Nhiều đại biểu quan tâm đặt câu hỏi tới Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân về vấn đề sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm, đặc biệt là giải pháp hạn chế mặt trái của AI đối với học sinh tại trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, chiều 12/11…

Liên quan đến vấn đề sử dụng AI an toàn, đại biểu Phạm Văn Hòa, Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp nêu lên thực trạng nhức nhối hiện nay rằng hiện tượng sử dụng AI giả mạo chữ ký, hình ảnh, giọng nói, chữ viết để lừa đảo, tống tiền đã diễn ra. Học sinh, sinh viên sử dụng công nghệ AI để giải đề thi, bài tập. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng cho biết giải pháp để khắc phục các hiện tượng này, ngăn ngừa hành vi sai phạm khi sử dụng AI.

Giải đáp ý kiến của đại biểu Phạm Văn Hòa về vấn đề sử dụng công nghệ giả mạo (deepfake) để làm giả chữ ký, gương mặt, giọng nói hay giải bài tập, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân khẳng định Luật Trí tuệ nhân tạo và các nghị định hướng dẫn đã quy định rất rõ trách nhiệm của 3 nhóm đối tượng có mối quan hệ hữu cơ, bao gồm: Nhà phát triển (nơi tạo ra nền tảng AI), tổ chức triển khai (đưa nền tảng vào Việt Nam hoặc tổ chức thực hiện) và đối tượng sử dụng.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng các nội dung do AI tạo ra bắt buộc phải dán nhãn. Đây là yêu cầu bắt buộc, nếu không dán nhãn sẽ bị coi là vi phạm pháp luật Việt Nam.

Ông cũng lưu ý sâu sắc về vai trò của gia đình trước những mặt trái của công nghệ. Theo Bộ trưởng, AI có thể làm giả gương mặt, giọng nói nhưng không thể làm giả được tình cảm, trí tuệ và nhân cách con người. Vì vậy, để bảo vệ học sinh trước mặt trái của AI, các bậc phụ huynh cần dành nhiều thời gian quan tâm, trò chuyện và gắn kết tình cảm với con em mình hơn nữa. Sự chia sẻ, gắn bó trong gia đình chính là lá chắn vững chắc giúp các em tự bảo vệ mình trước những tác động tiêu cực của AI.

Đặc biệt quan tâm tới với vấn đề sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) an toàn, có trách nhiệm đối với học sinh, đại biểu Sí Thị Mai Anh, Đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai cho biết Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có hướng dẫn sử dụng AI an toàn, phòng ngừa sự lệ thuộc của học sinh. Tuy nhiên, ngoài phạm vi hướng dẫn của nhà trường, học sinh vẫn có thể tự sử dụng những nền tảng AI tạo sinh để nhận ngay lời giải hoặc bài viết hoàn chỉnh, làm giảm cơ hội tự suy nghĩ và rèn luyện phát triển năng lực của học sinh như năng lực tư duy phản biện, năng lực sáng tạo và năng lực tự học.

"Có lẽ chúng ta cũng nên ngăn chặn, hạn chế bớt việc sử dụng AI, nhất là ở bậc học thấp. Khi các em đã trưởng thành, việc phát huy sử dụng AI để đặt câu hỏi là rất tốt, nhưng khi còn nhỏ thì cần phải xem xét kỹ lưỡng".

Ông Vũ Hải Quân, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ

“Xin Bộ trưởng cho biết trong phạm vi quản lý nhà nước về trí tuệ nhân tạo, Bộ có giải pháp cụ thể nào để chỉ đạo các đơn vị chức năng trong công tác phối hợp cung cấp dịch vụ này vừa để bảo vệ người dùng nhỏ tuổi, nhất là các em học sinh, vừa đảm bảo quyền truy cập phù hợp, vừa hạn chế nguy cơ bị lệ thuộc?”, đại biểu Sí Thị Mai Anh đặt câu hỏi.

Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, chia sẻ từ kinh nghiệm của một nhà giáo vẫn đang trực tiếp đứng lớp và sử dụng “bảng đen, phấn trắng”, Bộ trưởng nhận thấy việc quá lạm dụng AI trong học đường là một vấn đề nhức nhối.

Về góc độ quản lý nhà nước, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tiến hành phân loại mức độ rủi ro của AI theo các cấp độ: rủi ro cao, trung bình, thấp; đồng thời xây dựng các cơ chế để đảm bảo an toàn khi sử dụng AI.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết nhiều quốc gia tiên tiến gần đây đã bắt đầu hạn chế, thậm chí cấm học sinh sử dụng AI, đặc biệt là ở các cấp học thấp. Bày tỏ sự đồng tình với cách làm này, Bộ trưởng nhận định: "Có lẽ chúng ta cũng nên ngăn chặn, hạn chế bớt việc sử dụng AI, nhất là ở bậc học thấp. Khi các em đã trưởng thành, việc phát huy sử dụng AI để đặt câu hỏi là rất tốt, nhưng khi còn nhỏ thì cần phải xem xét kỹ lưỡng".

Tham gia trả lời chất vấn, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng khẳng định quan điểm của Chính phủ xác định AI là một bước đột phá tạo ra năng suất, tri thức và năng lực sáng tạo. Tuy nhiên, lĩnh vực này cũng tiềm ẩn rất nhiều rủi ro, do đó việc sử dụng AI như thế nào là bài toán cần được tính toán kỹ lưỡng.

Theo Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, mục tiêu đặt ra là phải gắn việc ứng dụng AI với bảo đảm chủ quyền, bảo đảm an ninh, an toàn, lấy người dân làm trung tâm và làm chủ được công nghệ. Thời gian tới, Việt Nam phải phấn đấu có được các sản phẩm AI mang thương hiệu "Make in Vietnam"; đồng thời phải kiểm soát và sử dụng AI ở mức độ chúng ta làm chủ được.

Báo cáo với Quốc hội, Phó Thủ tướng cho biết, trong quá trình ban hành Khung kiến trúc quốc gia số cũng như triển khai các nhiệm vụ liên quan, Chính phủ đã cân nhắc rất kỹ lưỡng các giải pháp nhằm bảo đảm chủ quyền AI và vấn đề an ninh, an toàn trong việc sử dụng công nghệ này.