộ: Lựa chọn mới của cư dân Hải Phòng

Sự thay đổi trong phong cách sống, cơ cấu nghề nghiệp và nhu cầu của các gia đình hiện đại đang định hình lại tiêu chí lựa chọn nhà ở tại Hải Phòng. Trong đó, căn hộ cao tầng tại các khu đô thị được quy hoạch đồng bộ trở thành tâm điểm nhờ khả năng tối ưu không gian, hệ tiện ích đa dạng và năng lực thích ứng với những yêu cầu mới về chất lượng sống.

Lãnh đạo Bộ Xây dựng xác nhận, Luật Nhà ở (sửa đổi) được chỉnh lý, bổ sung nhằm bảo đảm người thu nhập thấp có khả năng tiếp cận được nhà ở thông qua việc thể chế hóa rõ nhóm các đối tượng được hưởng chính sách về nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân; quy định cụ thể các điều kiện về nhà ở, thu nhập và thứ tự ưu tiên xét duyệt đối với từng loại hình chính sách.

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI dự kiến kéo dài 28 ngày bắt đầu từ 17/10/2026. Kỳ họp với khối lượng công việc lớn, dự kiến xem xét, thông qua 43 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật và quyết định...

Việt Nam: Khát vọng quốc gia biển mạnh

Việt Nam: Khát vọng quốc gia biển mạnh

Yêu cầu cốt lõi mà Nghị quyết 20 đặt ra là phải biến nước ta từ một quốc gia có biển thành một quốc gia biển mạnh, với kinh tế biển phát triển hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, đồng thời giữ vững...

VnEconomy Interactive

VnEconomy Interactive

Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...

VnEconomy
VnEconomy