Trước áp lực CPI bình quân 10 tháng tăng 4,57%, cao hơn mục tiêu cả năm, Bộ Tài chính xác định 5 nhóm giải pháp trọng tâm để kiểm soát lạm phát những tháng cuối năm. Việc giảm thuế xăng và giá điện được kỳ vọng góp phần hạ CPI, giảm chi phí cho doanh nghiệp và người dân.

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 10 trưa ngày 4/1, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã đặt câu hỏi: Sau Công điện 70 ngày 15/10/2026 của Thủ tướng Chính phủ, xin Bộ Tài chính cho biết các kịch bản điều hành giá để kiểm soát Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) theo mục tiêu khoảng 4,5%, đồng thời bảo đảm nguồn cung và ổn định giá các mặt hàng thiết yếu.

Việc điều chỉnh thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% và giảm giá bán lẻ điện 2% sẽ ảnh hưởng đến thu ngân sách nhà nước, nhưng lại có tác động lớn đến việc giảm giá các nguyên liệu sản xuất đầu vào, cụ thể là giá xăng và giá điện. Đồng thời, điều này cũng góp phần giảm chi phí sản xuất và sinh hoạt cho doanh nghiệp, người dân. Đề nghị Bộ Tài chính cho biết, việc giảm thuế và giá như vậy sẽ tác động như thế nào đến CPI?

5 NHÓM GIẢI PHÁP TRỌNG TÂM KIỂM SOÁT LẠM PHÁT

Trả lời câu hỏi này, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết CPI bình quân 10 tháng năm 2026 tăng 4,57% so với cùng kỳ, cao hơn mục tiêu kiểm soát lạm phát khoảng 4,5% của cả năm, đặt ra áp lực lớn đối với công tác điều hành giá trong hai tháng cuối năm.

Theo Thứ trưởng, tại cuộc họp tháng 10/2026 của Ban Chỉ đạo điều hành giá Chính phủ, Bộ Tài chính đã trình các kịch bản điều hành cùng 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm phấn đấu thực hiện mục tiêu kiểm soát lạm phát năm 2026.

Thứ nhất, chủ động theo dõi, dự báo diễn biến giá cả thị trường, đặc biệt đối với các mặt hàng thiết yếu. Các bộ, ngành, địa phương thường xuyên cập nhật biến động giá trong nước và quốc tế, kịp thời tham mưu giải pháp ứng phó, tránh bị động trước các cú sốc giá.

Thứ hai, bảo đảm nguồn cung, ổn định giá các mặt hàng thiết yếu. Các cơ quan chức năng chủ động cân đối cung cầu, dự trữ và lưu thông hàng hóa, nhất là xăng dầu, lương thực, thực phẩm, thuốc và vật tư y tế; chuẩn bị đầy đủ nguồn hàng phục vụ nhu cầu cuối năm và Tết Nguyên đán. Đồng thời, tăng cường kết nối cung cầu giữa các địa phương, hạn chế đứt gãy chuỗi cung ứng và thiếu hụt hàng hóa cục bộ.

Thứ ba, phối hợp đồng bộ các chính sách kinh tế vĩ mô, điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, gắn với chính sách tài khóa và các chính sách vĩ mô khác. Tiếp tục thực hiện chính sách thuế, phí phù hợp nhằm giảm chi phí đầu vào, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân.

Thứ tư, thận trọng trong điều hành giá các mặt hàng, dịch vụ do Nhà nước quyết định. Các bộ, ngành phải rà soát kỹ thời điểm, mức độ điều chỉnh, đánh giá đầy đủ tác động đến CPI, đời sống người dân và hoạt động sản xuất kinh doanh; đặc biệt chú trọng các mặt hàng chiến lược, thiết yếu như xăng dầu và điện.

Thứ năm, tăng cường kiểm tra, giám sát thị trường, xử lý nghiêm hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá và lợi dụng biến động thị trường để trục lợi trong dịp cuối năm, lễ, Tết.

Cùng với kiểm tra việc kê khai, niêm yết giá, cơ quan chức năng yêu cầu doanh nghiệp điều chỉnh giảm giá bán phù hợp khi chi phí đầu vào giảm. Những địa phương có CPI tăng cao phải phân tích nguyên nhân theo từng nhóm hàng hóa, dịch vụ để triển khai giải pháp quản lý giá có trọng tâm.

Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh quan điểm điều hành xuyên suốt là chủ động, linh hoạt theo diễn biến thực tế, không chủ quan trước các rủi ro phát sinh; gắn kiểm soát lạm phát với bảo đảm nguồn cung, ổn định thị trường, hỗ trợ sản xuất kinh doanh và nâng cao đời sống người dân.

Theo kết luận tại cuộc họp Ban Chỉ đạo điều hành giá, nếu các bộ, ngành, địa phương triển khai hiệu quả 5 nhóm giải pháp trên, mục tiêu kiểm soát CPI bình quân năm 2026 ở mức khoảng 4,5% có thể đạt được.

GIẢM THUẾ XĂNG VÀ GIÁ ĐIỆN DỰ KIẾN KÉO CPI BÌNH QUÂN NĂM GIẢM 0,08 ĐIỂM PHẦN TRĂM

Liên quan đến tác động của chính sách giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng và giảm giá điện, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi cho biết Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 45, quy định thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các loại xăng ở mức 0%, áp dụng từ ngày 1/11/2026 đến hết ngày 31/3/2027.

Chính sách này dự kiến làm giảm thu ngân sách nhà nước gần 7.000 tỷ đồng. Cùng với đó, từ ngày 1/11/2026, giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%, góp phần giảm chi phí sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt.

Theo Bộ Tài chính, điện sinh hoạt có trọng số 4,81% trong cơ cấu CPI, thuộc nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng; trong khi xăng dầu chiếm 4,53%, thuộc nhóm giao thông.

Đây là hai mặt hàng thiết yếu, tác động trực tiếp đến chỉ số giá của các nhóm tương ứng, đồng thời ảnh hưởng gián tiếp đến chi phí sản xuất, vận chuyển, lưu thông và phân phối hàng hóa, dịch vụ.

Theo ước tính, việc giảm giá điện 2% và đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% sẽ làm CPI tháng 11/2026 giảm khoảng 0,5 điểm phần trăm so với tháng 10; đồng thời kéo CPI bình quân cả năm 2026 giảm khoảng 0,08 điểm phần trăm.

Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi cho biết CPI tháng 10/2026 tăng 0,2% so với tháng trước; bình quân 10 tháng tăng 4,57% so với cùng kỳ, trong khi lạm phát cơ bản tăng khoảng 4,24%.

Việc giảm thuế xăng và giá điện không chỉ góp phần kiểm soát lạm phát mà còn hỗ trợ giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực vận tải và logistics.

Theo Bộ Tài chính, chi phí xăng dầu chiếm khoảng 40% giá thành vận chuyển hành khách đường sông và khoảng 40–50% trong vận tải đường bộ. Vì vậy, giảm giá xăng dầu có tác động đáng kể đến chi phí vận tải, qua đó hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và ổn định mặt bằng giá.

Thứ trưởng khẳng định việc triển khai đồng bộ các giải pháp điều hành giá, cùng chính sách giảm thuế xăng và giá điện, sẽ góp phần thực hiện mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng.